{"id":4037,"date":"2021-11-04T14:27:36","date_gmt":"2021-11-04T14:27:36","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4037"},"modified":"2021-11-04T14:27:36","modified_gmt":"2021-11-04T14:27:36","slug":"menni-sem-kynhlutlaust-ord","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/11\/04\/menni-sem-kynhlutlaust-ord\/","title":{"rendered":"Menni sem kynhlutlaust or\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 hefur veri\u00f0 stungi\u00f0 upp \u00e1 a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 <em>man <\/em>sem kynhlutlaust or\u00f0 \u00ed sta\u00f0 <em>ma\u00f0ur <\/em>e\u00f0a <em>manneskja, <\/em>m.a. \u00ed samsetningum, og til eru konur sem titla sig t.d. <em>\u00feingman <\/em>og <em>forst\u00f6\u00f0uman<\/em>. \u00c9g skil \u00e1st\u00e6\u00f0una, en \u00feetta or\u00f0 er a\u00f0 m\u00ednu mati ekki mj\u00f6g heppilegt. \u00dea\u00f0 er fyrir \u00ed m\u00e1linu \u00ed annarri merkingu, \u00fe.e. 'kona' e\u00f0a '\u00f3frj\u00e1ls manneskja, karl e\u00f0a kona' og ef \u00fea\u00f0 er nota\u00f0 \u00ed kynhlutlausri merkingu \u00ed sta\u00f0 <em>ma\u00f0ur <\/em>er veri\u00f0 a\u00f0 gefa \u00fev\u00ed n\u00fdja merkingu. \u00dea\u00f0 er svo sem ekki fr\u00e1gangss\u00f6k og hefur stundum tekist vel, t.d. \u00ed or\u00f0um eins og <em>s\u00edmi<\/em> og <em>skj\u00e1r<\/em>. En anna\u00f0 er a\u00f0 aukaf\u00f6ll or\u00f0sins eru mj\u00f6g svipu\u00f0 aukaf\u00f6llum af <em>ma\u00f0ur <\/em>\u2013 \u00fe.e. <em>man <\/em>\u2013 <em>mani <\/em>\u2013 <em>mans <\/em>og <em>mann <\/em>\u2013 <em>manni <\/em>\u2013 <em>manns<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 lendir oft \u00ed \u00e1hersluleysi, s\u00e9rstaklega \u00feegar \u00fea\u00f0 er seinni hluti samsettra or\u00f0a, og vi\u00f0 \u00feau skilyr\u00f0i er lengdarmunur hlj\u00f3\u00f0a l\u00edtill sem enginn og or\u00f0in falla \u00fev\u00ed saman \u00ed frambur\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00c9g hef \u00fev\u00ed \u00e1\u00f0ur lagt h\u00e9r til (og Margr\u00e9t Gu\u00f0mundsd\u00f3ttir \u00e1 undan m\u00e9r) a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>menni <\/em>ver\u00f0i teki\u00f0 upp \u00ed \u00feessum tilgangi. Kosturinn vi\u00f0 <em>menni <\/em>er a\u00f0 \u00fea\u00f0 er af s\u00f6mu r\u00f3t og <em>ma\u00f0ur <\/em>og <em>manneskja<\/em>, en er hvorugkynsor\u00f0. <em>Menni <\/em>er til \u00ed m\u00e1linu en a\u00f0eins sem seinni li\u00f0ur samsetninga. \u00c9g s\u00e9 ekkert \u00fev\u00ed til fyrirst\u00f6\u00f0u a\u00f0 leyfa \u00fev\u00ed a\u00f0 standa sj\u00e1lfst\u00e6tt \u2013 merkingin er s\u00fa sama og \u00fea\u00f0 hefur \u00ed samsetningunum. \u00dea\u00f0 eru ford\u00e6mi fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 or\u00f0hlutar sem \u00e1\u00f0ur voru a\u00f0eins til sem seinni li\u00f0ur samsetninga hafi veri\u00f0 ger\u00f0ir sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ir, svo sem <em>h\u00fdsi <\/em>og <em>\u00fe\u00fd\u00f0i<\/em>. En svo er um a\u00f0 gera a\u00f0 halda \u00e1fram a\u00f0 nota -<em>menni <\/em>\u00ed \u00feeim samsetningum sem fyrir eru og b\u00faa til fj\u00f6lmargar n\u00fdjar \u2013 <em>v\u00edsindamenni<\/em>, <em>al\u00feingismenni<\/em>, <em>n\u00e1msmenni<\/em>, <em>verslunarmenni<\/em>, <em>verkamenni<\/em>, <em>l\u00f6greglumenni<\/em>, <em>st\u00fdrimenni<\/em>, <em>i\u00f0na\u00f0armenni<\/em>, <em>lei\u00f0s\u00f6gumenni<\/em>, <em>formenni <\/em>o.fl.