{"id":4102,"date":"2022-02-02T16:08:05","date_gmt":"2022-02-02T16:08:05","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4102"},"modified":"2022-02-02T16:08:05","modified_gmt":"2022-02-02T16:08:05","slug":"ahrifslausar-forsetningar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/02\/02\/ahrifslausar-forsetningar\/","title":{"rendered":"\u00c1hrifslausar forsetningar"},"content":{"rendered":"<p>Forsetningin <em>fr\u00e1 <\/em>stj\u00f3rnar alltaf \u00fe\u00e1gufalli og forsetningarnar <em>til<\/em> og <em>milli<\/em> stj\u00f3rna alltaf eignarfalli. E\u00f0a n\u00e6stum alltaf. Undantekning er \u00feegar \u00feessar forsetningar eru nota\u00f0ar \u00ed samb\u00f6ndum sem t\u00e1kna afst\u00f6\u00f0u tveggja st\u00e6r\u00f0a e\u00f0a upph\u00e6\u00f0a hvorrar til annarrar. Nokkur d\u00e6mi af <em>t\u00edmarit.is<\/em>: \u201ea\u00f0ger\u00f0in myndi taka allt fr\u00e1 tvo upp \u00ed \u00e1tta t\u00edma\u201c, \u201e\u00edmynda s\u00e9r a\u00f0 \u00feeir v\u00e6ru a\u00f0 bor\u00f0a fr\u00e1 \u00ferj\u00e1 og upp \u00ed 30 g\u00f3ms\u00e6ta M&amp;M-s\u00fakkula\u00f0imola\u201c, \u201eRefirnir framlei\u00f0a a\u00f0 me\u00f0altali \u00ferj\u00e1 til fj\u00f3ra hvolpa \u00e1 \u00e1ri, oturinn fr\u00e1 fj\u00f3ra til sex hvolpa \u00e1 \u00e1ri\u201c, \u201ev\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 spara milli tvo og \u00ferj\u00e1 milljar\u00f0a \u00e1 \u00e1ri \u00ed heilbrig\u00f0is\u00fej\u00f3nustunni\u201c, \u201eMe\u00f0 stofnun f\u00e9lagsins innleysir FL Group milli \u00ferj\u00e1 og fj\u00f3ra milljar\u00f0a \u00ed hagna\u00f0\u201c, \u201ehann f\u00e9ll milli fj\u00f3ra og fimm metra ni\u00f0ur af klettasyllu\u201c, \u201ema\u00f0ur kom alltaf me\u00f0 einn til tvo kassa af bj\u00f3r me\u00f0 s\u00e9r \u00far t\u00farum\u201c, \u201e\u00c1 hverju fagsvi\u00f0i ver\u00f0ur sami\u00f0 vi\u00f0 tvo til \u00ferj\u00e1 a\u00f0ila\u201c.<\/p>\n<p>\u00dearna koma fyrir samb\u00f6ndin<em> fr\u00e1 tvo til<\/em>, <em>fr\u00e1 \u00ferj\u00e1 til<\/em>, <em>fr\u00e1 fj\u00f3ra til<\/em>; <em>milli tvo og<\/em>, <em>milli \u00ferj\u00e1 og<\/em>, <em>milli fj\u00f3ra og<\/em>; <em>X til tvo<\/em>, <em>X til \u00ferj\u00e1<\/em>, <em>X til fj\u00f3ra<\/em>. \u00dea\u00f0 eru bara t\u00f6lurnar <em>einn<\/em>, <em>tveir<\/em>, <em>\u00fer\u00edr<\/em> og <em>fj\u00f3rir<\/em> sem beygjast \u00feannig a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust er a\u00f0 sko\u00f0a h\u00e6rri t\u00f6lur. \u00c9g vel eing\u00f6ngu d\u00e6mi me\u00f0 karlkyni vegna \u00feess a\u00f0 \u00fear er h\u00e6gt a\u00f0 sj\u00e1 falli\u00f0 \u00f3tv\u00edr\u00e6tt \u2013 \u00ed kvenkyni og hvorugkyni eru nefnifall og \u00feolfall eins (<em>tv\u00e6r<\/em>\/<em>tv\u00f6<\/em>, <em>\u00ferj\u00e1r<\/em>\/<em>\u00ferj\u00fa<\/em>, <em>fj\u00f3rar<\/em>\/<em>fj\u00f6gur<\/em>), og \u00ed sama gildir um karlkyn t\u00f6lunnar <em>einn<\/em>. \u00cd \u00f6llum \u00feessum d\u00e6mum er hins vegar \u00f3tv\u00edr\u00e6tt um \u00feolfall a\u00f0 r\u00e6\u00f0a vegna \u00feess a\u00f0 engin tv\u00f6 f\u00f6ll hafa s\u00f6mu mynd \u00ed karlkyni talnanna <em>tveir<\/em>, <em>\u00fer\u00edr<\/em> og <em>fj\u00f3rir<\/em>. \u00cd flj\u00f3tu brag\u00f0i vir\u00f0ist \u00fev\u00ed sem forsetningarnar <em>fr\u00e1<\/em>, <em>milli <\/em>og <em>til<\/em> stj\u00f3rni \u00feolfalli \u00ed sl\u00edkum d\u00e6mum \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r stj\u00f3rni \u00fe\u00e1gufalli og eignarfalli annars.<\/p>\n<p>En m\u00e1li\u00f0 er ekki svo einfalt. \u00dea\u00f0 er nefnilega h\u00e6gt a\u00f0 finna fj\u00f6lda d\u00e6ma um a\u00f0 \u00feessar forsetningar vir\u00f0ist stj\u00f3rna \u00fe\u00e1gufalli \u00ed samb\u00e6rilegum d\u00e6mum \u2013 ekki bara <em>fr\u00e1<\/em>, heldur l\u00edka <em>milli <\/em>og <em>til<\/em>. \u201e24 sakborningar voru \u00e1k\u00e6r\u00f0ir fyrir brot gegn fleiri b\u00f6rnum (fr\u00e1 tveimur til sex)\u201c, \u201evi\u00f0 getum teki\u00f0 vi\u00f0 allt fr\u00e1 tveimur til t\u00f3lf gestum \u00ed heims\u00f3kn \u00ed einu\u201c, \u201emunar sennilega milli tveimur til \u00feremur metrum\u201c, \u201eM\u00e1 \u00e6tla a\u00f0 Sambandi\u00f0 hafi tapa\u00f0 \u00e1 milli tveimur og \u00feremur millj\u00f6r\u00f0um kr\u00f3na\u201c, \u201eGu\u00f0j\u00f3n sem leikst\u00fdrir milli tveimur og fj\u00f3rum s\u00fdningum \u00e1 \u00e1ri\u201c, \u201eme\u00f0al annars vari\u00f0 milli \u00feremur og fj\u00f3rum \u00fe\u00fasundum kr\u00f3na til \u00feess a\u00f0 endurb\u00e6ta \u00ed\u00fer\u00f3ttav\u00f6llinn\u201c, \u201e\u00c1 milli \u00feremur og fj\u00f3rum millj\u00f6r\u00f0um kr\u00f3na var l\u00fdst \u00ed b\u00fa hans\u201c, \u201e\u00fe\u00e1 var lagt upp me\u00f0 a\u00f0 h\u00fan v\u00e6ri \u00ed tveimur til fj\u00f3rum senum\u201c.<\/p>\n<p>Ef a\u00f0 er g\u00e1\u00f0 kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00e1 undan sambandinu kemur alltaf s\u00f6gn e\u00f0a forsetning sem st\u00fdrir \u00fe\u00e1gufalli: <em>brot <strong>gegn <\/strong>tveimur b\u00f6rnum<\/em>, <em>teki\u00f0 <strong>vi\u00f0 <\/strong>tveimur gestum<\/em>, <strong><em>munar <\/em><\/strong><em>tveimur til \u00feremur metrum<\/em>, <strong><em>tapa\u00f0i <\/em><\/strong><em>tveimur millj\u00f6r\u00f0um<\/em>, <strong><em>leikst\u00fdrir <\/em><\/strong><em>tveimur s\u00fdningum<\/em>, <strong><em>vari\u00f0 <\/em><\/strong><em>\u00feremur \u00fe\u00fasundum<\/em>, <strong><em>l\u00fdsti <\/em><\/strong><em>\u00feremur millj\u00f6r\u00f0um<\/em>, <strong><em>\u00ed <\/em><\/strong><em>tveimur til fj\u00f3rum senum<\/em>. \u00cd d\u00e6mum me\u00f0 <em>fr\u00e1<\/em> g\u00e6ti \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 vissulega veri\u00f0 komi\u00f0 \u00fea\u00f0an frekar en fr\u00e1 s\u00f6gn e\u00f0a forsetningu \u00fear \u00e1 undan, en \u00ed d\u00e6mum me\u00f0 <em>milli<\/em> og <em>til<\/em> hl\u00fdtur \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 a\u00f0 vera komi\u00f0 fr\u00e1 vi\u00f0komandi