{"id":3879,"date":"2021-05-23T17:06:45","date_gmt":"2021-05-23T17:06:45","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3879"},"modified":"2021-05-23T17:06:45","modified_gmt":"2021-05-23T17:06:45","slug":"manns","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/05\/23\/manns\/","title":{"rendered":"manns"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>manns <\/em>\u00ed samb\u00f6ndum eins og <em>fj\u00f6ldi manns<\/em>, <em>\u00fe\u00fasund manns<\/em> o.s.frv. er au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 forminu beygingarmynd af or\u00f0inu <em>ma\u00f0ur <\/em>\u2013 n\u00e1nar til teki\u00f0 eignarfall eint\u00f6lu. Eignarfalli\u00f0 \u00fearf ekki a\u00f0 koma \u00e1 \u00f3vart \u2013 nafnor\u00f0 sem tekur me\u00f0 s\u00e9r anna\u00f0 nafnor\u00f0 st\u00fdrir yfirleitt eignarfalli \u00e1 \u00fev\u00ed, eins og <em>b\u00f3k str\u00e1ksins<\/em>, <em>b\u00edll J\u00f3ns<\/em>, <em>bros konunnar<\/em> o.s.frv. En or\u00f0i\u00f0 hagar s\u00e9r samt a\u00f0 m\u00f6rgu leyti \u00f6\u00f0ruv\u00edsi en \u00f6nnur nafnor\u00f0. Eitt er \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 er eintala en \u00f6nnur nafnor\u00f0 ver\u00f0a a\u00f0 standa \u00ed eignarfalli fleirt\u00f6lu \u00ed \u00feessu samhengi. Vi\u00f0 getum ekki sagt *<em>fj\u00f6ldi karls <\/em>\/ <em>konu <\/em>e\u00f0a *<em>\u00fe\u00fasund karls<\/em> \/ <em>konu<\/em>, heldur ver\u00f0um a\u00f0 nota fleirt\u00f6lu \u2013 <em>fj\u00f6ldi karla<\/em> \/ <em>kvenna<\/em>, <em>\u00fe\u00fasundir karla<\/em> \/ <em>kvenna<\/em>.<\/p>\n<p>Anna\u00f0 er \u00fea\u00f0 a\u00f0 t\u00f6luor\u00f0 sem ekki eru jafnframt nafnor\u00f0, eins og <em>\u00e1tta<\/em>, <em>t\u00f3lf<\/em>, <em>tuttugu <\/em>o.s.frv. geta teki\u00f0 me\u00f0 s\u00e9r <em>manns<\/em>, en engin \u00f6nnur nafnor\u00f0 \u00ed eignarfalli, hvorki eignarfalli eint\u00f6lu n\u00e9 fleirt\u00f6lu. Vi\u00f0 segjum <em>\u00e1tta <\/em>\/ <em>t\u00f3lf <\/em>\/ <em>tuttugu manns<\/em>, en ekki *<em>\u00e1tta karls<\/em> \/ <em>karla<\/em>, *<em>t\u00f3lf konu <\/em>\/ <em>kvenna<\/em>, *<em>tuttugu barns<\/em> \/ <em>barna <\/em>o.s.frv. Ef \u00f6nnur nafnor\u00f0 eru notu\u00f0 me\u00f0 \u00feessum t\u00f6lum ver\u00f0a \u00feau a\u00f0 sambeygjast \u00feeim \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 standa \u00ed eignarfalli \u2013 vi\u00f0 segjum <em>\u00e1tta karlar<\/em>, <em>t\u00f3lf konur<\/em>, <em>tuttugu b\u00f6rn<\/em>. Vitanlega er h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>ma\u00f0ur <\/em>\u00feannig l\u00edka \u2013 vi\u00f0 getum sem s\u00e9 sagt hvort heldur er <em>\u00e1tta manns<\/em> e\u00f0a <em>\u00e1tta menn<\/em>.<\/p>\n<p>En \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>manns <\/em>me\u00f0 hva\u00f0a t\u00f6lum sem er. \u00c9g get ekki sagt *<em>tveir <\/em>\/ <em>\u00fer\u00edr <\/em>\/ <em>fj\u00f3rir manns<\/em>, og ekki heldur *<em>tuttugu og einn<\/em> \/ <em>tveir <\/em>\/ <em>\u00fer\u00edr <\/em>\/<em> fj\u00f3rir manns<\/em>. Aftur \u00e1 m\u00f3ti finnst m\u00e9r e\u00f0lilegt a\u00f0 segja <em>fimm <\/em>\/ <em>sex <\/em>\/ <em>sj\u00f6 manns<\/em> o.s.frv. