{"id":4078,"date":"2021-12-30T10:00:39","date_gmt":"2021-12-30T10:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4078"},"modified":"2022-01-09T10:58:18","modified_gmt":"2022-01-09T10:58:18","slug":"menn-og-manneskjur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/12\/30\/menn-og-manneskjur\/","title":{"rendered":"Menn og manneskjur"},"content":{"rendered":"<p>Af \u00fev\u00ed a\u00f0 stundum er gagnr\u00fdnt a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>manneskja<\/em> s\u00e9 nota\u00f0 \u00fear sem sumum finnst a\u00f0 \u00e6tti fremur a\u00f0 nota <em>ma\u00f0ur<\/em> er r\u00e9tt a\u00f0 minna \u00e1 a\u00f0 \u00feetta er hvorki uppfinning fem\u00ednista n\u00e9 R\u00edkis\u00fatvarpsins heldur var alsi\u00f0a \u00e1 19. \u00f6ld. \u00cd <em>Safni af \u00edslenzkum or\u00f0skvi\u00f0um, fornm\u00e6lum, heilr\u00e6\u00f0um, snilliyr\u00f0um, sannm\u00e6lum og m\u00e1lsgreinum<\/em> sem Gu\u00f0mundur J\u00f3nsson pr\u00f3fastur t\u00f3k saman og B\u00f3kmenntaf\u00e9lagi\u00f0 gaf \u00fat 1830 er m.a. a\u00f0 finna eftirfarandi (d\u00e6mi \u00ed <em>Ritm\u00e1lssafni<\/em> Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans):<\/p>\n<ul>\n<li>Manneskjan er \u00fea\u00f0 st\u00e6rsta fur\u00f0uverk \u00ed heiminum.<\/li>\n<li>Manneskjunnar vilji er hennar himnar\u00edki, en ver\u00f0r opt hennar helv\u00edti.<\/li>\n<li>\u00dea\u00f0 er herligt a\u00f0 heita manneskja.<\/li>\n<li>\u00der\u00e6llinn og herrann, \u00feeir eru b\u00e1\u00f0ir manneskjur.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Hitt er anna\u00f0 m\u00e1l a\u00f0 <em>manneskja<\/em> merkir ekki alltaf alveg \u00fea\u00f0 sama og <em>ma\u00f0ur<\/em>. \u00deannig segir t.d. \u00ed <em>Skuld<\/em> 1878: \u201eOg \u00fea\u00f0 er einmitt \u00feetta, sem var\u00f0veitir <em>manneskjuna<\/em> \u00ed manninum, ef v\u00e9r m\u00e6ttum svo segja.\u201c L\u00fdsingaror\u00f0in <em>mannlegur<\/em> og <em>manneskjulegur<\/em> merkja ekki heldur \u00fea\u00f0 sama \u2013 \u00ed <em>Skuld <\/em>1877 segir: \u201eMentunin [\u2026] er \u00feroski og bl\u00f3mi ins manneskjulega \u00ed manninum.\u201c E.t.v. m\u00e1 segja a\u00f0 <em>ma\u00f0ur<\/em> v\u00edsi til tegundarinnar, e\u00f0a einstaklings af tegundinni, sem fyrirb\u00e6ris en <em>manneskja<\/em> fremur til einstaklings sem er g\u00e6ddur skynsemi og tilfinningum \u2013 <em>mennsku<\/em>. Svo m\u00e1 au\u00f0vita\u00f0 velta fyrir s\u00e9r hven\u00e6r hvor merkingin eigi vi\u00f0, og hvort alltaf s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 nota anna\u00f0 or\u00f0i\u00f0 \u00ed sta\u00f0 hins.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Af \u00fev\u00ed a\u00f0 stundum er gagnr\u00fdnt a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 manneskja s\u00e9 nota\u00f0 \u00fear sem sumum finnst a\u00f0 \u00e6tti fremur a\u00f0 nota ma\u00f0ur er r\u00e9tt a\u00f0 minna \u00e1 a\u00f0 \u00feetta er hvorki uppfinning fem\u00ednista n\u00e9 R\u00edkis\u00fatvarpsins heldur var alsi\u00f0a \u00e1 19. \u00f6ld. \u00cd Safni af \u00edslenzkum or\u00f0skvi\u00f0um, fornm\u00e6lum, heilr\u00e6\u00f0um, snilliyr\u00f0um, sannm\u00e6lum og m\u00e1lsgreinum sem Gu\u00f0mundur J\u00f3nsson pr\u00f3fastur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4078","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4078"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4079,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4078\/revisions\/4079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}