{"id":4121,"date":"2022-02-14T22:47:51","date_gmt":"2022-02-14T22:47:51","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4121"},"modified":"2022-02-14T22:47:51","modified_gmt":"2022-02-14T22:47:51","slug":"ad-stiga-a-stokk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/02\/14\/ad-stiga-a-stokk\/","title":{"rendered":"A\u00f0 st\u00edga \u00e1 stokk"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0asambandi\u00f0 <em>st\u00edga \u00e1 stokk<\/em> var algengt \u00feegar \u00ed fornu m\u00e1li og kom \u00e1\u00f0ur fyrr eing\u00f6ngu fyrir \u00ed tengslum vi\u00f0 heitstrengingar \u2013 tala\u00f0 var um a\u00f0 <em>st\u00edga \u00e1 stokk og strengja \u00feess heit a\u00f0 \u2026<\/em> J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson segir \u00ed <em>Merg m\u00e1lsins<\/em>: \u201e<em>Stokkur<\/em> kann a\u00f0 merkja h\u00e9r 'frambr\u00fan \u00f6ndvegis' [\u2026] og v\u00edsar \u00fe\u00e1 l\u00edkingin til \u00feess a\u00f0 er menn kve\u00f0ja s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s standa \u00feeir upp og taka s\u00e9r gjarnan st\u00f6\u00f0u \u00e1 einhverri upph\u00e6kkun. Annar kostur er s\u00e1 a\u00f0 <em>stokkur<\/em> v\u00edsi til <em>\u00fer\u00f6skulds<\/em> sem t\u00e1kns heimilis [\u2026].\u201c Hvort sem heldur er v\u00edsar <em>st\u00edga \u00e1 stokk<\/em> til \u00feess a\u00f0 sta\u00f0i\u00f0 er \u00e1 einhvers konar upph\u00e6kkun.<\/p>\n<p>Undanfarna \u00e1ratugi hefur \u00feetta samband \u00fe\u00f3 i\u00f0ulega veri\u00f0 nota\u00f0 \u00e1n tengsla vi\u00f0 heitstrengingar, um \u00fea\u00f0 a\u00f0 'st\u00edga \u00e1 svi\u00f0' e\u00f0a 'hefja einhvern vi\u00f0bur\u00f0'. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um \u00feetta er \u00ed <em>Sk\u00f3labla\u00f0inu<\/em> 1944: \u201e\u00dea\u00f0 stendur heima, a\u00f0 vi\u00f0 erum r\u00e9tt n\u00fdsetzt, \u00feegar Hallgr\u00edmur L\u00fa\u00f0v\u00edkss. forma\u00f0ur Fj\u00f6lnis, st\u00edgur \u00e1 stokk og setur dansleikinn.\u201c \u00deetta er \u00fe\u00f3 einstakt d\u00e6mi \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 n\u00e6sta kemur ekki fyrr en \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1975: \u201eS\u00ed\u00f0an opna\u00f0ist a\u00f0alsvi\u00f0i\u00f0, l\u00edkt og bl\u00f3m, og Mick Jagger steig \u00e1 stokk.\u201c<\/p>\n<p>Auk \u00feessa m\u00e1 nefna d\u00e6mi \u00far myndatextum. \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu<\/em> 1958 er sagt fr\u00e1 t\u00f3nleikum Vincenzo Maria Demetz (sem s\u00ed\u00f0ar h\u00e9t Sigur\u00f0ur Demetz Franzson) \u00e1 Raufarh\u00f6fn og birt mynd af honum \u00fear sem hann st\u00edgur \u00e1 bor\u00f0stokk b\u00e1ts \u2013 \u00ed myndatexta segir \u201eDemetz st\u00edgur \u00e1 stokk\u201c. \u00cd <em>V\u00edsi<\/em> 1970 er sagt fr\u00e1 \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku Nixons \u00fe\u00e1verandi Bandar\u00edkjaforseta \u00ed kosningabar\u00e1ttu og birt mynd af honum standandi \u00e1 einhverri upph\u00e6kkun me\u00f0 textanum \u201eNixon st\u00edgur \u00e1 stokk\u201c. \u00cd <em>Vestfirska fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> 1987 er mynd af manni standandi \u00e1 kassa e\u00f0a steini og \u00ed myndatexta segir: \u201eKristj\u00e1n J\u00f3nsson st\u00edgur \u00e1 stokk a\u00f0 Svarfh\u00f3li \u00ed \u00c1lftafir\u00f0i og \u00fatlistar b\u00faskaparh\u00e6tti \u00e1 uppvaxtar\u00e1rum s\u00ednum.