{"id":3713,"date":"2021-04-14T18:07:40","date_gmt":"2021-04-14T18:07:40","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3713"},"modified":"2021-04-14T18:36:51","modified_gmt":"2021-04-14T18:36:51","slug":"hjonaband-hennar-og-min","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/04\/14\/hjonaband-hennar-og-min\/","title":{"rendered":"Hj\u00f3naband hennar og m\u00edn"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd h\u00f3pnum M\u00e1lspjall \u00e1 Facebook var n\u00fdlega spurt hvers vegna vi\u00f0 segjum <em>fyrir \u00fe\u00edna h\u00f6nd<\/em> \u00fear sem <em>\u00fe\u00edna<\/em> er \u00ed \u00feolfalli, en <em>fyrir hennar h\u00f6nd <\/em>\u00fear sem <em>hennar <\/em>er \u00ed eignarfalli, \u00fe\u00f3tt setningafr\u00e6\u00f0ileg sta\u00f0a or\u00f0anna s\u00e9 s\u00fa sama \u2013 b\u00e6\u00f0i standa me\u00f0 nafnor\u00f0inu <em>h\u00f6nd<\/em>. \u00c1st\u00e6\u00f0an er s\u00fa a\u00f0 <em>\u00fe\u00edna<\/em> og <em>hennar<\/em> eru mismunandi tegundir fornafna. <em>\u00de\u00edna<\/em> er eignarfornafn og \u00feau sambeygjast nafnor\u00f0inu sem \u00feau standa me\u00f0, \u00fe.e. standa \u00ed sama kyni, t\u00f6lu og falli \u2013 <em>\u00fe\u00edna <\/em>stendur \u00ed kvenkyni, eint\u00f6lu, \u00feolfalli, eins og <em>h\u00f6nd<\/em>.<\/p>\n<p>En eignarforn\u00f6fn eru bara til \u00ed fyrstu og annarri pers\u00f3nu, <em>minn<\/em> og <em>\u00feinn<\/em>, en ekki \u00ed \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu (nema afturbeyg\u00f0a eignarfornafni\u00f0 <em>sinn<\/em> sem ekki \u00e1 vi\u00f0 \u00ed \u00feessu samhengi). \u00cd \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu ver\u00f0um vi\u00f0 \u00feess vegna a\u00f0 nota pers\u00f3nuforn\u00f6fn \u00ed sta\u00f0inn. En \u00feau hafa a\u00f0ra setningafr\u00e6\u00f0ilega eiginleika \u2013 pers\u00f3nufornafn sem stendur me\u00f0 nafnor\u00f0i sambeygist \u00fev\u00ed ekki, heldur stendur \u00ed eignarfalli sem st\u00fdrist af nafnor\u00f0inu og \u00fev\u00ed segjum vi\u00f0 <em>hennar <\/em>\/ <em>hans h\u00f6nd<\/em>. Sama gildir um nafnor\u00f0 \u2013 <em>fyrir J\u00f3ns h\u00f6nd<\/em> \/ <em>h\u00f6nd J\u00f3ns<\/em>, <em>fyrir Gu\u00f0r\u00fanar h\u00f6nd<\/em> \/ <em>h\u00f6nd Gu\u00f0r\u00fanar<\/em>, o.s.frv.<\/p>\n<p>\u00deetta er samt ekki alveg einfalt eins og s\u00e9st \u00feegar vi\u00f0 notum b\u00e6\u00f0i \u00feri\u00f0ju og fyrstu e\u00f0a a\u00f0ra pers\u00f3nu saman me\u00f0 nafnor\u00f0i. Vi\u00f0 segjum <em>vinur hennar<\/em> <em>og<\/em> <em>vinur minn<\/em>, og \u00feegar \u00feessu er steypt saman til a\u00f0 tv\u00edtaka ekki nafnor\u00f0i\u00f0 myndi ma\u00f0ur b\u00faast vi\u00f0 <em>vinur hennar og minn<\/em>. \u00ddmsum finnst \u00fea\u00f0 e\u00f0lilegt, en m\u00f6rgum vir\u00f0ist finnast e\u00f0lilegra a\u00f0 segja <em>vinur hennar og m\u00edn <\/em>\u2013 \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00f6llum \u00feyki v\u00e6ntanlega *<em>vinur m\u00edn<\/em> alveg \u00f3t\u00e6kt. \u00cd <em>F\u00e1lkanum <\/em>1938 segir t.d.: \u201e\u00fejer geti\u00f0 \u00fe\u00f3 hugsa\u00f0 y\u00f0ur hj\u00f3naband hennar og m\u00edn innan takmarka m\u00f6guleikans\u201c, og \u00fdmis \u00f6nnur d\u00e6mi m\u00e1 finna \u00e1 netinu.