s\u00f6gn e\u00f0a forsetningu. Eina sk\u00fdringin \u00e1 \u00feessu er s\u00fa a\u00f0 forsetningarnar <em>fr\u00e1<\/em>, <em>milli <\/em>og <em>til<\/em> stj\u00f3rni \u00ed raun alls ekki falli \u00ed \u00feessum samb\u00f6ndum heldur hleypi fallstj\u00f3rn undanfarandi sagnar e\u00f0a forsetningar \u00ed gegnum sig, ef svo m\u00e1 segja. \u00c1 eftir <em>fr\u00e1<\/em>, <em>milli<\/em> og <em>til<\/em> kemur \u00feess vegna \u00feolfall ef s\u00f6gnin e\u00f0a forsetningin \u00e1 undan st\u00fdrir \u00feolfalli, \u00fe\u00e1gufall ef h\u00fan st\u00fdrir \u00fe\u00e1gufalli.<\/p>\n<p>H\u00e9r ver\u00f0ur \u00fe\u00f3 a\u00f0 hafa fyrirvara. \u00dea\u00f0 er nefnilega stundum h\u00e6gt a\u00f0 l\u00e1ta forsetningarnar st\u00fdra s\u00ednum \u201ee\u00f0lilegu\u201c f\u00f6llum \u00ed \u00feessum samb\u00f6ndum, \u00ed d\u00e6mum eins og \u201eH\u00fasin h\u00f6f\u00f0u fr\u00e1 tveimur til fj\u00f6gra palla\u201c (\u00ed sta\u00f0 <em>tvo til fj\u00f3ra palla<\/em>), \u201emunu \u00fe\u00e6r hafa teki\u00f0 fr\u00e1 \u00feremur til fj\u00f6gurra marka\u201c (\u00ed sta\u00f0 <em>\u00ferj\u00e1r til fj\u00f3rar merkur<\/em>), \u201eer fj\u00f6ldi \u00feeirra n\u00fa \u00e1 milli tveggja og \u00feriggja millj\u00f3na \u00e1 \u00e1ri\u201c (\u00ed sta\u00f0 <em>tv\u00e6r og \u00ferj\u00e1r millj\u00f3nir<\/em>) o.fl. \u00c9g hef ekki sko\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 hva\u00f0a a\u00f0st\u00e6\u00f0ur b\u00e6\u00f0i afbrig\u00f0in ganga, e\u00f0a hvort anna\u00f0 afbrig\u00f0i\u00f0 er skyldubundi\u00f0 vi\u00f0 tilteknar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur. Einnig ver\u00f0ur a\u00f0 benda \u00e1 a\u00f0 \u00feetta er bundi\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 um t\u00f6lur s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00cd \u00f6\u00f0rum tilvikum stj\u00f3rna forsetningarnar venjulegum f\u00f6llum: <em>fr\u00e1 hausti til vors<\/em>, <em>fr\u00e1 Reykjav\u00edk til Akureyrar<\/em>, <em>milli fjalls og fj\u00f6ru<\/em>, <em>milli Hellu og Hvolsvallar<\/em> o.s.frv.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Forsetningin fr\u00e1 stj\u00f3rnar alltaf \u00fe\u00e1gufalli og forsetningarnar til og milli stj\u00f3rna alltaf eignarfalli. E\u00f0a n\u00e6stum alltaf. Undantekning er \u00feegar \u00feessar forsetningar eru nota\u00f0ar \u00ed samb\u00f6ndum sem t\u00e1kna afst\u00f6\u00f0u tveggja st\u00e6r\u00f0a e\u00f0a upph\u00e6\u00f0a hvorrar til annarrar. Nokkur d\u00e6mi af t\u00edmarit.is: \u201ea\u00f0ger\u00f0in myndi taka allt fr\u00e1 tvo upp \u00ed \u00e1tta t\u00edma\u201c, \u201e\u00edmynda s\u00e9r a\u00f0 \u00feeir v\u00e6ru a\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4102","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4102"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4103,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4102\/revisions\/4103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}