\u201c<\/p>\n<p>Eftir 1980 fer d\u00e6mum um n\u00fdja merkingu sambandsins a\u00f0 fj\u00f6lga \u2013 \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1983 segir \u201eStu\u00f0menn munu st\u00edga \u00e1 stokk a\u00f0 n\u00fdju \u00ed Atlav\u00edk um Verslunarmannahelgina en \u00fea\u00f0 er \u00ed fyrsta sinn sem hlj\u00f3msveitin kemur fram s\u00ed\u00f0an um \u00e1ram\u00f3t\u201c og \u00ed <em>DV<\/em> 1984 segir \u201eGammarnir, e\u00f0a r\u00e9ttar sagt meirihluti \u00feeirra, stigu \u00e1 stokk og fluttu m\u00f6nnum nokkra \u00f3pusa\u201c. D\u00e6mum um <em>st\u00edga \u00e1 stokk<\/em> fer s\u00edfellt fj\u00f6lgandi \u00e1 n\u00edunda og t\u00edunda \u00e1ratugnum og \u00e1 fyrsta \u00e1ratug \u00feessarar aldar eru \u00feau 20 sinnum fleiri en \u00e1 \u00e1ttunda \u00e1ratugnum. Varla hefur heitstrengingum fj\u00f6lga\u00f0 svo mj\u00f6g og sennilegt a\u00f0 meginhluti d\u00e6manna s\u00e9 um n\u00fdju merkinguna.<\/p>\n<p>\u00c9g skil vel a\u00f0 \u00feeim sem \u00f3lust upp vi\u00f0 hef\u00f0bundna merkingu sambandsins <em>st\u00edga \u00e1 stokk <\/em>\u2013 eins og \u00e9g ger\u00f0i \u2013 hugnist ekki \u00feessi merkingarbreyting. En h\u00e9r \u00fearf a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 hef\u00f0bundna merkingin er ekki upprunaleg \u2013 h\u00fan er l\u00edking. Heitstrenging felur ekki \u00ed s\u00e9r a\u00f0 stigi\u00f0 s\u00e9 \u00e1 neinn stokk \u00ed b\u00f3kstaflegri merkingu. N\u00fdja merkingin er einnig l\u00edking, bara \u00f6\u00f0ruv\u00edsi l\u00edking, og \u00ed raun m\u00e1 segja a\u00f0 sambandi\u00f0 hafi \u00fear b\u00f3kstaflegri merkingu en \u00ed hef\u00f0bundnu merkingunni. \u00dar \u00fev\u00ed a\u00f0 sambandi\u00f0 <em>st\u00edga \u00e1 stokk<\/em> m\u00e1tti f\u00e1 breytta merkingu \u00ed formi l\u00edkingar \u00e1 s\u00ednum t\u00edma, er \u00fe\u00e1 eitthva\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed a\u00f0 merkingin breytist aftur?<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 sem er \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed er au\u00f0vita\u00f0 hef\u00f0in. \u00dea\u00f0 er margra alda hef\u00f0 fyrir eldri merkingunni og skiljanlegt a\u00f0 m\u00f6rgum s\u00e9 eftirsj\u00e1 \u00ed henni. En n\u00fa er komin a.m.k. 40 \u00e1ra hef\u00f0 fyrir n\u00fdju merkingunni. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0 a\u00f0 meginhluti f\u00f3lks undir fimmtugu, og \u00fear me\u00f0 meirihluti landsmanna, hafi alist upp vi\u00f0 hana. Fyrir \u00fev\u00ed f\u00f3lki hefur <em>st\u00edga \u00e1 stokk<\/em> fyrst og fremst merkinguna 'st\u00edga \u00e1 svi\u00f0' \u00fe\u00f3tt tr\u00falegt s\u00e9 a\u00f0 margt af \u00fev\u00ed kannist l\u00edka vi\u00f0 eldri merkinguna. \u00deetta f\u00f3lk hefur fullan r\u00e9tt \u00e1 a\u00f0 nota sambandi\u00f0 \u00ed \u00feeirri merkingu sem \u00fea\u00f0 \u00f3lst upp vi\u00f0 \u2013 eins og vi\u00f0 hin h\u00f6fum r\u00e9tt \u00e1 a\u00f0 halda \u00e1fram a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 \u00ed eldri merkingunni. En \u00fea\u00f0 er b\u00e6\u00f0i \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust og vonlaust a\u00f0 reyna a\u00f0 berja g\u00f6mlu merkinguna inn \u00ed f\u00f3lk.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0asambandi\u00f0 st\u00edga \u00e1 stokk var algengt \u00feegar \u00ed fornu m\u00e1li og kom \u00e1\u00f0ur fyrr eing\u00f6ngu fyrir \u00ed tengslum vi\u00f0 heitstrengingar \u2013 tala\u00f0 var um a\u00f0 st\u00edga \u00e1 stokk og strengja \u00feess heit a\u00f0 \u2026 J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson segir \u00ed Merg m\u00e1lsins: \u201eStokkur kann a\u00f0 merkja h\u00e9r 'frambr\u00fan \u00f6ndvegis' [\u2026] og v\u00edsar \u00fe\u00e1 l\u00edkingin til \u00feess [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4121","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4121"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4122,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4121\/revisions\/4122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}