{"id":3726,"date":"2021-04-19T23:05:26","date_gmt":"2021-04-19T23:05:26","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3726"},"modified":"2021-04-20T10:47:32","modified_gmt":"2021-04-20T10:47:32","slug":"honum-sagdist-vera-lett","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/04\/19\/honum-sagdist-vera-lett\/","title":{"rendered":"Honum sag\u00f0ist vera l\u00e9tt"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g s\u00e1 \u00e1 netinu umr\u00e6\u00f0u um <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/fokus\/2021\/04\/19\/pall-oskar-rifjar-upp-samtalid-vid-manninn-sem-dreifdi-nektarmyndunum\/\">setninguna<\/a> \u201eHonum sag\u00f0ist vera l\u00e9tt eftir a\u00f0 hafa birt myndirnar sj\u00e1lfur\u201c sem st\u00f3\u00f0 \u00ed DV \u00ed dag. \u00dea\u00f0 voru skiptar sko\u00f0anir um hvort \u00feessi setning st\u00e6\u00f0ist \u2013 m\u00f6rgum fannst frekar eiga a\u00f0 vera <em>hann sag\u00f0i a\u00f0 s\u00e9r v\u00e6ri l\u00e9tt <\/em>e\u00f0a <em>hann sag\u00f0i s\u00e9r vera l\u00e9tt<\/em>. \u00dea\u00f0 sem er \u00f3venjulegt vi\u00f0 \u00feessa setningu er a\u00f0 frumlag sagnarinnar <em>segjast<\/em>, <em>honum<\/em>, stendur \u00ed \u00fe\u00e1gufalli \u00fe\u00f3tt s\u00f6gnin taki venjulega nefnifallsfrumlag \u2013 <em>hann sag\u00f0ist vera lei\u00f0ur<\/em>, <em>h\u00fan sag\u00f0ist vera gl\u00f6\u00f0<\/em> o.s.frv.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er auglj\u00f3st a\u00f0 \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 er komi\u00f0 fr\u00e1 sambandinu <em>vera l\u00e9tt <\/em>sem <em>segjast <\/em>tekur me\u00f0 s\u00e9r. Vi\u00f0 segjum <em>m\u00e9r er l\u00e9tt<\/em>, <em>honum er l\u00e9tt<\/em> o.s.frv. \u00dea\u00f0 er svo sem ekki einsd\u00e6mi a\u00f0 nafnh\u00e1ttars\u00f6gn r\u00e1\u00f0i fallinu \u00e1 frumlagi a\u00f0alsagnar \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt. Sagnir eins og <em>vir\u00f0ast<\/em> og <em>s\u00fdnast<\/em> haga s\u00e9r svipa\u00f0 \u2013 \u00fe\u00e6r r\u00e1\u00f0a ekki fallinu \u00e1 frumlagi s\u00ednu, heldur kemur \u00fea\u00f0 fr\u00e1 s\u00f6gninni sem \u00fe\u00e6r taka me\u00f0 s\u00e9r. Vi\u00f0 segjum <em>h\u00fan virtist vera gl\u00f6\u00f0<\/em>, <em>hana virtist vanta peninga<\/em>, <em>henni virtist vera kalt<\/em>, <em>hennar virtist vera \u00fe\u00f6rf <\/em>\u2013 vegna \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 segjum <em>h\u00fan er gl\u00f6\u00f0<\/em>, <em>hana vantar peninga<\/em>, <em>henni er kalt<\/em>, <em>hennar er \u00fe\u00f6rf<\/em>.<\/p>\n<p>Munurinn \u00e1 <em>vir\u00f0ast<\/em> og <em>segjast<\/em> er hins vegar s\u00e1 a\u00f0 \u00feegar <em>vir\u00f0ast<\/em> tekur nafnh\u00e1ttars\u00f6gn n\u00e6st \u00e1 eftir s\u00e9r r\u00e6\u00f0ur s\u00fa s\u00f6gn alltaf falli frumlagsins, en <em>segjast<\/em> hefur venjulega sj\u00e1lfst\u00e6tt nefnifallsfrumlag. \u00deess vegna finnst okkur e\u00f0lilegt a\u00f0 segja <em>honum virtist vera l\u00e9tt <\/em>en skr\u00edti\u00f0 a\u00f0 segja <em>honum sag\u00f0ist vera l\u00e9tt<\/em> \u2013 \u00ed seinna tilvikinu s\u00f6knum vi\u00f0 nefnifallsfrumlagsins. En \u00fe\u00f3tt sl\u00edkar setningar s\u00e9u sjaldg\u00e6far eru \u00fe\u00e6r ekki einsd\u00e6mi. \u00cd fornu m\u00e1li koma fyrir nokkur d\u00e6mi hli\u00f0st\u00e6\u00f0 \u00fev\u00ed sem vitna\u00f0 var til \u00ed upphafi.