{"id":3698,"date":"2021-04-08T08:11:17","date_gmt":"2021-04-08T08:11:17","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3698"},"modified":"2021-04-08T10:30:56","modified_gmt":"2021-04-08T10:30:56","slug":"reidbrennandi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/04\/08\/reidbrennandi\/","title":{"rendered":"rei\u00f0brennandi"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er al\u00feekkt \u00ed tungum\u00e1lum a\u00f0 or\u00f0 breytist og brenglist vegna endurt\u00falkunar e\u00f0a misskilnings. I\u00f0ulega er \u00feetta vegna \u00feess a\u00f0 m\u00e1lnotendur \u00e1tta sig ekki \u00e1 uppruna or\u00f0anna og reyna a\u00f0 tengja \u00feau vi\u00f0 \u00f6nnur or\u00f0 e\u00f0a or\u00f0hluta sem \u00feeir \u00feekkja og skilja. \u00deetta eru kalla\u00f0ar <strong>al\u00fe\u00fd\u00f0usk\u00fdringar<\/strong> og um \u00fe\u00e6r hefur miki\u00f0 veri\u00f0 rita\u00f0. \u00dea\u00f0 \u00edslenska d\u00e6mi um al\u00fe\u00fd\u00f0usk\u00fdringu sem oftast er vitna\u00f0 til er l\u00edklega \u00feegar <em>\u00fer\u00f6skuldur<\/em> <a href=\"https:\/\/malid.is\/leit\/%C3%BErepskj%C3%B6ldur\">breytist \u00ed<\/a> <em>\u00ferepskj\u00f6ldur<\/em>. Fyrri li\u00f0ur or\u00f0sins er skyldur s\u00f6gninni <em>\u00fereskja<\/em> og or\u00f0i\u00f0 <a href=\"https:\/\/malid.is\/leit\/%C3%BEr%C3%B6skuldur\">merkir<\/a> sennilega \u00ed upphafi \u2018\u00fereskitr\u00e9, \u00fereskifj\u00f6l e\u00f0a gangfj\u00f6l\u2019 samkv\u00e6mt <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k<\/em>. En \u00feessi uppruni liggur ekki \u00ed augum uppi, og til a\u00f0 reyna a\u00f0 f\u00e1 eitthvert vit \u00ed or\u00f0i\u00f0 tengja m\u00e1lnotendur \u00fea\u00f0 vi\u00f0 <em>\u00ferep<\/em> \u2013 <em>\u00fer\u00f6skuldur <\/em>er au\u00f0vita\u00f0 eins konar \u00ferep \u00ed dyrum \u2013 og <em>skj\u00f6ld<\/em> \u2013 <em>\u00fer\u00f6skuldurinn<\/em> er einhvers konar hl\u00edf.<\/p>\n<p>En \u00fea\u00f0 er samt ekki svo a\u00f0 allar breytingar \u00e1 torskildum or\u00f0um ver\u00f0i til \u00feess a\u00f0 gera \u00feau skiljanlegri. D\u00e6mi um \u00fea\u00f0 er breyting or\u00f0sins <em>reiprennandi<\/em>. \u00cd <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1788910#page\/n7\/mode\/2up\">pistli<\/a> \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 1993 sag\u00f0i J\u00f3n A\u00f0alsteinn J\u00f3nsson: \u201e\u00deegar \u00e9g var a\u00f0 alast upp \u00ed Reykjav\u00edk \u00e1 \u00feri\u00f0ja og fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratug aldarinnar, var algengt a\u00f0 segja um \u00feann, sem kunni e\u00f0a f\u00f3r me\u00f0 eitthva\u00f0, t.d. kv\u00e6\u00f0i, vi\u00f0st\u00f6\u00f0ulaust utanb\u00f3kar, a\u00f0 hann kynni e\u00f0a f\u00e6ri me\u00f0 \u00fea\u00f0 <em>rei\u00f0brennandi<\/em>.\u201c Fr\u00e1 hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegu sj\u00f3narmi\u00f0i er \u00feetta e\u00f0lileg breyting \u2013 \u00ed venjulegu samfelldu tali er mj\u00f6g l\u00edtill frambur\u00f0armunur \u00e1 <em>reiprennandi <\/em>og <em>rei\u00f0brennandi<\/em>. Enginn munur er \u00e1 \/b\/ og \/<em>p<\/em>\/\u00a0\u00ed \u00feessari st\u00f6\u00f0u, og \/\u00f0\/ fellur oft a\u00f0 mestu e\u00f0a \u00f6llu leyti brott \u00ed frambur\u00f0i samhlj\u00f3\u00f0aklasa eins og \u00fearna. M\u00e1lnotendur \u00feekkja or\u00f0i\u00f0 <em>rei\u00f0<\/em> betur en <em>reip<\/em>(<em>i<\/em>), \u00e1tta sig ekki \u00e1 l\u00edkingunni, og greina or\u00f0i\u00f0 rangt.