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> eru 24 sinnum fleiri d\u00e6mi um <em>fimm <\/em>\/ <em>sex <\/em>\/ <em>sj\u00f6 manns<\/em> samtals en um <em>tveir <\/em>\/ <em>\u00fer\u00edr <\/em>\/ <em>fj\u00f3rir manns<\/em> samtals. \u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda komi vissulega fyrir getur \u00feessi munur ekki veri\u00f0 tilviljun \u2013 og \u00fea\u00f0 getur ekki veri\u00f0 tilviljun a\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefndu t\u00f6lurnar, <em>tveir<\/em>, <em>\u00fer\u00edr <\/em>og <em>fj\u00f3rir<\/em>, eru beygjanlegar en hinar ekki.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 l\u00edtur sem s\u00e9 \u00fat fyrir a\u00f0 flestum \u00feyki \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 nota <em>manns <\/em>me\u00f0 beygjanlegum t\u00f6lum e\u00f0a t\u00f6lum \u00fear sem s\u00ed\u00f0asti li\u00f0urinn er beygjanlegur, eins og <em>tuttugu og einn<\/em> \/ <em>tveir <\/em>\/ <em>\u00fer\u00edr <\/em>\/ <em>fj\u00f3rir<\/em>. En hva\u00f0 me\u00f0 a\u00f0rar beygjanlegar t\u00f6lur \u2013 <em>hundra\u00f0<\/em>, <em>\u00fe\u00fasund <\/em>og <em>millj\u00f3n<\/em>? <em>\u00de\u00fasund <\/em>er til b\u00e6\u00f0i \u00ed kvenkyni og hvorugkyni, og h\u00e6gt er a\u00f0 segja b\u00e6\u00f0i <em>\u00fe\u00fasund manna<\/em> og <em>\u00fe\u00fasundir manna<\/em> \u2013 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> er kvenkyni\u00f0 u.\u00fe.b. 50% algengara \u00ed \u00fev\u00ed sambandi. Aftur \u00e1 m\u00f3ti eru s\u00e1raf\u00e1 d\u00e6mi um <em>\u00fe\u00fasundir manns<\/em> \u2013 hvorugkyni\u00f0 <em>\u00fe\u00fasund manns<\/em> er u.\u00fe.b. 160 sinnum algengara en kvenkyni\u00f0. \u00dea\u00f0 getur ekki veri\u00f0 tilviljun.<\/p>\n<p>H\u00e9r er r\u00e9tt a\u00f0 athuga a\u00f0 hvorugkyni\u00f0 er eins \u00ed eint\u00f6lu og fleirt\u00f6lu, <em>\u00fe\u00fasund<\/em>, og g\u00e6ti \u00fev\u00ed virka\u00f0 eins og \u00f3beygjanlegt. S\u00fa hugmynd styrkist \u00feegar liti\u00f0 er \u00e1 <em>millj\u00f3n<\/em>. \u00dea\u00f0 or\u00f0 er eing\u00f6ngu til \u00ed kvenkyni og eina hugsanlega fleirtalan af \u00fev\u00ed er <em>millj\u00f3nir<\/em>. Samt sem \u00e1\u00f0ur orti Halld\u00f3r Laxness \u201eSpurt hef \u00e9g t\u00edu millj\u00f3n manns\u201c og \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> eru d\u00e6min um <em>millj\u00f3n manns<\/em> t\u00f6luvert fleiri en um <em>millj\u00f3nir manns<\/em>. \u00dearna vir\u00f0ist \u00fev\u00ed vera tilhneiging til a\u00f0 me\u00f0h\u00f6ndla <em>millj\u00f3n <\/em>eins og \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u00f3beygjanlegt or\u00f0, og sem sl\u00edkt tekur \u00fea\u00f0 \u00fe\u00e1 au\u00f0veldlega me\u00f0 s\u00e9r <em>manns <\/em>eins og a\u00f0rar \u00f3beygjanlegar t\u00f6lur, en myndin <em>millj\u00f3nir <\/em>sem er auglj\u00f3slega beyg\u00f0 er miklu tregari til \u00feess.