{"id":4039,"date":"2021-11-08T21:36:27","date_gmt":"2021-11-08T21:36:27","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4039"},"modified":"2021-11-08T21:52:26","modified_gmt":"2021-11-08T21:52:26","slug":"fangum-vid-ketti-eda-fongum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/11\/08\/fangum-vid-ketti-eda-fongum\/","title":{"rendered":"Fangum vi\u00f0 ketti \u2013 e\u00f0a f\u00f6ngum?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdlegri <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/utvarp\/spila\/frettir-kl-12-20\/25243\/9aksgj\/reynsla-husvikinga-af-kattabanni\">fr\u00e9tt<\/a> R\u00edkis\u00fatvarpsins um bann vi\u00f0 lausag\u00f6ngu katta var tala\u00f0 vi\u00f0 mann sem l\u00fdsti \u00fev\u00ed hva\u00f0 gerist \u201eef vi\u00f0 fangum d\u00fdri\u00f0\u201c \u2013 <em>fangum <\/em>bori\u00f0 fram me\u00f0 <em>\u00e1<\/em>, <em>f\u00e1ngum<\/em>, eins og vi\u00f0 gerum flest. \u00deetta var teki\u00f0 upp \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum, v\u00e6ntanlega til a\u00f0 vekja athygli \u00e1 \u201evillunni\u201c. Ef <em>a<\/em> er \u00ed stofni or\u00f0s kemur <em>\u00f6<\/em> \u00ed \u00feess sta\u00f0 \u00e1 undan endingunni <em>-um<\/em>, \u00ed nafnor\u00f0um, s\u00f6gnum og l\u00fdsingaror\u00f0um. Nafnor\u00f0i\u00f0 <em>kjaft<strong>a<\/strong>skur <\/em>ver\u00f0ur <em>kjaft<strong>\u00f6<\/strong>skum <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1gufalli fleirt\u00f6lu, s\u00f6gnin <em>\u00fat<strong>a<\/strong>ta <\/em>ver\u00f0ur <em>\u00fat<strong>\u00f6<\/strong>tum <\/em>\u00ed fyrstu pers\u00f3nu fleirt\u00f6lu, og l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>snj<strong>a<\/strong>ll <\/em>ver\u00f0ur <em>snj<strong>\u00f6<\/strong>llum <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1gufalli fleirt\u00f6lu. \u00deess vegna m\u00e6tti b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 s\u00f6gnin <em>f<strong>a<\/strong>nga <\/em>yr\u00f0i <em>f<strong>\u00f6<\/strong>ngum <\/em>\u00ed d\u00e6minu h\u00e9r a\u00f0 framan \u2013 og \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur h\u00fan l\u00edka oftast.<\/p>\n<p>En samt er ekki alveg lj\u00f3st a\u00f0 r\u00e9tt s\u00e9 a\u00f0 flokka <em>fangum <\/em>sem villu. Fyrsta pers\u00f3na fleirt\u00f6lu af s\u00f6gninni <em>ein<strong>a<\/strong>ngra <\/em>er \u00fdmist <em>ein<strong>\u00f6<\/strong>ngrum <\/em>e\u00f0a <em>ein<strong>a<\/strong>ngrum<\/em>, og \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e1gufall fleirt\u00f6lu af nafnor\u00f0inu <em>lei\u00f0<strong>a<\/strong>ngur <\/em>s\u00e9 a\u00f0eins gefi\u00f0 sem <em>lei\u00f0<strong>\u00f6<\/strong>ngrum <\/em>\u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em> er myndin <em>lei\u00f0<strong>a<\/strong>ngrum <\/em>l\u00edka t\u00f6luvert algeng samkv\u00e6mt <em>t\u00edmarit.is<\/em>. \u00dearna ver\u00f0ur a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 \u00ed m\u00e1li okkar flestra er bori\u00f0 fram <em>\u00e1<\/em> en ekki <em>a<\/em> \u00e1 undan <em>ng<\/em>, og s\u00f6mulei\u00f0is <em>au<\/em> en ekki <em>\u00f6<\/em>. \u00dear af lei\u00f0ir a\u00f0 hlj\u00f3\u00f0av\u00edxlin \u00ed \u00feessum or\u00f0um eru ekki milli <em>a<\/em> og <em>\u00f6<\/em>, eins og er \u00ed <em>kjaftaskur<\/em>, <em>\u00fatata <\/em>og <em>snjall <\/em>og stafsetningin bendir til, heldur milli <em>\u00e1<\/em> og <em>au<\/em>.