{"id":4126,"date":"2022-02-16T22:15:33","date_gmt":"2022-02-16T22:15:33","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4126"},"modified":"2022-02-16T22:15:33","modified_gmt":"2022-02-16T22:15:33","slug":"malid-hefur-alltaf-verid-ad-breytast","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/02\/16\/malid-hefur-alltaf-verid-ad-breytast\/","title":{"rendered":"M\u00e1li\u00f0 hefur alltaf veri\u00f0 a\u00f0 breytast"},"content":{"rendered":"<p>Eins og \u00e9g skrifa\u00f0i h\u00e9r um \u00ed g\u00e6r er b\u00e6\u00f0i vonlaust og vitlaust a\u00f0 reyna a\u00f0 berja ni\u00f0ur m\u00e1lbreytingar sem hafa komi\u00f0 upp fyrir nokkrum \u00e1ratugum, eru or\u00f0nar \u00fatbreiddar og nokkrar kynsl\u00f3\u00f0ir hafa tileinka\u00f0 s\u00e9r \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i. En \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki a\u00f0 \u00fea\u00f0 eigi a\u00f0 l\u00e1ta allar m\u00e1lbreytingar sem upp koma afskiptalausar. \u00cd \u00e1litsger\u00f0 nefndar um m\u00e1lv\u00f6ndun og frambur\u00f0arkennslu \u00ed grunnsk\u00f3lum fr\u00e1 1986 segir a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u201e\u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 meginstefnuna \u00ed m\u00e1lvernd a\u00f0 reyna a\u00f0 sporna gegn n\u00fdjum m\u00e1lsi\u00f0um me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 benda \u00e1 a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u ekki \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 gildandi m\u00e1lvenjur<em>\u201c<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deetta tek \u00e9g fyllilega undir, og sj\u00e1i \u00e9g \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum \u00f6rla \u00e1 einhverri breytingu sem \u00e9g tel a\u00f0 ekki s\u00e9 or\u00f0in \u00fatbreidd skrifa \u00e9g stundum greinarh\u00f6fundi til a\u00f0 benda \u00e1 a\u00f0 brug\u00f0i\u00f0 hafi veri\u00f0 \u00fat af m\u00e1lhef\u00f0 \u2013 og f\u00e6 undantekningarlaust \u00feakkir fyrir. \u00dea\u00f0 er mun l\u00edklegra til \u00e1rangurs en a\u00f0 vekja opinbera athygli \u00e1 \u201evillunni<em>\u201c<\/em> \u00e1 Facebook og jafnvel hneykslast \u00e1 henni e\u00f0a h\u00e6\u00f0ast a\u00f0 h\u00f6fundinum eins og kemur fyrir. Sl\u00edkar a\u00f0fer\u00f0ir eru a\u00f0eins til a\u00f0 skemmta skrattanum. Hins vegar dytti m\u00e9r aldrei \u00ed hug a\u00f0 skrifa \u00fat af \u201e\u00fe\u00e1gufallss\u00fdki<em>\u201c<\/em> e\u00f0a \u00f6\u00f0rum \u00e1ratuga g\u00f6mlum og \u00fatbreiddum tilbrig\u00f0um.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er alkunna a\u00f0 vi\u00f0 viljum a\u00f0 m\u00e1li\u00f0 haldist eins og \u00fea\u00f0 var fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 tileinku\u00f0um okkur \u00fea\u00f0 \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i og fram undir tv\u00edtugt \u2013 e\u00f0a eins og okkur var kennt a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 vera. F\u00f3lk eins og \u00e9g sem er komi\u00f0 yfir mi\u00f0jan aldur getur fundi\u00f0 \u00fdmislegt \u00ed m\u00e1li samt\u00edmans sem v\u00edkur fr\u00e1 \u00fev\u00ed sem \u00fea\u00f0 \u00f3lst upp vi\u00f0 \u2013 og finnst \u00fea\u00f0 oft merki um a\u00f0 m\u00e1linu s\u00e9 a\u00f0 hnigna. En f\u00e6st gerum vi\u00f0 okkur grein fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1li\u00f0 sem vi\u00f0 tileinku\u00f0um okkur \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld, t.d. kringum 1960 eins og \u00e9g, var \u00ed fj\u00f6lm\u00f6rgum atri\u00f0um fr\u00e1brug\u00f0i\u00f0 \u00fev\u00ed sem var fyrr \u00e1 \u00f6ldinni.