<\/p>\n<p>\u00de\u00e1 er eftir a\u00f0 sko\u00f0a <em>hundra\u00f0<\/em>. \u00dea\u00f0 or\u00f0 er eing\u00f6ngu til \u00ed hvorugkyni svo a\u00f0 vi\u00f0urkennt s\u00e9, \u00fe\u00f3tt kvenkynsfleirtalan <em>hundru\u00f0ir <\/em>s\u00e9 algeng. En \u00f6fugt vi\u00f0 <em>\u00fe\u00fasund <\/em>er \u00fea\u00f0 ekki eins \u00ed eint\u00f6lu og fleirt\u00f6lu \u2013 eintalan er <em>hundr<strong>a<\/strong>\u00f0 <\/em>en fleirtalan <em>hundr<strong>u<\/strong>\u00f0<\/em>. \u00dea\u00f0 kemur samt ekki \u00ed veg fyrir a\u00f0 <em>manns <\/em>s\u00e9 nota\u00f0 me\u00f0 or\u00f0inu og tala\u00f0 um <em>m\u00f6rg hundru\u00f0 manns<\/em>. Hugsanlega skiptir m\u00e1li a\u00f0 fleirtalan er h\u00e9r a\u00f0eins t\u00e1knu\u00f0 me\u00f0 breytingu \u00e1 \u00e1herslulausu s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i \u00ed stofni en ekki me\u00f0 s\u00e9rstakri endingu, en h\u00e9r er ekki vettvangur til a\u00f0 fara \u00fat \u00ed vangaveltur um \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>Ni\u00f0ursta\u00f0an er \u00fev\u00ed s\u00fa a\u00f0 s\u00e9 liti\u00f0 fram hj\u00e1 <em>hundra\u00f0<\/em> er \u00ed m\u00e1li margra \u2013 e.t.v. flestra \u2013 eing\u00f6ngu h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>manns<\/em> me\u00f0 \u00f3beygjanlegum t\u00f6lum og t\u00f6lum sem l\u00edta \u00fat fyrir a\u00f0 vera \u00f3beygjanlegar (<em>\u00fe\u00fasund<\/em>) e\u00f0a eru haf\u00f0ar \u00f3beyg\u00f0ar (<em>millj\u00f3n<\/em>). Heg\u00f0un or\u00f0sins er l\u00edka \u00e1 margan h\u00e1tt fr\u00e1brug\u00f0in heg\u00f0un annarra nafnor\u00f0a. M\u00e9r finnst spurning hvort ekki s\u00e9 r\u00e9tt a\u00f0 sl\u00edta <em>manns<\/em> fr\u00e1 or\u00f0inu <em>ma\u00f0ur<\/em> og gera \u00fea\u00f0 a\u00f0 s\u00e9rst\u00f6ku uppflettior\u00f0i \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 manns \u00ed samb\u00f6ndum eins og fj\u00f6ldi manns, \u00fe\u00fasund manns o.s.frv. er au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 forminu beygingarmynd af or\u00f0inu ma\u00f0ur \u2013 n\u00e1nar til teki\u00f0 eignarfall eint\u00f6lu. Eignarfalli\u00f0 \u00fearf ekki a\u00f0 koma \u00e1 \u00f3vart \u2013 nafnor\u00f0 sem tekur me\u00f0 s\u00e9r anna\u00f0 nafnor\u00f0 st\u00fdrir yfirleitt eignarfalli \u00e1 \u00fev\u00ed, eins og b\u00f3k str\u00e1ksins, b\u00edll J\u00f3ns, bros konunnar o.s.frv. En [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3879","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3879"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3879\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3880,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3879\/revisions\/3880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}