<\/p>\n<p>Or\u00f0 me\u00f0 <em>\u00e1<\/em> \u00ed stofni breyta \u00fev\u00ed venjulega ekki \u00e1 undan endingunni -<em>um<\/em> \u2013 \u00fe\u00e1gufall fleirt\u00f6lu af <em>f\u00e1ni <\/em>er <em>f\u00e1num<\/em>, fyrsta pers\u00f3na fleirt\u00f6lu af <em>l\u00e1na <\/em>er <em>l\u00e1num<\/em>, \u00fe\u00e1gufall fleirt\u00f6lu af <em>sm\u00e1r <\/em>er <em>sm\u00e1um<\/em>, o.s.frv. Or\u00f0 me\u00f0 <em>a<\/em> \u00ed stofni eiga engra kosta v\u00f6l \u00feegar \u00feau f\u00e1 endinguna <em>-um<\/em> \u2013 \u00feau ver\u00f0a a\u00f0 breyta <em>a<\/em> \u00ed <em>\u00f6<\/em>, annars brj\u00f3ta \u00feau \u00f3fr\u00e1v\u00edkjanlegar reglur m\u00e1lsins. Myndir eins og *<em>kjaftaskum <\/em>og *<em>\u00fatatum <\/em>eru \u00fatiloka\u00f0ar \u00ed \u00edslensku. En \u00feegar um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a or\u00f0 me\u00f0 <em>\u00e1<\/em> \u00ed stofni \u00e1 undan <em>ng <\/em>\u00e1 m\u00e1li\u00f0 val. \u00dea\u00f0 getur kosi\u00f0 a\u00f0 taka tillit til \u00feess a\u00f0 <em>\u00e1<\/em> er or\u00f0i\u00f0 til vi\u00f0 tv\u00edhlj\u00f3\u00f0un \u00far <em>a<\/em> (eins og stafsetningin gefur til kynna) og breytt \u00fev\u00ed \u00e1 sama h\u00e1tt og <em>a<\/em> myndi breytast, \u00fe.e. \u00ed <em>\u00f6 <\/em>\u2013 sem kemur \u00fat sem tv\u00edhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>au <\/em>\u00e1 undan <em>ng<\/em>. \u00deetta er \u00fea\u00f0 sem langoftast gerist, og \u00fea\u00f0 gefur okkur <em>lei\u00f0<strong>\u00f6<\/strong>ngrum<\/em>, <em>ein<strong>\u00f6<\/strong>ngrum <\/em>\u2013 og <em>f<strong>\u00f6<\/strong>ngum<\/em>, af s\u00f6gninni <em>f<strong>a<\/strong>nga<\/em>.<\/p>\n<p>En m\u00e1li\u00f0 getur l\u00edka kosi\u00f0 a\u00f0 me\u00f0h\u00f6ndla <em>\u00e1<\/em> \u00e1 undan <em>ng<\/em> \u00e1 sama h\u00e1tt og hvert anna\u00f0 <em>\u00e1<\/em>, og haldi\u00f0 \u00fev\u00ed \u00f3breyttu \u00fe\u00f3tt <em>-um<\/em> komi \u00e1 eftir. \u00dea\u00f0 gefur okkur <em>lei\u00f0<strong>a<\/strong>ngrum<\/em>, <em>ein<strong>a<\/strong>ngrum <\/em>\u2013 og <em>f<strong>a<\/strong>ngum<\/em>, eins og sagt var \u00ed fr\u00e9ttinni sem v\u00edsa\u00f0 var til \u00ed upphafi. \u00deessi kostur er mun sjaldnar valinn en hinn, nema \u00ed einst\u00f6ku or\u00f0um \u2013 <em>ein<strong>a<\/strong>ngrum <\/em>er miklu algengara en <em>ein<strong>\u00f6<\/strong>ngrum <\/em>eins og bent er \u00e1 \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em>. \u00cd m\u00f6rgum or\u00f0um me\u00f0 <em>ang <\/em>stendur <em>a<\/em> aldrei \u00f3breytt \u00e1 undan <em>-um<\/em> \u2013 t.d. er \u00fe\u00e1gufall fleirt\u00f6lu af nafnor\u00f0inu <em>f<strong>a<\/strong>ngi <\/em>aldrei *<em>f<strong>a<\/strong>ngum<\/em>. Hins vegar eru r\u00fam 50 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> a\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>\u00e1stf<strong>a<\/strong>nginn<\/em> ver\u00f0i <em>\u00e1stf<strong>a<\/strong>ngnum <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1gufalli fleirt\u00f6lu, \u00fe\u00f3tt <em>\u00e1stf<strong>\u00f6<\/strong>ngnum <\/em>s\u00e9 vissulega fj\u00f3rum sinnum algengara.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed lj\u00f3st a\u00f0 myndin <em>fangum <\/em>af s\u00f6gninni <em>fanga <\/em>\u00e1 s\u00e9r sk\u00fdrar hli\u00f0st\u00e6\u00f0ur og er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r e\u00f0lileg og \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 reglur m\u00e1lsins, en hins vegar sty\u00f0st h\u00fan ekki vi\u00f0 hef\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdlegri fr\u00e9tt R\u00edkis\u00fatvarpsins um bann vi\u00f0 lausag\u00f6ngu katta var tala\u00f0 vi\u00f0 mann sem l\u00fdsti \u00fev\u00ed hva\u00f0 gerist \u201eef vi\u00f0 fangum d\u00fdri\u00f0\u201c \u2013 fangum bori\u00f0 fram me\u00f0 \u00e1, f\u00e1ngum, eins og vi\u00f0 gerum flest. \u00deetta var teki\u00f0 upp \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum, v\u00e6ntanlega til a\u00f0 vekja athygli \u00e1 \u201evillunni\u201c. Ef a er \u00ed stofni or\u00f0s kemur \u00f6 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4039","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4039"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4044,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4039\/revisions\/4044"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}