<\/p>\n<p>\u00dearna er lj\u00f3st a\u00f0 <em>m\u00edn<\/em> er ekki eignarfornafn \u2013 ef svo v\u00e6ri hlyti \u00fea\u00f0 a\u00f0 sambeygjast nafnor\u00f0inu og vera <em>vinur minn<\/em> og <em>hj\u00f3naband mitt<\/em> \u00ed d\u00e6munum h\u00e9r a\u00f0 framan. Hins vegar getur <em>m\u00edn<\/em> l\u00edka veri\u00f0 eignarfall af fyrstu pers\u00f3nu fornafninu <em>\u00e9g<\/em>, og \u00fea\u00f0 hl\u00fdtur a\u00f0 vera \u00fea\u00f0 sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00ed \u00feessum d\u00e6mum. \u00d6\u00f0ru m\u00e1li gegnir ef fyrsta pers\u00f3nan kemur \u00e1 undan \u00feeirri \u00feri\u00f0ju, n\u00e6r nafnor\u00f0inu. \u00de\u00e1 er stundum h\u00e6gt \u2013 og ver\u00f0ur \u00ed m\u00e1li sumra \u2013 a\u00f0 nota eignarfornafn, \u00feannig a\u00f0 <em>vinur minn og hennar<\/em> og <em>hj\u00f3naband mitt og hennar<\/em> er \u00ed g\u00f3\u00f0u lagi, en *<em>vinur m\u00edn og hennar<\/em> og *<em>hj\u00f3naband m\u00edn og hennar<\/em> \u00f3t\u00e6kt.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed eins og sumum finnist ekki megi rj\u00fafa samband nafnor\u00f0s og eignarfornafns \u2013 \u00feegar pers\u00f3nufornafn (e\u00f0a nafnor\u00f0) \u00ed eignarfalli er komi\u00f0 n\u00e6st \u00e1 eftir nafnor\u00f0inu s\u00e9 ekki h\u00e6gt a\u00f0 nota eignarfornafn \u00fear \u00e1 eftir eins og vi\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 b\u00faast, heldur ver\u00f0i a\u00f0 halda \u00e1fram a\u00f0 nota pers\u00f3nufornafn \u00ed eignarfalli, <em>m\u00edn<\/em>.\u00a0M\u00e1lhafar voru spur\u00f0ir um setningar af \u00feessu tagi \u00ed ranns\u00f3kninni \u201eTilbrig\u00f0i \u00ed \u00edslenskri setningager\u00f0\u201c og ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur birtar \u00ed 2. bindi samnefndra b\u00f3ka, bls. 267-270. \u00dea\u00f0 kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 margir m\u00e1lnotendur h\u00f6fnu\u00f0u b\u00e1\u00f0um ger\u00f0um sl\u00edkra setninga, en d\u00e6min me\u00f0 pers\u00f3nufornafni (<em>hennar<\/em> og <em>m\u00edn<\/em>) fengu heldur betri d\u00f3ma en hin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd h\u00f3pnum M\u00e1lspjall \u00e1 Facebook var n\u00fdlega spurt hvers vegna vi\u00f0 segjum fyrir \u00fe\u00edna h\u00f6nd \u00fear sem \u00fe\u00edna er \u00ed \u00feolfalli, en fyrir hennar h\u00f6nd \u00fear sem hennar er \u00ed eignarfalli, \u00fe\u00f3tt setningafr\u00e6\u00f0ileg sta\u00f0a or\u00f0anna s\u00e9 s\u00fa sama \u2013 b\u00e6\u00f0i standa me\u00f0 nafnor\u00f0inu h\u00f6nd. \u00c1st\u00e6\u00f0an er s\u00fa a\u00f0 \u00fe\u00edna og hennar eru mismunandi tegundir fornafna. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3713","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3713"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3713\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3716,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3713\/revisions\/3716"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}