{"id":4090,"date":"2022-01-28T11:41:24","date_gmt":"2022-01-28T11:41:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4090"},"modified":"2022-01-28T11:41:24","modified_gmt":"2022-01-28T11:41:24","slug":"virding-vid-malnotendur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/01\/28\/virding-vid-malnotendur\/","title":{"rendered":"Vir\u00f0ing vi\u00f0 m\u00e1lnotendur"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd b\u00f3k sem \u00e9g hef veri\u00f0 a\u00f0 skrifa er kafli sem heitir \u201eVir\u00f0ing vi\u00f0 vi\u00f0m\u00e6lendur\u201c. Pr\u00f3farkalesari ger\u00f0i athugasemd vi\u00f0 \u00feetta og vildi breyta \u00fev\u00ed \u2013 benti r\u00e9ttilega \u00e1 a\u00f0 \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em> segir: \u201eSagt er <strong>vir\u00f0ing fyrir<\/strong>, ekki \u201evir\u00f0ing vi\u00f0\u201c.\u201c En \u00fearna er ekki nema h\u00e1lf sagan s\u00f6g\u00f0. Vissulega er sagt <em>bera vir\u00f0ingu fyrir <\/em>\u2013 \u00e9g get ekki sagt *<em>bera vir\u00f0ingu vi\u00f0<\/em> og veit ekki af neinum sem segja \u00fea\u00f0. En <em>bera vir\u00f0ingu fyrir<\/em> er fast or\u00f0asamband og \u00fe\u00f3tt <em>vir\u00f0ing<\/em> taki me\u00f0 s\u00e9r forsetninguna <em>fyrir<\/em> \u00ed \u00fev\u00ed \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 ekki endilega a\u00f0 sama forsetningin s\u00e9 notu\u00f0 \u00ed \u00f6\u00f0rum samb\u00f6ndum.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 leit \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> kemur fram \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a \u00fe\u00fasund d\u00e6ma um <em>vir\u00f0ing vi\u00f0<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi<\/em> 1850: \u201evjer g\u00e6tum \u00fe\u00e1 fyrst a\u00f0 rjettu e\u00f0li stj\u00f3rnarskipunar, og a\u00f0 tilhl\u00fd\u00f0ilegri vir\u00f0ingu vi\u00f0 konungsvaldi\u00f0, ef vjer l\u00e1tum konunginn og al\u00feingi hafa l\u00f6ggjafarvaldi\u00f0 j\u00f6fnum h\u00f6ndum.\u201c \u00cd <em>\u00c1rb\u00f3k Hins \u00edslenzka fornleifaf\u00e9lags<\/em> 1880 segir: \u201eTil vir\u00f0ingar vi\u00f0 Frey kendu Sv\u00edar kostgripi vi\u00f0 g\u00f6ltinn, sem, eins og kunnugt er, var rei\u00f0skj\u00f3ti Freys.\u201c \u00cd <em>Sk\u00f3labla\u00f0inu<\/em> 1910 segir: \u201eHl\u00fd\u00f0ni og vir\u00f0ing vi\u00f0 yfirbo\u00f0na \u00e1 heimilum og \u00ed sk\u00f3lum er eitt af \u00fev\u00ed allra nau\u00f0synlegasta ef uppeldi og stj\u00f3rn \u00e1 a\u00f0 ver\u00f0a a\u00f0 gagni.\u201c O.s.frv.<\/p>\n<p>Vitanlega er fr\u00e1leitt a\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 <em>vir\u00f0ing vi\u00f0<\/em> s\u00e9 \u201eekki sagt\u201c \u2013 s\u00e9 \u201erangt\u201c. \u00dea\u00f0 er auglj\u00f3slega mj\u00f6g algengt og \u00e1 s\u00e9r langa hef\u00f0. En ekki n\u00f3g me\u00f0 \u00fea\u00f0 \u2013 <em>vir\u00f0ing vi\u00f0<\/em> merkir ekki alveg \u00fea\u00f0 sama og <em>vir\u00f0ing fyrir<\/em>. A\u00f0 <em>bera vir\u00f0ingu fyrir<\/em> merkir 'a\u00f0 l\u00edta upp til, bera lotningu fyrir' e\u00f0a eitthva\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt. En <em>vir\u00f0ing vi\u00f0<\/em> merkir fremur 'kurteisi, tillitssemi' e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. \u00dea\u00f0 er t.d. sagt \u201eAf vir\u00f0ingu vi\u00f0 a\u00f0standendur \u00feess l\u00e1tna ver\u00f0ur nafn hans ekki birt a\u00f0 svo st\u00f6ddu\u201c. \u00dearna v\u00e6ri alveg \u00f3vi\u00f0eigandi a\u00f0 segja \u201eAf vir\u00f0ingu fyrir a\u00f0standendum \u00feess l\u00e1tna ver\u00f0ur nafn hans ekki birt a\u00f0 svo st\u00f6ddu\u201c.<\/p>\n<p>\u00deess vegna er <em>vir\u00f0ing vi\u00f0<\/em> fullkomlega jafnr\u00e9tt og <em>vir\u00f0ing fyrir<\/em> \u2013 \u00fear sem vi\u00f0 \u00e1. \u00deetta er gott d\u00e6mi um hversu varasamt \u00fea\u00f0 er a\u00f0 setja fram afdr\u00e1ttarlaus og sk\u00fdringalaus bo\u00f0or\u00f0 um r\u00e9tt og rangt \u00e1n \u00feess a\u00f0 hugsa m\u00e1li\u00f0 til enda. \u00dea\u00f0 er ekki m\u00e1lr\u00e6kt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd b\u00f3k sem \u00e9g hef veri\u00f0 a\u00f0 skrifa er kafli sem heitir \u201eVir\u00f0ing vi\u00f0 vi\u00f0m\u00e6lendur\u201c. Pr\u00f3farkalesari ger\u00f0i athugasemd vi\u00f0 \u00feetta og vildi breyta \u00fev\u00ed \u2013 benti r\u00e9ttilega \u00e1 a\u00f0 \u00ed M\u00e1lfarsbankanum segir: \u201eSagt er vir\u00f0ing fyrir, ekki \u201evir\u00f0ing vi\u00f0\u201c.\u201c En \u00fearna er ekki nema h\u00e1lf sagan s\u00f6g\u00f0. Vissulega er sagt bera vir\u00f0ingu fyrir \u2013 \u00e9g [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4090","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4090"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4091,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4090\/revisions\/4091"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}