{"id":3992,"date":"2021-09-20T08:00:51","date_gmt":"2021-09-20T08:00:51","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3992"},"modified":"2021-09-23T08:57:59","modified_gmt":"2021-09-23T08:57:59","slug":"gloggvi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/09\/20\/gloggvi\/","title":{"rendered":"Gl\u00f6ggvi"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g var spur\u00f0ur um \u00fea\u00f0 hvort til v\u00e6ri eitthvert nafnor\u00f0 um \u00feann eiginleika a\u00f0 vera <em>gl\u00f6ggur<\/em>. Fyrirspyrjandi sag\u00f0ist hafa heyrt or\u00f0i\u00f0 <em>talnagl\u00f6ggvi <\/em>n\u00fdlega og kom \u00fea\u00f0 sp\u00e1nskt fyrir sj\u00f3nir. \u00c9g hef aldrei heyrt or\u00f0i\u00f0 <em>gl\u00f6ggvi <\/em>e\u00f0a samsetningar af \u00fev\u00ed og \u00fea\u00f0 finnst hvorki \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum n\u00e9 <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans. Hins vegar fann \u00e9g tv\u00f6 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 \u00e1<em> t\u00edmarit.is<\/em>, b\u00e6\u00f0i fr\u00e1 1913.<\/p>\n<p>\u00cd t\u00edmaritinu <em>Birkibeinum <\/em>stendur: \u201e\u00deessar s\u00ed\u00f0astt\u00f6ldu b\u00e6kur eru hver annari \u00e1g\u00e6tari, og bera allar vott um \u00f3\u00fereytandi elju h\u00f6f., [...] og um fr\u00e1b\u00e6ra gl\u00f6ggvi, a\u00f0 vinna svo gl\u00f6gg og \u00e1rei\u00f0anleg verk \u00far svo varhugaver\u00f0u verkefni.\u201c \u00cd upptalningu \u00e1 \u201em\u00e1ll\u00fdtum\u201c \u00ed bla\u00f0inu <em>Reykjav\u00edk <\/em>eru m.a. nefndir: \u201eRangmynda\u00f0ir n\u00fdgervingar (mynda\u00f0ir m\u00f3ti e\u00f0lisl\u00f6gum m\u00e1lsins) t. d. gleggni (\u00ed st. f.: gl\u00f6ggleiki, gl\u00f6ggvi).\u201c<\/p>\n<p>Einnig fann \u00e9g d\u00e6mi um samsetningarnar <em>manngl\u00f6ggvi <\/em>\u00ed <em>Prestaf\u00e9lagsritinu <\/em>1921,\u00a0<em>fj\u00e1rgl\u00f6ggvi<\/em> \u00ed\u00a0<em>Prentaranum\u00a0<\/em>1936 og <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 1972, og\u00a0<em>ve\u00f0urgl\u00f6ggvi<\/em> \u00ed <em>Vikunni<\/em> 1940 og <em>Heimskringlu <\/em>1941. \u00deessi or\u00f0 eru ekki heldur \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum, en <em>Ritm\u00e1lssafn<\/em> Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans hefur eitt d\u00e6mi um s\u00ed\u00f0astnefnda or\u00f0i\u00f0, \u00far b\u00f3kinni <em>Fr\u00e1 Su\u00f0urnesjum<\/em> fr\u00e1 1960. \u00d6rf\u00e1 d\u00e6mi um \u00feessi or\u00f0, sem og <em>talnagl\u00f6ggvi<\/em>, er a\u00f0 finna \u00e1 netinu.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru nokkur d\u00e6mi \u00ed m\u00e1linu um a\u00f0 nafnor\u00f0 s\u00e9u myndu\u00f0 af l\u00fdsingaror\u00f0um me\u00f0 vi\u00f0skeytinu <em>-vi<\/em>. Me\u00f0al \u00feeirra eru <em>myrkvi<\/em>, af <em>myrkur<\/em>, <em>kl\u00f6kkvi<\/em>, af <em>kl\u00f6kkur<\/em>, <em>f\u00f6lvi<\/em>, af <em>f\u00f6lur<\/em>, <em>d\u00f6kkvi<\/em>, af <em>d\u00f6kkur<\/em>, <em>\u00fer\u00f6ngvi<\/em>, af <em>\u00fer\u00f6ngur<\/em>, og <em>v\u00f6kvi<\/em>, af <em>v\u00f6kur<\/em> sem er reyndar varla nota\u00f0 \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li. Or\u00f0i\u00f0 <em>gl\u00f6ggvi<\/em> er sem s\u00e9 alveg e\u00f0lileg or\u00f0myndun og ekkert vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 athuga a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 sem nafnor\u00f0 um \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera <em>gl\u00f6ggur<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 \u00fearf \u00fe\u00f3 a\u00f0 huga a\u00f0 kyni or\u00f0sins. Or\u00f0 sem enda \u00e1\u00a0<em>-i<\/em> geta formsins vegna veri\u00f0 hva\u00f0a kyns sem er, en <em>-vi<\/em>-or\u00f0in sem nefnd eru h\u00e9r a\u00f0 framan (<em>myrkvi<\/em> o.s.frv.) eru \u00f6ll karlkyns. Or\u00f0i\u00f0\u00a0<em>gl\u00f6ggvi<\/em> og samsetningar af \u00fev\u00ed vir\u00f0ist hins vegar vera haft \u00ed kvenkyni \u00ed \u00f6llum heimildum og sj\u00e1lfsagt a\u00f0 halda \u00fev\u00ed, enda \u00fdmis hli\u00f0st\u00e6\u00f0 or\u00f0 \u00ed kvenkyni, t.d.\u00a0<em>g\u00f6fgi<\/em>,\u00a0<em>h\u00f6fgi<\/em> o.fl.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g var spur\u00f0ur um \u00fea\u00f0 hvort til v\u00e6ri eitthvert nafnor\u00f0 um \u00feann eiginleika a\u00f0 vera gl\u00f6ggur. Fyrirspyrjandi sag\u00f0ist hafa heyrt or\u00f0i\u00f0 talnagl\u00f6ggvi n\u00fdlega og kom \u00fea\u00f0 sp\u00e1nskt fyrir sj\u00f3nir. \u00c9g hef aldrei heyrt or\u00f0i\u00f0 gl\u00f6ggvi e\u00f0a samsetningar af \u00fev\u00ed og \u00fea\u00f0 finnst hvorki \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum n\u00e9 Ritm\u00e1lssafni Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans. Hins vegar fann \u00e9g tv\u00f6 d\u00e6mi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3992","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3992","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3992"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3992\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3993,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3992\/revisions\/3993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3992"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3992"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}