<\/p>\n<p>\u00c9g hef heyrt \u00fe\u00e1 sko\u00f0un a\u00f0 samsetningar me\u00f0 -<em>menni <\/em>veki einhver neikv\u00e6\u00f0 hughrif e\u00f0a s\u00e9u sm\u00e6ttandi \u00e1 einhvern h\u00e1tt. En \u00fe\u00f3tt vi\u00f0 h\u00f6fum vissulega \u00fdmis neikv\u00e6\u00f0 or\u00f0 eins og <em>illmenni<\/em>, <em>sm\u00e1menni<\/em>, <em>\u00f3menni<\/em>, <em>f\u00falmenni<\/em>, <em>varmenni<\/em>, <em>l\u00edtilmenni<\/em>, <em>dusilmenni<\/em>, <em>stertimenni<\/em>, <em>rustamenni<\/em>, <em>sk\u00edtmenni <\/em>og <em>l\u00f6\u00f0urmenni <\/em>eru j\u00e1kv\u00e6\u00f0u or\u00f0in miklu fleiri \u2013 <em>lj\u00fafmenni<\/em>, <em>snyrtimenni<\/em>, <em>st\u00f3rmenni<\/em>, <em>pr\u00fa\u00f0menni<\/em>, <em>g\u00f3\u00f0menni<\/em>, <em>gl\u00e6simenni<\/em>, <em>ofurmenni<\/em>, <em>fyrirmenni<\/em>, <em>hraustmenni<\/em>, <em>mikilmenni<\/em>, <em>heljarmenni<\/em>, <em>karlmenni<\/em>, <em>hreystimenni<\/em>, <em>valmenni<\/em>, <em>g\u00e1fumenni<\/em>, <em>fr\u00e6g\u00f0armenni<\/em>, <em>g\u00f6fugmenni<\/em>, <em>e\u00f0almenni<\/em>, <em>lipurmenni<\/em>, <em>s\u00e9ntilmenni<\/em>, <em>\u00ferekmenni <\/em>og <em>afarmenni <\/em>\u2013 svo a\u00f0 bara s\u00e9u t\u00ednd til or\u00f0 sem 10 d\u00e6mi e\u00f0a fleiri eru um \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. Og \u00fea\u00f0 er svo sem ekki eins og allar samsetningar me\u00f0 -<em>ma\u00f0ur <\/em>s\u00e9u j\u00e1kv\u00e6\u00f0ar.<\/p>\n<p>Vitanlega t\u00e6ki t\u00edma a\u00f0 venjast \u00fev\u00ed a\u00f0 nota <em>menni <\/em>og samsetningar af \u00fev\u00ed \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt, eins og \u00f6nnur n\u00fd or\u00f0. Og vitanlega er \u00e9g ekki a\u00f0 leggja til a\u00f0 h\u00e6tt ver\u00f0i \u2013 hva\u00f0 \u00fe\u00e1 banna\u00f0 \u2013 a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 <em>ma\u00f0ur <\/em>\u00e1 kynhlutlausan h\u00e1tt. Au\u00f0vita\u00f0 r\u00e6\u00f0ur f\u00f3lk sinni m\u00e1lnotkun, en \u00fea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 f\u00f3lk sem ekki getur e\u00f0a vill nota <em>ma\u00f0ur <\/em>sem kynhlutlaust or\u00f0 eigi annarra kosta v\u00f6l. \u00c9g get t.d. \u00f3m\u00f6gulega sagt <em>\u00e9g hitti mann sem \u00e9g \u00feekki \u00ed g\u00e6r<\/em> ef \u00fea\u00f0 var kona sem \u00e9g hitti. \u00de\u00e1 ver\u00f0 \u00e9g a\u00f0 segja <em>\u00e9g hitti konu sem \u00e9g \u00feekki<\/em>. En kannski k\u00e6ri \u00e9g mig ekkert um a\u00f0 l\u00e1ta kyni\u00f0 koma fram \u2013 fyrir \u00fev\u00ed geta veri\u00f0 \u00fdmsar \u00e1st\u00e6\u00f0ur. \u00de\u00e1 v\u00e6ri gagnlegt a\u00f0 geta sagt <em>\u00e9g hitti menni sem \u00e9g \u00feekki \u00ed g\u00e6r<\/em>. \u00c9g er sj\u00e1lfur farinn a\u00f0 nota <em>menni<\/em> \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt og finnst \u00fea\u00f0 venjast \u00e1g\u00e6tlega.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 hefur veri\u00f0 stungi\u00f0 upp \u00e1 a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 man sem kynhlutlaust or\u00f0 \u00ed sta\u00f0 ma\u00f0ur e\u00f0a manneskja, m.a. \u00ed samsetningum, og til eru konur sem titla sig t.d. \u00feingman og forst\u00f6\u00f0uman. \u00c9g skil \u00e1st\u00e6\u00f0una, en \u00feetta or\u00f0 er a\u00f0 m\u00ednu mati ekki mj\u00f6g heppilegt. \u00dea\u00f0 er fyrir \u00ed m\u00e1linu \u00ed annarri merkingu, \u00fe.e. 'kona' [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4037","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4037"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4037\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4038,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4037\/revisions\/4038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}