{"id":4123,"date":"2022-02-15T14:28:02","date_gmt":"2022-02-15T14:28:02","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4123"},"modified":"2022-02-15T14:49:01","modified_gmt":"2022-02-15T14:49:01","slug":"1980","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/02\/15\/1980\/","title":{"rendered":"1980"},"content":{"rendered":"<p>Fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi h\u00f3pur var stofna\u00f0ur fyrir h\u00e1lfu \u00f6\u00f0ru \u00e1ri hef \u00e9g skrifa\u00f0 h\u00e9r h\u00e1tt \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a hundra\u00f0 pistla. \u00cd verulegum hluta \u00feeirra, a.m.k. 250, hef \u00e9g veri\u00f0 a\u00f0 fjalla um notkun og \u00fer\u00f3un tiltekinna or\u00f0a, or\u00f0asambanda og setningager\u00f0a. Meginheimild m\u00edn hefur langoftast veri\u00f0 fj\u00e1rsj\u00f3\u00f0skistan <em>t\u00edmarit.is<\/em>, \u00fe\u00f3tt <em>Risam\u00e1lheildin<\/em> hafi einnig n\u00fdst vel til a\u00f0 sko\u00f0a allra s\u00ed\u00f0ustu \u00e1r.<\/p>\n<p>Au\u00f0vita\u00f0 er <em>t\u00edmarit.is<\/em> ekki fullkomin heimild \u2013 \u00feetta er rita\u00f0 m\u00e1l og vi\u00f0 vitum a\u00f0 flestar n\u00fdjungar koma upp \u00ed talm\u00e1li og vel getur li\u00f0i\u00f0 langur t\u00edmi uns \u00fe\u00e6r fara a\u00f0 sj\u00e1st \u00e1 prenti, s\u00e9rstaklega ef um \u00f3formlegt m\u00e1l af einhverju tagi er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, ekki s\u00edst slettur og einhvers konar bannor\u00f0. Samt sem \u00e1\u00f0ur er \u00feetta langbesta heimildin sem vi\u00f0 h\u00f6fum um \u00fer\u00f3un m\u00e1lsins undanfarna \u00e1ratugi \u2013 og raunar tv\u00e6r s\u00ed\u00f0ustu aldir.<\/p>\n<p>En \u00e9g er sem sagt b\u00fainn a\u00f0 sko\u00f0a uppruna og \u00fer\u00f3un margv\u00edslegra n\u00fdjunga og m\u00e1lbreytinga \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>\u2013 leita a\u00f0 elstu d\u00e6mum, sko\u00f0a t\u00ed\u00f0ni\u00fer\u00f3un o.fl. Vissulega er \u00feetta stundum frekar yfirbor\u00f0sleg athugun og ef \u00e9g v\u00e6ri a\u00f0 skrifa grein til birtingar \u00ed fr\u00e6\u00f0iriti hef\u00f0i \u00e9g or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 leggja mun meiri vinnu \u00ed ranns\u00f3knina. Samt sem \u00e1\u00f0ur held \u00e9g a\u00f0 \u00feessar athuganir gefi oftast s\u00e6milega g\u00f3\u00f0a mynd af \u00fev\u00ed sem til sko\u00f0unar er hverju sinni.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 rann allt \u00ed einu upp fyrir m\u00e9r a\u00f0 fur\u00f0u margar n\u00fdjungar \u00ed or\u00f0anotkun og setningager\u00f0 vir\u00f0ast koma upp e\u00f0a brei\u00f0ast \u00fat um og upp \u00far 1980. \u00c9g f\u00f3r lauslega gegnum pistlana og \u00e1rt\u00f6lin kringum 1980 koma mj\u00f6g oft upp. Hugsanleg sk\u00fdring er s\u00fa a\u00f0 breytingar hafi or\u00f0i\u00f0 \u00e1 fj\u00f6lmi\u00f0lum um \u00fea\u00f0 leyti \u00feannig a\u00f0 n\u00fdjungar \u00ed m\u00e1li e\u00f0a \u00f3formlegra m\u00e1l hafi \u00e1tt grei\u00f0ari lei\u00f0 \u00e1 prent. F\u00f3lk sem \u00feekkti til \u00e1 fj\u00f6lmi\u00f0lum \u00e1 \u00feessum t\u00edma g\u00e6ti kannski sagt eitthva\u00f0 um \u00feetta.<\/p>\n<p>En \u00f6nnur sk\u00fdring er s\u00fa a\u00f0 breytingat\u00edmabil \u00ed s\u00f6gu m\u00e1lsins hafi hafist fyrir u.\u00fe.b. 40 \u00e1rum. Au\u00f0vita\u00f0 \u00feurfa \u00feessar tv\u00e6r sk\u00fdringar ekki a\u00f0 vera \u00f3samr\u00fdmanlegar og \u00ed raun finnst m\u00e9r l\u00edklegast a\u00f0 \u00fe\u00e6r eigi b\u00e1\u00f0ar vi\u00f0 a\u00f0 einhverju marki \u2013 upp \u00far 1980 f\u00f3r \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 sm\u00e1tt og sm\u00e1tt a\u00f0 opnast og slakna \u00e1 formlegheitum og \u00fea\u00f0 g\u00e6ti hafa komi\u00f0 fram b\u00e6\u00f0i \u00ed almennri m\u00e1lnotkun og \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 fj\u00f6lmi\u00f0lar yr\u00f0u opnari fyrir \u00f3formlegra m\u00e1li.