{"id":3766,"date":"2021-04-29T20:34:05","date_gmt":"2021-04-29T20:34:05","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3766"},"modified":"2021-06-15T17:23:17","modified_gmt":"2021-06-15T17:23:17","slug":"gaedi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/04\/29\/gaedi\/","title":{"rendered":"G\u00e6\u00f0i"},"content":{"rendered":"<p>Oft eru ger\u00f0ar athugasemdir vi\u00f0 notkun or\u00f0sins <em>g\u00e6\u00f0i<\/em>. G\u00edsli J\u00f3ns\u00adson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/17027818\">sag\u00f0i<\/a> t.d. eitt sinn \u00ed \u00fe\u00e6tti s\u00ednum um \u00edslenskt m\u00e1l \u00ed <em>Morg<\/em>\u00ad<em>un<\/em>\u00ad<em>bla\u00f0inu: <\/em>\u201eG\u00e6\u00f0i eru g\u00e6\u00f0i og geta, e\u00f0li s\u00ednu samkv\u00e6mt, ekki veri\u00f0 l\u00e9leg, vond e\u00f0a ill. Hins vegar getur varan, af\u00adur\u00f0\u00adirnar veri\u00f0 l\u00e9legar. G\u00e6\u00f0i geta veri\u00f0 mikil e\u00f0a l\u00edtil eftir atvikum, en aldrei vond.\u201c \u00cd <em>M\u00e1l<\/em>\u00ad<em>farsbankanum<\/em> <a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/71289\">segir<\/a>: \u201eAthuga muninn \u00e1 merkingu \u00eds\u00adlenska or\u00f0sins <strong>g\u00e6\u00f0i <\/strong>(skylt g\u00f3\u00f0ur) og erlendu or\u00f0anna <strong>kvalitet<\/strong>, <strong>quality <\/strong>o.s.frv. sem bori\u00f0 geta fremur hlutlausa merkingu: eiginleikar. \u00cd \u00edslensku er unnt a\u00f0 tala um <strong>g\u00f3\u00f0a eiginleika<\/strong> en illa er tali\u00f0 fara \u00e1 or\u00f0alaginu \u201eg\u00f3\u00f0 g\u00e6\u00f0i\u201c og \u201el\u00e9leg g\u00e6\u00f0i\u201c. Fremur: <strong>mikil g\u00e6\u00f0i<\/strong>, <strong>l\u00edtil g\u00e6\u00f0i<\/strong>.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> Sigf\u00fasar Bl\u00f6ndal fr\u00e1 1920-1924 er ein <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/231168\/merkja\/g%C3%A6%C3%B0i\">sk\u00fdring<\/a> or\u00f0sins <em>g\u00e6\u00f0i <\/em>einmitt 'Kvalitet'. En \u00fea\u00f0 er d\u00e1l\u00edti\u00f0 varasamt a\u00f0 leggja of mikla \u00e1herslu \u00e1 hva\u00f0 s\u00e9 \u201er\u00f6kr\u00e9tt\u201c merking \u00ed or\u00f0inu <em>g\u00e6\u00f0i<\/em> \u00fat fr\u00e1 l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>g\u00f3\u00f0ur<\/em> \u2013 l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 <em>g\u00e6\u00f0i <\/em>hlj\u00f3ti alltaf a\u00f0 fela \u00ed s\u00e9r eitthva\u00f0 \u201egott\u201c. Er t.d. r\u00e9tt a\u00f0 l\u00fdsa mikilli svifryksmengun sem <em>litlum loftg\u00e6\u00f0um<\/em>? Felst ekki \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fear s\u00e9u samt sem \u00e1\u00f0ur <em>einhver loftg\u00e6\u00f0i<\/em>, \u00fe\u00f3tt \u00feau s\u00e9u vissulega l\u00edtil? En er ekki m\u00e1li\u00f0 a\u00f0 \u00fearna eru <em>engin g\u00e6\u00f0i<\/em>?<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er vissulega h\u00e6gt a\u00f0 tala um <em>g\u00f3\u00f0a eiginleika <\/em>eins og <em>M\u00e1lfarsbankinn <\/em>segir, en \u00fev\u00ed fer fjarri a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>eigin<\/em>\u00ad<em>leikar <\/em>geti alltaf komi\u00f0 \u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>g\u00e6\u00f0i<\/em>. \u00dea\u00f0 er t.d. ekki h\u00e6gt a\u00f0 l\u00fdsa litlum loftg\u00e6\u00f0um me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 tala um *<em>litla <\/em>\/ *<em>l\u00e9lega<\/em> \/ *<em>vonda<\/em> <em>eiginleika <\/em>loftsins. En greinilegt er a\u00f0 mj\u00f6g m\u00f6rgum finnst e\u00f0lilegt a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 <em>g\u00e6\u00f0i <\/em>\u00e1 hlut\u00adlausan h\u00e1tt \u00ed merkingunni 'eigin\u00adleikar'. \u00deannig eru 307 d\u00e6mi um <em>l\u00e9leg g\u00e6\u00f0i<\/em> \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta fr\u00e1 1943, og 152 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. Tengingin vi\u00f0 <em>g\u00f3\u00f0ur<\/em> vir\u00f0ist \u00fe\u00f3 skipta m\u00e1li \u00ed huga m\u00e1lnotenda \u2013 j\u00e1kv\u00e6\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 eru margfalt oftar notu\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed en neikv\u00e6\u00f0.