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt \u00feetta \u00fe\u00fd\u00f0i ekki endilega a\u00f0 <em>rei\u00f0brennandi<\/em> s\u00e9 eitthva\u00f0 skiljanlegri mynd fyrir \u00fe\u00e1 sem nota hana en <em>reiprennandi<\/em> hefur h\u00fan lifa\u00f0 \u00ed m\u00e1linu \u00ed a.m.k. hundra\u00f0 \u00e1r en s\u00e1rasjaldan komist \u00e1 prent \u2013 einna helst \u00feegar bent hefur veri\u00f0 \u00e1 \u00fea\u00f0 \u00ed m\u00e1lfars\u00fe\u00e1ttum a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 r\u00f6ng. G\u00edsli J\u00f3nsson nefndi hana t.d. nokkrum sinnum \u00e1 n\u00edunda \u00e1ratugnum \u00ed \u00fe\u00e1ttum s\u00ednum um \u00edslenskt m\u00e1l \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em>. \u00deetta hefur hins vegar breyst \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum \u2013 \u00e1 netinu m\u00e1 finna allnokkur d\u00e6mi um <em>rei\u00f0brennandi<\/em>. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g skiljanlegt. Til skamms t\u00edma var mestallt prenta\u00f0 m\u00e1l pr\u00f3farkalesi\u00f0 vandlega og or\u00f0myndir sem voru taldar rangar strika\u00f0ar \u00fat, ef \u00fe\u00e6r s\u00e1ust \u00ed handritum. N\u00fa \u00e1 t\u00edmum nets og samf\u00e9lagsmi\u00f0la getur hver sem er skrifa\u00f0 texta sem enginn fer yfir fyrir birtingu en allur heimurinn getur lesi\u00f0 \u2013 og \u00fe\u00e1 kemur \u00fdmislegt \u00ed lj\u00f3s sem er okkur huli\u00f0 \u00ed talm\u00e1linu.<\/p>\n<p>\u00deess vegna er vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00faast a\u00f0 vi\u00f0 sj\u00e1um n\u00fa miklu meira en \u00e1\u00f0ur af myndum \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 <em>rei\u00f0brennandi<\/em> \u2013 myndum sem jafnvel hafa lifa\u00f0 \u00ed m\u00e1lsamf\u00e9laginu \u00e1ratugum saman en f\u00e1ir hafa teki\u00f0 eftir vegna \u00feess a\u00f0 frambur\u00f0armunur \u00feeirra og \u201er\u00e9ttu\u201c myndanna er svo l\u00edtill, og vi\u00f0 h\u00f6fum tilhneigingu til a\u00f0 heyra \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 b\u00faumst vi\u00f0 a\u00f0 heyra. \u00dea\u00f0 er m.\u00f6.o. vel hugsanlegt a\u00f0 fj\u00f6ldi f\u00f3lks hafi tileinka\u00f0 s\u00e9r myndina <em>rei\u00f0brennandi<\/em> \u2013 og a\u00f0rar af sama tagi \u2013 \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i og nota\u00f0 \u00e1ratugum saman \u00e1n \u00feess a\u00f0 a\u00f0rir t\u00e6kju eftir \u00fev\u00ed. \u00deegar \u00feessar myndir fara a\u00f0 birtast \u00ed \u00f3hreinsu\u00f0u ritm\u00e1li er hulunni svipt af \u00feeim og f\u00f3lk \u00e1ttar sig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e6r eru til. \u00dea\u00f0 er hins vegar \u00f3m\u00f6gulegt a\u00f0 segja hva\u00f0a \u00e1hrif \u00fea\u00f0 hefur. \u00dea\u00f0 getur eflt \u00fe\u00e6r, vegna \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e6r ver\u00f0a s\u00fdnilegri en \u00e1\u00f0ur \u2013 en \u00e1 hinn b\u00f3ginn gerir s\u00fdnileikinn \u00fe\u00e6r varnarlausari fyrir gagnr\u00fdni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er al\u00feekkt \u00ed tungum\u00e1lum a\u00f0 or\u00f0 breytist og brenglist vegna endurt\u00falkunar e\u00f0a misskilnings. I\u00f0ulega er \u00feetta vegna \u00feess a\u00f0 m\u00e1lnotendur \u00e1tta sig ekki \u00e1 uppruna or\u00f0anna og reyna a\u00f0 tengja \u00feau vi\u00f0 \u00f6nnur or\u00f0 e\u00f0a or\u00f0hluta sem \u00feeir \u00feekkja og skilja. \u00deetta eru kalla\u00f0ar al\u00fe\u00fd\u00f0usk\u00fdringar og um \u00fe\u00e6r hefur miki\u00f0 veri\u00f0 rita\u00f0. \u00dea\u00f0 \u00edslenska [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3698","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3698","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3698"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3701,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3698\/revisions\/3701"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}