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessu sambandi er r\u00e9tt a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 yfir 60% \u00fej\u00f3\u00f0arinnar eru yngri en 45 \u00e1ra. \u00dea\u00f0 f\u00f3lk hefur \u00fev\u00ed alist upp vi\u00f0 \u00fe\u00e6r breytingar sem hafa or\u00f0i\u00f0 \u00e1 m\u00e1linu eftir 1980 og a.m.k. sumt af \u00fev\u00ed hefur tileinka\u00f0 s\u00e9r a.m.k. sumar breytinganna \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i. Jafnframt er r\u00e9tt a\u00f0 athuga a\u00f0 yfir 60% f\u00e9laga \u00ed \u00feessum h\u00f3pi eru yfir 45 \u00e1ra aldri og h\u00f6f\u00f0u \u00fev\u00ed tileinka\u00f0 s\u00e9r m\u00e1li\u00f0 a\u00f0 einhverju e\u00f0a \u00f6llu leyti fyrir 1980. \u00dev\u00ed er ekki a\u00f0 undra a\u00f0 stundum komi upp \u00f3samr\u00e6mi milli m\u00e1lkenndar f\u00e9laga \u00ed h\u00f3pnum og \u00feess m\u00e1ls sem n\u00fa t\u00ed\u00f0kast.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekkert undarlegt a\u00f0 vi\u00f0 sem eldri erum kippumst stundum vi\u00f0, ver\u00f0um pirru\u00f0 og hneykslu\u00f0 \u00feegar vi\u00f0 heyrum n\u00fd or\u00f0 e\u00f0a setningager\u00f0ir, e\u00f0a or\u00f0 og or\u00f0asamb\u00f6nd notu\u00f0 \u00ed annarri merkingu en vi\u00f0 erum v\u00f6n. En \u00fe\u00e1 er r\u00e9tt a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 \u00ed m\u00f6rgum tilvikum hefur yngri hluti \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, jafnvel allt a\u00f0 60% hennar, alist upp vi\u00f0 \u00feessi or\u00f0, or\u00f0asamb\u00f6nd og setningager\u00f0ir, og \u00feessa notkun \u00feeirra, og \u00feekkir jafnvel ekki anna\u00f0. Erum vi\u00f0 \u00feess umkomin a\u00f0 segja a\u00f0 m\u00e1lnotkun \u00feessa st\u00f3ra h\u00f3ps s\u00e9 r\u00f6ng?<\/p>\n<p>\u00c9g held ekki. En jafnvel \u00fe\u00f3tt vi\u00f0 viljum berja h\u00f6f\u00f0inu vi\u00f0 steininn og berjast gegn breytingunum yr\u00f0i \u00fea\u00f0 \u00ed flestum tilvikum bar\u00e1tta vi\u00f0 vindmyllur a\u00f0 reyna a\u00f0 breyta m\u00e1lnotkun sem nokkrar kynsl\u00f3\u00f0ir f\u00f3lks hafa alist upp vi\u00f0. H\u00f6ldum \u00e1fram a\u00f0 nota m\u00e1li\u00f0 eins og vi\u00f0 l\u00e6r\u00f0um \u00fea\u00f0, en s\u00fdnum m\u00e1lnotkun annarra umbur\u00f0arlyndi \u00fe\u00f3tt h\u00fan s\u00e9 \u00f6\u00f0ruv\u00edsi en okkar. \u00deannig vinnum vi\u00f0 \u00edslenskunni mest gagn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi h\u00f3pur var stofna\u00f0ur fyrir h\u00e1lfu \u00f6\u00f0ru \u00e1ri hef \u00e9g skrifa\u00f0 h\u00e9r h\u00e1tt \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a hundra\u00f0 pistla. \u00cd verulegum hluta \u00feeirra, a.m.k. 250, hef \u00e9g veri\u00f0 a\u00f0 fjalla um notkun og \u00fer\u00f3un tiltekinna or\u00f0a, or\u00f0asambanda og setningager\u00f0a. Meginheimild m\u00edn hefur langoftast veri\u00f0 fj\u00e1rsj\u00f3\u00f0skistan t\u00edmarit.is, \u00fe\u00f3tt Risam\u00e1lheildin hafi einnig n\u00fdst vel til a\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4123","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4123","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4123"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4123\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4125,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4123\/revisions\/4125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4123"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}