<\/p>\n<p>\u00deannig eru meira en 10 sinnum fleiri d\u00e6mi um <em>mikil g\u00e6\u00f0i<\/em> en <em>l\u00edtil g\u00e6\u00f0i<\/em> \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, og s\u00e1raf\u00e1 d\u00e6mi eru um <em>vond g\u00e6\u00f0i<\/em>, b\u00e6\u00f0i \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. Fj\u00f6ldi d\u00e6ma er aftur \u00e1 m\u00f3ti um <em>g\u00f3\u00f0 g\u00e6\u00f0i<\/em>, en \u00fea\u00f0 er athyglisvert a\u00f0 \u00fe\u00e6r myndir \u00fear sem stofninn er annar, mi\u00f0stigi\u00f0 <em>betri <\/em>og efsta stigi\u00f0 <em>bestur<\/em>, vir\u00f0ast mun frekar standa me\u00f0 <em>g\u00e6\u00f0i <\/em>en frum\u00adstigi\u00f0 <em>g\u00f3\u00f0ur<\/em>, sem bendir til \u00feess a\u00f0 n\u00e1sta\u00f0an <em>g\u00f3\u00f0- <\/em>\u2013 <em>g\u00e6\u00f0- <\/em>trufli m\u00e1lnotendur eitthva\u00f0. \u00de\u00f3 m\u00e1 minna \u00e1 a\u00f0 J\u00f3nas Hall\u00adgr\u00edmsson orti um \u201eg\u00e6\u00f0akonuna g\u00f3\u00f0u\u201c \u00feann\u00adig a\u00f0 s\u00fa teng\u00ading hindrar ekki alltaf n\u00e1st\u00f6\u00f0u \u00feessara til\u00adbrig\u00f0a. Elsta d\u00e6mi um <em>bestu g\u00e6\u00f0i<\/em> er \u00ed <em>I\u00f0unni<\/em> 1860 \u2013 \u201e\u00deeir sem koma fr\u00e1 Mekka og hafinu rau\u00f0a flytja me\u00f0 sjer ind\u00adversk\u00adar v\u00f6r\u00adur og beztu g\u00e6\u00f0i Arabalands\u201c.<\/p>\n<p>Or\u00f0 hafa \u00fe\u00e1 merkingu sem m\u00e1lsamf\u00e9lagi\u00f0 gefur \u00feeim, \u00f3h\u00e1\u00f0 uppruna. \u00dea\u00f0 er enginn vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed m\u00e1li mj\u00f6g margra hefur or\u00f0i\u00f0 <em>g\u00e6\u00f0i<\/em> hlutlausa merkingu, \u00f3h\u00e1\u00f0 l\u00fds\u00ading\u00adaror\u00f0inu <em>g\u00f3\u00f0ur<\/em>, og fyrir sl\u00edku eru fj\u00f6lm\u00f6rg ford\u00e6mi. F\u00f3lk sem notar or\u00f0i\u00f0 \u00feannig getur tala\u00f0 um <em>l\u00e9leg g\u00e6\u00f0i<\/em>, <em>vond g\u00e6\u00f0i<\/em>, <em>fr\u00e1b\u00e6r g\u00e6\u00f0i<\/em> o.s.frv. \u00dea\u00f0 er m\u00e1lvenja mj\u00f6g margra, og fr\u00e1leitt a\u00f0 kalla \u00fea\u00f0 rangt m\u00e1l. \u00dea\u00f0 getur ekki held\u00adur misskilist. Hins vegar getur sumum vitanlega fund\u00adist fara illa \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 tala um <em>g\u00f3\u00f0 g\u00e6\u00f0i <\/em>og <em>l\u00e9leg g\u00e6\u00f0i<\/em> eins og segir \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em>. \u00dea\u00f0 er smekksatri\u00f0i sem hver m\u00e1lnotandi ver\u00f0ur a\u00f0 meta fyrir sig.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oft eru ger\u00f0ar athugasemdir vi\u00f0 notkun or\u00f0sins g\u00e6\u00f0i. G\u00edsli J\u00f3ns\u00adson sag\u00f0i t.d. eitt sinn \u00ed \u00fe\u00e6tti s\u00ednum um \u00edslenskt m\u00e1l \u00ed Morg\u00adun\u00adbla\u00f0inu: \u201eG\u00e6\u00f0i eru g\u00e6\u00f0i og geta, e\u00f0li s\u00ednu samkv\u00e6mt, ekki veri\u00f0 l\u00e9leg, vond e\u00f0a ill. Hins vegar getur varan, af\u00adur\u00f0\u00adirnar veri\u00f0 l\u00e9legar. G\u00e6\u00f0i geta veri\u00f0 mikil e\u00f0a l\u00edtil eftir atvikum, en aldrei vond.\u201c \u00cd [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158638],"tags":[],"class_list":["post-3766","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malvillur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3766"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3944,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3766\/revisions\/3944"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}