<\/p>\n<p>\u00dear er a\u00f0 v\u00edsu notu\u00f0 s\u00f6gnin <em>kve\u00f0ast <\/em>sem \u00fe\u00e1 var margfalt algengari en <em>segjast<\/em>. \u00cd <em>Sturlungu<\/em> segir t.d. \u201e\u00c1rna kva\u00f0st \u00fea\u00f0 illt \u00feykja\u201c og \u201eHrafni Oddssyni kva\u00f0st \u00fea\u00f0 vel l\u00edka\u201c, og \u00ed <em>Reykd\u00e6la s\u00f6gu<\/em> segir \u201eHonum kva\u00f0st illa hug um segja\u201c. En \u00ed fornu m\u00e1li eru l\u00edka d\u00e6mi \u00fear sem <em>kve\u00f0ast <\/em>f\u00e6r a\u00f0 hafa sitt nefnifallsfrumlag en nafnh\u00e1ttars\u00f6gnina sem \u00e1 eftir kemur vantar \u00fe\u00e1 \u00fe\u00e1gufall \u2013 \u201e\u00de\u00f3r\u00f0ur kva\u00f0st \u00feykja tvennir kostir til\u201c og \u201eHrafn kva\u00f0st s\u00fdnast a\u00f0 haldinn v\u00e6ri\u201c segir \u00ed <em>Sturlungu<\/em>, og \u201e\u00deorgils kva\u00f0st lei\u00f0ast \u00fearvistin\u201c segir \u00ed <em>Fl\u00f3amanna s\u00f6gu<\/em>.<\/p>\n<p>H\u00e9r eru sem s\u00e9 tveir kostir og b\u00e1\u00f0ir vondir. Annar er s\u00e1 a\u00f0 leyfa <em>segjast<\/em> \/ <em>kve\u00f0ast<\/em> a\u00f0 hafa sitt nefnifallsfrumlag \u00ed fri\u00f0i og segja <em>hann sag\u00f0ist vera l\u00e9tt<\/em>. En \u00fe\u00e1 s\u00e9r \u00fe\u00e1gufallsins sem nafnh\u00e1ttars\u00f6gnin sem kemur \u00e1 eftir tekur venjulega me\u00f0 s\u00e9r engan sta\u00f0, og \u00fea\u00f0 truflar okkur. Hinn kosturinn er a\u00f0 leyfa nafnh\u00e1ttars\u00f6gninni a\u00f0 taka v\u00f6ldin af <em>segjast <\/em>\/ <em>kve\u00f0ast <\/em>og r\u00e1\u00f0a falli frumlagsins og segja <em>honum sag\u00f0ist vera l\u00e9tt<\/em>, en \u00fe\u00e1 truflar \u00fea\u00f0 okkur a\u00f0 frumlagi\u00f0 skuli ekki vera \u00ed nefnifalli.<\/p>\n<p>En \u00fe\u00f3tt d\u00e6mi s\u00e9u um hvort tveggja \u00ed fornu m\u00e1li \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 ekki endilega a\u00f0 \u00feetta s\u00e9u heppilegar setningager\u00f0ir. Sem betur fer eru nefnilega til tveir a\u00f0rir kostir, eins og nefnt er h\u00e9r a\u00f0 framan \u2013 a\u00f0 nota germyndina\u00a0<em>segja<\/em> \u00ed sta\u00f0 mi\u00f0myndarinnar\u00a0<em>segjast<\/em> og anna\u00f0hvort leyfa nafnh\u00e1ttars\u00f6gninni a\u00f0 halda frumlagi s\u00ednu, <em>hann sag\u00f0i s\u00e9r vera l\u00e9tt<\/em>, e\u00f0a nota sk\u00fdringarsetningu \u00ed sta\u00f0inn, <em>hann sag\u00f0i a\u00f0 s\u00e9r v\u00e6ri l\u00e9tt<\/em>. \u00c9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 r\u00e9tt a\u00f0 m\u00e6la frekar me\u00f0 \u00feessum kostum en hinum tveimur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g s\u00e1 \u00e1 netinu umr\u00e6\u00f0u um setninguna \u201eHonum sag\u00f0ist vera l\u00e9tt eftir a\u00f0 hafa birt myndirnar sj\u00e1lfur\u201c sem st\u00f3\u00f0 \u00ed DV \u00ed dag. \u00dea\u00f0 voru skiptar sko\u00f0anir um hvort \u00feessi setning st\u00e6\u00f0ist \u2013 m\u00f6rgum fannst frekar eiga a\u00f0 vera hann sag\u00f0i a\u00f0 s\u00e9r v\u00e6ri l\u00e9tt e\u00f0a hann sag\u00f0i s\u00e9r vera l\u00e9tt. \u00dea\u00f0 sem er \u00f3venjulegt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3726","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3726"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3726\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3734,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3726\/revisions\/3734"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}