{"id":3975,"date":"2021-08-24T08:00:16","date_gmt":"2021-08-24T08:00:16","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3975"},"modified":"2021-09-06T20:12:41","modified_gmt":"2021-09-06T20:12:41","slug":"byrding","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/08\/24\/byrding\/","title":{"rendered":"Byr\u00f0ing"},"content":{"rendered":"<p>Fr\u00e1 upphafi yfirstandandi heimsfaraldurs hafa fj\u00f6lm\u00f6rg n\u00fd or\u00f0 b\u00e6st \u00ed m\u00e1li\u00f0, flest tengd s\u00f3ttvarnarr\u00e1\u00f0st\u00f6funum. \u00d6nnur voru til \u00ed m\u00e1linu fyrir en a\u00f0eins notu\u00f0 af afm\u00f6rku\u00f0um h\u00f3pum, en ber n\u00fa fyrir augu og eyru almennings. Eitt \u00feeirra er or\u00f0i\u00f0 <em>byr\u00f0ing <\/em>sem kemur fyrir \u00ed reglum og umr\u00e6\u00f0um um s\u00f3ttvarnara\u00f0ger\u00f0ir \u00e1 flugv\u00f6llum. \u00deetta er \u00edslensk samsv\u00f6run enska or\u00f0sins <em>boarding <\/em>og v\u00edsar til \u00feess \u00feegar far\u00feegar ganga um <em>bor\u00f0 <\/em>\u00ed flugv\u00e9l. \u00de\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 almenningi framandi hefur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed \u00feessari merkingu \u00ed a.m.k. 20 \u00e1r.<\/p>\n<p>\u00deetta er alveg e\u00f0lileg or\u00f0myndun af s\u00f6gninni <em>byr\u00f0a <\/em>sem a\u00f0 v\u00edsu er sjaldan notu\u00f0 nema \u00ed samsetningunni <em>innbyr\u00f0a <\/em>en kemur \u00fe\u00f3 fyrir \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> Sigf\u00fasar Bl\u00f6ndals fr\u00e1 1920-1924 \u00ed merkingunni 'fara upp \u00e1 skip'. (sbr. l\u00edka atviksor\u00f0i\u00f0 <em>innbyr\u00f0is<\/em>). S\u00f6gnin <em>byr\u00f0a <\/em>er myndu\u00f0 af <em>bor\u00f0 <\/em>me\u00f0 <em>i<\/em>-hlj\u00f3\u00f0varpi og <em>byr\u00f0ing <\/em>s\u00ed\u00f0an af s\u00f6gninni me\u00f0 kvenkynsvi\u00f0skeytinu <em>-ing <\/em>sem hefur upphaflega verkna\u00f0armerkingu, '\u00fea\u00f0 a\u00f0 gera' (\u00fe\u00f3tt merkingin hafi i\u00f0ulega f\u00e6rst yfir \u00e1 afur\u00f0 e\u00f0a \u00fatkomu verkna\u00f0arins) \u2013 <em>teikning<\/em> merkir '\u00fea\u00f0 a\u00f0 teikna', <em>bylting <\/em>merkir '\u00fea\u00f0 a\u00f0 bylta' og <em>byr\u00f0ing<\/em> merkir '\u00fea\u00f0 a\u00f0 byr\u00f0a'.<\/p>\n<p>M\u00e9r finnst \u00feetta mj\u00f6g f\u00ednt or\u00f0 \u2013 e\u00f0lileg og gagns\u00e6 or\u00f0myndun en \u00fearf au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 venjast eins og a\u00f0rar n\u00fdjungar. En \u00ed g\u00e6r var mikil umr\u00e6\u00f0a um or\u00f0i\u00f0 \u00ed h\u00f3pnum \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c og \u00fear var \u00fev\u00ed fundi\u00f0 \u00fdmislegt til for\u00e1ttu. S\u00fa umr\u00e6\u00f0a var mj\u00f6g l\u00e6rd\u00f3msr\u00edk vegna \u00feess a\u00f0 h\u00fan s\u00fdnir \u00ed hnotskurn hvernig margt f\u00f3lk er pikkfast \u00ed sinni m\u00e1lfarsb\u00fablu og finnst allar n\u00fdjungar af hinu illa. R\u00f6kin sem voru f\u00e6r\u00f0 gegn \u00feessu or\u00f0i voru af \u00fdmsum toga, einkum eftirfarandi:<\/p>\n<ul>\n<li>Or\u00f0i\u00f0 merkir anna\u00f0.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 <em>byr\u00f0ing <\/em>hefur l\u00edka merkinguna 'kl\u00e6\u00f0a skipshli\u00f0 (me\u00f0 bor\u00f0um)'. En \u00e1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>byr\u00f0ing <\/em>hefur fleiri en eina merkingu er s\u00fa a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 sem \u00fea\u00f0 er leitt af, <em>bor\u00f0<\/em>, hefur fleiri en eina merkingu. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri fr\u00e1leitt a\u00f0 segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 megi mynda or\u00f0 me\u00f0 <em>-ing <\/em>af einni merkingu or\u00f0sins <em>bor\u00f0 <\/em>en ekki annarri.