<\/p>\n<p>Me\u00f0al or\u00f0a sem \u00e9g hef fjalla\u00f0 um \u00ed pistlum m\u00ednum og hafa n\u00fa \u00fdmist a\u00f0ra merkingu e\u00f0a a\u00f0ra setningafr\u00e6\u00f0ilega eiginleika en \u00feau h\u00f6f\u00f0u fyrr \u00e1 \u00f6ldinni e\u00f0a \u00e1 19. \u00f6ld eru <em>me\u00f0virkur<\/em>, <em>sp\u00e1 \u00ed<\/em>, <em>gluggakista<\/em>, <em>byrla<\/em>, <em>flj\u00faga<\/em>, <em>for\u00f0a <\/em>og <em>versla<\/em>. \u00de\u00f3tt \u00e9g \u00feykist vera s\u00e6milega a\u00f0 m\u00e9r um \u00edslenskt m\u00e1l vissi \u00e9g ekki um \u00fe\u00e6r breytingar sem hafa or\u00f0i\u00f0 \u00e1 \u00feessum or\u00f0um og finnst \u00fev\u00ed \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 venjulegir m\u00e1lnotendur sem ekki eru a\u00f0 hugsa um m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i og m\u00e1lbreytingar dags daglega hafi \u00e1tta\u00f0 sig \u00e1 \u00feeim. En \u00ed \u00f6llum tilvikum er \u00fearna um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a breytingar sem eru fullkomlega vi\u00f0urkenndar og aldrei amast vi\u00f0 svo a\u00f0 \u00e9g viti.<\/p>\n<p>\u00deetta er samt a\u00f0eins brot af \u00feeim breytingum sem \u00e9g veit um, og \u00fea\u00f0 sem \u00e9g veit um er \u00f6rugglega a\u00f0eins brot af \u00fev\u00ed sem raunverulega leynist \u00fearna. Og h\u00e9r er \u00e9g a\u00f0eins a\u00f0 tala um breytingar \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld e\u00f0a r\u00famlega \u00fea\u00f0 \u2013 ef fari\u00f0 er allt aftur til fornm\u00e1ls eru breytingarnar miklu meiri. M\u00e1li\u00f0 er nefnilega alltaf og hefur alltaf veri\u00f0 a\u00f0 breytast. \u00dea\u00f0 er e\u00f0lilegt og nau\u00f0synlegt \u2013 lifandi m\u00e1l \u00fearf a\u00f0 vera \u00ed st\u00f6\u00f0ugri endurn\u00fdjun til a\u00f0 \u00fej\u00f3na samf\u00e9laginu \u00e1 hverjum t\u00edma.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er samt sem \u00e1\u00f0ur \u00e6skilegt a\u00f0 breytingarnar ver\u00f0i ekki of \u00f6rar. En besta lei\u00f0in til a\u00f0 h\u00e6gja \u00e1 \u00feeim er ekki a\u00f0 berjast gegn \u00feeim, nema \u00fe\u00e1 \u00feeim sem r\u00e9tt \u00f6rlar \u00e1 og hafa ekki n\u00e1\u00f0 f\u00f3tfestu. Besta lei\u00f0in er a\u00f0 nota m\u00e1li\u00f0 sem mest, tala vi\u00f0 b\u00f6rn og lesa fyrir \u00feau \u00feannig a\u00f0 \u00feau ver\u00f0i \u00f6ruggir m\u00e1lnotendur me\u00f0 sterka m\u00e1lkennd. \u00d3\u00f6ryggi \u00ed m\u00e1lnotkun og veik m\u00e1lkennd lei\u00f0ir til \u00f6rari m\u00e1lbreytinga.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eins og \u00e9g skrifa\u00f0i h\u00e9r um \u00ed g\u00e6r er b\u00e6\u00f0i vonlaust og vitlaust a\u00f0 reyna a\u00f0 berja ni\u00f0ur m\u00e1lbreytingar sem hafa komi\u00f0 upp fyrir nokkrum \u00e1ratugum, eru or\u00f0nar \u00fatbreiddar og nokkrar kynsl\u00f3\u00f0ir hafa tileinka\u00f0 s\u00e9r \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i. En \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki a\u00f0 \u00fea\u00f0 eigi a\u00f0 l\u00e1ta allar m\u00e1lbreytingar sem upp koma afskiptalausar. \u00cd \u00e1litsger\u00f0 nefndar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4126","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4126","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4126"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4126\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4127,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4126\/revisions\/4127"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4126"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4126"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}