{"id":3688,"date":"2021-04-06T08:00:16","date_gmt":"2021-04-06T08:00:16","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3688"},"modified":"2021-04-05T14:45:06","modified_gmt":"2021-04-05T14:45:06","slug":"ud","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/04\/06\/ud\/","title":{"rendered":"\u00fa\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0 sem enda \u00e1 <em>-\u00fa\u00f0 <\/em>eru allnokkur til \u00ed m\u00e1linu \u2013 sum g\u00f6mul, eins og <em>\u00e1st\u00fa\u00f0<\/em> og <em>har\u00f0\u00fa\u00f0<\/em>, en \u00f6nnur myndu\u00f0 \u00e1 20. \u00f6ld, eins og <em>sam\u00fa\u00f0<\/em> og <em>and\u00fa\u00f0<\/em>. Eins og <a href=\"https:\/\/malid.is\/leit\/%C3%BA%C3%B0\">kemur fram<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k<\/em> er or\u00f0hlutinn <em>-\u00fa\u00f0<\/em> kominn af -<em>hug\u00f0<\/em> vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 <em>g<\/em> fellur brott og <em>u<\/em> lengist \u00ed sta\u00f0inn (uppb\u00f3tarlenging). \u00deessi breyting er bundin vi\u00f0 \u00e1herslulaus atkv\u00e6\u00f0i og ver\u00f0ur ekki \u00ed or\u00f0inu <em>hug\u00f0<\/em> \u00feegar \u00fea\u00f0 stendur eitt og s\u00e9r e\u00f0a er fyrri hluti samsetninga, svo sem <em>hug\u00f0arefni<\/em>. En \u00feegar \u00e9g var a\u00f0 sko\u00f0a \u00feetta rakst \u00e9g \u00e1 skemmtileg sko\u00f0anaskipti sem \u00feetta var\u00f0a, r\u00famlega hundra\u00f0 \u00e1ra g\u00f6mul.<\/p>\n<p>\u00c1ri\u00f0 1915 haf\u00f0i Sigur\u00f0ur Nordal <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/9376274\">skrifa\u00f0<\/a>: \u201eM\u00e9r finst sj\u00e1lfsagt a\u00f0 m\u00e1li\u00f0 taki or\u00f0 eins og <em>stemning<\/em>, sem s\u00e6rir ekki nokkurt \u00edslenzkt eyra, er komi\u00f0 \u00e1 allra varir og aldrei ver\u00f0ur \u00fe\u00fdtt, svo a\u00f0 gagni s\u00e9.\u201c En um \u00feetta var ekki almenn s\u00e1tt, og sumari\u00f0 1918 lag\u00f0i h\u00f6fundur sem skrifa\u00f0i undir nafninu Vi\u00f0finnur \u2013 og mun vera dr. Bj\u00f6rn Bjarnason fr\u00e1 Vi\u00f0fir\u00f0i \u2013 \u00fea\u00f0 til \u00ed <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/11809020\">grein<\/a> \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> a\u00f0 \u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>stemning<\/em> v\u00e6ri nota\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>\u00fa\u00f0<\/em>. \u00de\u00e1 m\u00e6tti tala um <em>kv\u00f6ld\u00fa\u00f0<\/em>, <em>n\u00e1tt\u00fa\u00f0<\/em> e\u00f0a <em>n\u00e6tur\u00fa\u00f0<\/em>, <em>\u00e1r\u00fa\u00f0<\/em> e\u00f0a <em>morgun\u00fa\u00f0<\/em>, <em>dag\u00fa\u00f0<\/em>, og einnig <em>fjall\u00fa\u00f0<\/em>, <em>s\u00e6var\u00fa\u00f0<\/em> o.s.frv.<\/p>\n<p>En Bj\u00f6rn lag\u00f0i l\u00edka til a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>\u00fa\u00f0<\/em> yr\u00f0i nota\u00f0 eitt og s\u00e9r, og sem fyrri li\u00f0ur samsetninga eins og <em>\u00fa\u00f0fagur<\/em>, <em>\u00fa\u00f0mikill<\/em> o.fl. \u00deetta leist h\u00f6fundi sem skrifa\u00f0i undir st\u00f6funum AJ \u2013 sennilega dr. Alexander J\u00f3hannesson, s\u00ed\u00f0ar pr\u00f3fessor \u2013 ekki \u00e1, og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/10036667\">sag\u00f0i<\/a> \u00ed dagbla\u00f0inu <em>Fr\u00e9ttum<\/em>: \u201eEn Vi\u00f0finni skj\u00e1tlast, er hann vill nota \u00fa\u00f0 \u00ed upphafi or\u00f0s: l\u00f6gm\u00e1l \u00edslenzkrar tungu heimtar hug\u00f0, og v\u00e6ri \u00fev\u00ed ef til vill ekki \u00far vegi a\u00f0 nota <em>hug\u00f0 <\/em>fyrir stemning?\u201c Hann taldi \u00fea\u00f0 vel koma til greina, en samr\u00e6mis vegna v\u00e6ri \u00fe\u00e1 r\u00e9tt a\u00f0 nota myndina <em>-hug\u00f0<\/em> einnig \u00ed seinni li\u00f0 or\u00f0a, og tala um <em>kv\u00f6ldhug\u00f0<\/em>, <em>n\u00e1tthug\u00f0<\/em> o.s.frv.