<\/p>\n<ul>\n<li>Or\u00f0i\u00f0 er hr\u00e1 \u00fe\u00fd\u00f0ing e\u00f0a eftir\u00f6pun \u00far ensku.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Vissulega minnir <em>byr\u00f0ing <\/em>\u00e1 <em>boarding<\/em>. En \u00fea\u00f0 er vegna \u00feess a\u00f0 \u00edslenska og enska eru skyld m\u00e1l. Or\u00f0in <em>bor\u00f0 <\/em>\u00ed \u00edslensku og <em>board <\/em>\u00ed ensku eiga s\u00e9r sameiginlegan uppruna og hafa a\u00f0 hluta til s\u00f6mu merkingu, \u00fe. \u00e1 m. \u00ed \u00feessu tilviki. Enginn gerir athugasemdir vi\u00f0 a\u00f0 sagt s\u00e9 <em>um bor\u00f0 \u00ed v\u00e9lina<\/em> \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 heiti <em>on board<\/em> \u00e1 ensku.<\/p>\n<ul>\n<li>Or\u00f0i\u00f0 er \u00f3\u00fearft \u2013 \u00fea\u00f0 m\u00e1 nota samband me\u00f0 s\u00f6gn \u00ed sta\u00f0inn.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00dea\u00f0 er vissulega oft h\u00e6gt, en \u00ed sumum tilvikum getur veri\u00f0 gagnlegt a\u00f0 hafa nafnor\u00f0 \u00ed \u00feessari merkingu, svo sem \u00feegar augl\u00fdst er \u201e\u00cd starfinu felst m.a. innritun, byr\u00f0ing og \u00fdmis \u00fej\u00f3nusta vi\u00f0 far\u00feega\u201c. \u00dea\u00f0 er l\u00edka gott a\u00f0 hafa nafnor\u00f0 til a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a<em> boarding completed<\/em> og geta sagt <em>byr\u00f0ingu loki\u00f0<\/em>.<\/p>\n<ul>\n<li>Or\u00f0i\u00f0 \u00fatr\u00fdmir \u00edslenskum samb\u00f6ndum eins og <em>gangi\u00f0 um bor\u00f0<\/em>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Engin \u00e1st\u00e6\u00f0a er til a\u00f0 \u00e6tla a\u00f0 svo ver\u00f0i og t.d. ver\u00f0i fari\u00f0 a\u00f0 segja <em>flugv\u00e9lin er \u00ed byr\u00f0ingu<\/em> \u00ed sta\u00f0inn. \u00dear sem hef\u00f0 er fyrir \u00edslenskum or\u00f0asamb\u00f6ndum er sj\u00e1lfsagt a\u00f0 halda \u00feeim. Or\u00f0i\u00f0 <em>byr\u00f0ing <\/em>getur hins vegar gagnast vel til a\u00f0 komast hj\u00e1 margyrtum og kl\u00fa\u00f0urslegum or\u00f0asamb\u00f6ndum.<\/p>\n<ul>\n<li>Or\u00f0i\u00f0 er lj\u00f3tt \u2013 or\u00f0skr\u00edpi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>byr\u00f0ing <\/em>er flestum framandi \u00ed \u00feessari merkingu og \u00fea\u00f0 er alkunna a\u00f0 \u00fea\u00f0 tekur t\u00edma a\u00f0 venjast n\u00fdjum or\u00f0um. En \u00fea\u00f0 er erfitt a\u00f0 sj\u00e1 \u00e1 hva\u00f0a forsendum \u00e6tti a\u00f0 kalla \u00fea\u00f0 \u201eor\u00f0skr\u00edpi\u201c \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 er mynda\u00f0 \u00ed fullu samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00edslenskar or\u00f0myndunarreglur, og l\u00f6ng hef\u00f0 er fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 tala um <em>byr\u00f0ingu <\/em>(og <em>byr\u00f0ing<\/em>) skips.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fr\u00e1 upphafi yfirstandandi heimsfaraldurs hafa fj\u00f6lm\u00f6rg n\u00fd or\u00f0 b\u00e6st \u00ed m\u00e1li\u00f0, flest tengd s\u00f3ttvarnarr\u00e1\u00f0st\u00f6funum. \u00d6nnur voru til \u00ed m\u00e1linu fyrir en a\u00f0eins notu\u00f0 af afm\u00f6rku\u00f0um h\u00f3pum, en ber n\u00fa fyrir augu og eyru almennings. Eitt \u00feeirra er or\u00f0i\u00f0 byr\u00f0ing sem kemur fyrir \u00ed reglum og umr\u00e6\u00f0um um s\u00f3ttvarnara\u00f0ger\u00f0ir \u00e1 flugv\u00f6llum. \u00deetta er \u00edslensk samsv\u00f6run enska [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3975","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3975","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3975"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3975\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3976,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3975\/revisions\/3976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}