{"id":4001,"date":"2021-10-13T13:47:43","date_gmt":"2021-10-13T13:47:43","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4001"},"modified":"2021-10-24T20:12:34","modified_gmt":"2021-10-24T20:12:34","slug":"gruna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/10\/13\/gruna\/","title":{"rendered":"gruna"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fdlega s\u00e1 \u00e9g \u00e1 vefmi\u00f0li <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20212168740d\/ibua-grunar-somu-adila-um-endurtekin-innbrot\">fyrirs\u00f6gnina<\/a> \u201e\u00cdb\u00faa grunar s\u00f6mu a\u00f0ila um endurtekin innbrot\u201c. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g staldra\u00f0i vi\u00f0 \u00feessa fyrirs\u00f6gn var a\u00f0 \u00fear er upphafsor\u00f0i\u00f0 <em>\u00edb\u00faa <\/em>\u00ed \u00feolfalli, sem ekki er \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 m\u00e1lhef\u00f0. Venja er a\u00f0 hafa \u00fearna nefnifall, eins og er reyndar \u00ed undirfyrirs\u00f6gn \u00ed s\u00f6mu fr\u00e9tt \u00fear sem segir \u201e\u00cdb\u00faar gruna s\u00f6mu a\u00f0ila um endurtekin innbrot\u201c og einnig \u201eVi\u00f0 grunum oft f\u00f3lk me\u00f0 sakaferil og neyslu um sl\u00edk brot\u201c. \u00cd sj\u00e1lfu s\u00e9r er vel skiljanlegt a\u00f0 fallnotkun me\u00f0 <em>gruna <\/em>s\u00e9 eitthva\u00f0 \u00e1 reiki vegna \u00feess a\u00f0 s\u00f6gnin er notu\u00f0 \u00e1 tvennan h\u00e1tt \u00ed hef\u00f0bundnu m\u00e1li.<\/p>\n<p>Annars vegar tekur h\u00fan nefnifallsfrumlag og \u00feolfallsandlag, <em><u>\u00e9g<\/u> gruna <u>\u00feig<\/u> um innbrot<\/em>, en hins vegar \u00feolfallsfrumlag og aukasetningu, <em><u>mig<\/u> grunar <u>a\u00f0 \u00fe\u00fa hafir brotist inn<\/u><\/em> (stundum er reyndar nota\u00f0 \u00fe\u00e1gufall \u00ed sta\u00f0 \u00feolfallsins). \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> er fyrri notkunin sk\u00fdr\u00f0 sem 'hafa grunsemdir (gagnvart e-m)', en s\u00fa s\u00ed\u00f0ari sem 'hafa grunsemdir (um e-\u00f0), renna \u00ed grun (a\u00f0 e-\u00f0)'. \u00dearna er auglj\u00f3slega mj\u00f6g skammt \u00e1 milli og \u00feessar setningager\u00f0ir blandast a\u00f0 einhverju leyti saman \u00feegar \u00ed fornu m\u00e1li - \u201e\u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00fa gruna\u00f0ir \u00feegar a\u00f0 eigi myndi allt af heilu vera\u201c segir t.d. \u00ed <em>Egils s\u00f6gu<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deetta tengist l\u00edka \u00fev\u00ed a\u00f0 merking sagnarinnar <em>gruna<\/em> var \u00e1\u00f0ur a\u00f0 nokkru leyti \u00f6nnur, \u00fe.e. 'efast um'. \u00dea\u00f0 s\u00e9st t.d. \u00e1 setningunni \u201eOg ef nokkur grunar s\u00f6gu m\u00edna \u00fe\u00e1 m\u00e1 h\u00e9r n\u00fa l\u00edta h\u00f6fu\u00f0 af honum\u201c \u00far <em>\u00de\u00f3rarins \u00fe\u00e6tti ofsa<\/em>. \u00deessi merking h\u00e9lst a.m.k. fram \u00e1 seinni hluta 19. aldar - \u201ehefi \u00e9g eigi or\u00f0i\u00f0 \u00feess var, [...] a\u00f0 nokkurum hafi komi\u00f0 til hugar a\u00f0 gruna hann um \u00fej\u00f3\u00f0hollustu\u201c, segir \u00ed <em>Fjallkonunni<\/em> 1885, auglj\u00f3slega \u00ed merkingunni 'efast um \u00fej\u00f3\u00f0hollustu hans'. En \u00feessi merking er ekki nefnd \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> Sigf\u00fasar Bl\u00f6ndals fr\u00e1 1920-1924.<\/p>\n<p>\u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>hef \u00e9g fundi\u00f0 r\u00famlega 20 d\u00e6mi fr\u00e1 20. og 21. \u00f6ld um \u00feolfall \u00ed sambandinu <em>gruna einhvern um eitthva\u00f0<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 1932: \u201eN\u00e1grannana gruna\u00f0i \u00fe\u00e6r um galdur, rje\u00f0ust a\u00f0 h\u00fasinu a\u00f0 n\u00f3ttu til og brendu alt sem \u00ed var.\u201c En \u00ed langflestum tilvikum er \u00fe\u00f3 greint milli \u00feeirra tveggja setningager\u00f0a sem nefndar voru \u00ed upphafi. \u00de\u00f3tt l\u00edtill merkingarmunur setningager\u00f0anna valdi \u00fev\u00ed a\u00f0 bl\u00f6ndun \u00feeirra s\u00e9 skiljanleg finnst m\u00e9r samt \u00e6skilegt a\u00f0 fylgja m\u00e1lhef\u00f0 og halda \u00feeim a\u00f0greindum \u00e1fram.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdlega s\u00e1 \u00e9g \u00e1 vefmi\u00f0li fyrirs\u00f6gnina \u201e\u00cdb\u00faa grunar s\u00f6mu a\u00f0ila um endurtekin innbrot\u201c. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g staldra\u00f0i vi\u00f0 \u00feessa fyrirs\u00f6gn var a\u00f0 \u00fear er upphafsor\u00f0i\u00f0 \u00edb\u00faa \u00ed \u00feolfalli, sem ekki er \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 m\u00e1lhef\u00f0. Venja er a\u00f0 hafa \u00fearna nefnifall, eins og er reyndar \u00ed undirfyrirs\u00f6gn \u00ed s\u00f6mu fr\u00e9tt \u00fear sem segir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4001","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4001","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4001"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4001\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4020,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4001\/revisions\/4020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4001"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4001"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4001"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}