<\/p>\n<p>Bj\u00f6rn sat vi\u00f0 sinn keip og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/10036783\">svara\u00f0i<\/a> \u00ed <em>Fr\u00e9ttum:<\/em> \u201eor\u00f0i\u00f0 <em>\u00fa\u00f0 <\/em>er \u00ed fullu samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00edslenzkt tungutak og hlj\u00f3me\u00f0li m\u00e1lsins; \u00fea\u00f0 er \u00feess eiginn afspringur; liggur jafnvel l\u00e9ttara \u00e1 tungu en m\u00f3\u00f0ir \u00feess <em>hug\u00f0<\/em>; og \u00fev\u00ed s\u00ed\u00f0ur kemur \u00fea\u00f0 \u00ed b\u00e1ga vi\u00f0 beygingare\u00f0li m\u00e1lsins. \u00dea\u00f0 er ramm-\u00edslenzkt a\u00f0 hlj\u00f3mi og hneiging.\u201c Hann benti \u00e1 \u00fdmis d\u00e6mi um a\u00f0 seinni li\u00f0ur samsetningar v\u00e6ri ger\u00f0ur a\u00f0 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0u or\u00f0i, og vakti einnig athygli \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 Einar Benediktsson hef\u00f0i nota\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>\u00fa\u00f0<\/em> sj\u00e1lfst\u00e6tt \u00ed kv\u00e6\u00f0i \u2013 \u201eog dj\u00fap var hans \u00fa\u00f0\u201c.\u00a0Alexander <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/10036811\">svara\u00f0i aftur<\/a> og taldi d\u00e6mi Bj\u00f6rns l\u00e9ttv\u00e6g, og benti \u00e1 a\u00f0 Einar Benediktsson v\u00e6ri \u201eekki \u00f3skeikull \u00ed \u00edslenzkri tungu\u201c og finna m\u00e6tti \u201efj\u00f6lda m\u00e1ll\u00fdta \u00ed kv\u00e6\u00f0um hans\u201c.<\/p>\n<p>\u00dear me\u00f0 lauk \u00feessum sko\u00f0anaskiptum og till\u00f6gur Bj\u00f6rns um a\u00f0 nota <em>\u00fa\u00f0<\/em> og samsetningar af \u00fev\u00ed \u00ed merkingunni 'stemning' vir\u00f0ast ekki hafa fengi\u00f0 mikinn hlj\u00f3mgrunn. <span data-offset-key=\"3t3en-0-2\">Halld\u00f3r Laxness nota\u00f0i \u00fe\u00f3 <\/span><em>morgun\u00fa\u00f0<\/em><span data-offset-key=\"3t3en-0-4\"> og <\/span><span data-offset-key=\"3t3en-0-5\"><em>kv\u00f6ld\u00fa\u00f0<\/em> <\/span><span data-offset-key=\"3t3en-0-6\">\u00ed<\/span><span data-offset-key=\"3t3en-0-7\"><em> Kv\u00e6\u00f0akveri<\/em> <\/span><span data-offset-key=\"3t3en-0-8\">og P\u00e9tur Gunnarsson notar s\u00ed\u00f0arnefnda or\u00f0i\u00f0 \u00ed <\/span><em>Punktur punktur komma strik<\/em><span data-offset-key=\"3t3en-0-10\">, auk \u00feess sem \u00fea\u00f0 hefur veri\u00f0 nota\u00f0 sem \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 heiti lagsins \u201eAbendempfindung\u201c eftir Mozart. \u00d3lafur J\u00f3hann Sigur\u00f0sson notar svo <\/span><em>n\u00e6tur\u00fa\u00f0<\/em><span data-offset-key=\"3t3en-0-12\"> \u00ed <\/span><em>Sei\u00f0ur og h\u00e9log<\/em><span data-offset-key=\"3t3en-0-14\">. <\/span>En m\u00e6tti ekki alveg endurvekja \u00feessar till\u00f6gur? R\u00f6k Alexanders gegn \u00feeim eru ekki \u00feungv\u00e6g og or\u00f0in eru lipur og fara vel \u00ed m\u00e1linu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0 sem enda \u00e1 -\u00fa\u00f0 eru allnokkur til \u00ed m\u00e1linu \u2013 sum g\u00f6mul, eins og \u00e1st\u00fa\u00f0 og har\u00f0\u00fa\u00f0, en \u00f6nnur myndu\u00f0 \u00e1 20. \u00f6ld, eins og sam\u00fa\u00f0 og and\u00fa\u00f0. Eins og kemur fram \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k er or\u00f0hlutinn -\u00fa\u00f0 kominn af -hug\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 g fellur brott og u lengist \u00ed sta\u00f0inn (uppb\u00f3tarlenging). \u00deessi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3688","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3688"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3695,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3688\/revisions\/3695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}