{"id":4155,"date":"2022-03-01T22:51:13","date_gmt":"2022-03-01T22:51:13","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4155"},"modified":"2022-03-02T14:40:00","modified_gmt":"2022-03-02T14:40:00","slug":"ukraina-ukrania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/03\/01\/ukraina-ukrania\/","title":{"rendered":"\u00dakra\u00edna \u2013 \u00dakran\u00eda"},"content":{"rendered":"<p>Fyrir r\u00famum 100 \u00e1rum birtist fr\u00f3\u00f0leg grein sem heitir \u201e<a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4774985?iabr=on&amp;fbclid=IwAR2lYIS7Pu35NyNaY9_QqiO0dB7p3Vq-ASMm64PyenFj96CfewoX_guxY24#page\/n49\/\">\u00dakran\u00eda og \u00edb\u00faar hennar<\/a>\u201c \u00ed vestur\u00edslenska bla\u00f0inu <em>Syrpu <\/em>en margir Vestur-\u00cdslendingar bjuggu \u00ed n\u00e1b\u00fdli vi\u00f0 \u00dakra\u00ednumenn. Greinin hefst svo: \u201eFr\u00e1 \u00dakran\u00edu hafa flutzt meira en 200,000 manns til Canada. \u00cd daglegu tali eru \u00feeir venjulega kalla\u00f0ir Galis\u00edumenn, \u00fe\u00f3tt rangt s\u00e9, e\u00f0a Gallar, sem er enn verra. Ef til vill hafa h\u00e9rlendir menn \u00fe\u00e1 oftar \u00ed huga en nokkra a\u00f0ra, \u00feegar \u00feeir r\u00e6\u00f0a um hina svo k\u00f6llu\u00f0u \u00fatlendinga. V\u00e9r m\u00e6tum \u00feeim hv\u00edvetna og h\u00f6fum miki\u00f0 saman vi\u00f0 \u00fe\u00e1 a\u00f0 s\u00e6lda.\u201c<\/p>\n<p>Eins og \u00fei\u00f0 taki\u00f0 kannski eftir er \u00fearna notu\u00f0 myndin <em>\u00dakra<strong>n\u00eda<\/strong> <\/em>en ekki <em>\u00dakra<strong>\u00edna <\/strong><\/em>eins og vi\u00f0 erum v\u00f6nust. Elstu d\u00e6mi um \u00feessa mynd eru fr\u00e1 1914, og fr\u00e1 n\u00e6stu 20 \u00e1rum eru r\u00famlega 20 d\u00e6mi um hana \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, \u00f6ll \u00ed vestur\u00edslenskum bl\u00f6\u00f0um \u00fear sem h\u00fan var n\u00e6r einh\u00f6f\u00f0 alla t\u00ed\u00f0. Einnig eru d\u00e6mi um \u00fdmsar samsetningar me\u00f0 \u00feessari mynd \u2013 <em>\u00dakran\u00edub\u00fai<\/em>, <em>\u00dakran\u00edu\u00fej\u00f3\u00f0<\/em>, <em>\u00dakran\u00eduma\u00f0ur<\/em>, <em>\u00dakran\u00edukona,<\/em> <em>\u00fakran\u00edskur <\/em>og e.t.v. fleiri. \u00dea\u00f0 er ekki fyrr en 1934 sem \u00feetta heiti kemur fyrst fyrir \u00ed bla\u00f0i \u00e1 \u00cdslandi og \u00fe\u00e1 er myndin <em>\u00dakra\u00edna<\/em> notu\u00f0.<\/p>\n<p>En \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 <em>\u00dakra\u00edna<\/em> s\u00e9 hin venjulega og opinbera nafnmynd, og hafi fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan kom fyrst fram veri\u00f0 margfalt algengari en <em>\u00dakran\u00eda<\/em>, hefur s\u00ed\u00f0arnefnda myndin alltaf veri\u00f0 d\u00e1l\u00edti\u00f0 notu\u00f0 l\u00edka \u2013 um hana eru t\u00e6p 600 d\u00e6mi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> og \u00e1 \u00feri\u00f0ja hundra\u00f0 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. \u00dea\u00f0 er freistandi a\u00f0 afgrei\u00f0a \u00feessa mynd sem hverja a\u00f0ra \u201evillu\u201c e\u00f0a misskilning og vissulega er <em>\u00dakra\u00edna<\/em> n\u00e6r upprunanum \u2013 raunar hlj\u00f3mar nafni\u00f0 mj\u00f6g svipa\u00f0 \u00e1 \u00edslensku og <a href=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/b\/be\/Uk-%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B0_%282%29.oga?fbclid=IwAR2fECcV733hB8RvgvzeUFKUkJdvejd-lVr62AWrg-UTj4EwjhmiXkiULwM\">\u00fakra\u00ednsku<\/a>. Hvernig stendur \u00fe\u00e1 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 myndin <em>\u00dakran\u00eda<\/em> kemur upp?<\/p>\n<p>\u00cd flj\u00f3tu brag\u00f0i m\u00e1 hugsa s\u00e9r tv\u00e6r (e.t.v. samverkandi) \u00e1st\u00e6\u00f0ur. \u00d6nnur er \u00e1hrif landaheita sem enda \u00e1 <em>-n\u00eda<\/em> og eru fj\u00f6lm\u00f6rg \u00ed austanver\u00f0ri Evr\u00f3pu \u2013 <em>R\u00famen\u00eda<\/em>, <em>Alban\u00eda<\/em>, <em>Armen\u00eda<\/em>, <em>Sl\u00f3ven\u00eda<\/em>, <em>Maked\u00f3n\u00eda<\/em>, <em>Bosn\u00eda <\/em>og fleiri. Hin er s\u00fa a\u00f0 \u00ed myndinni <em>\u00dakra\u00edna<\/em> er svokalla\u00f0 <em>hlj\u00f3\u00f0gap<\/em>, \u00fe.e. tv\u00f6 s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0, <em>-a\u00ed-,<\/em> koma saman<em>. <\/em>\u201e\u00dea\u00f0 er vel \u00feekkt, a\u00f0 hlj\u00f3\u00f0gap inni \u00ed or\u00f0i er vandr\u00e6\u00f0agripur \u00ed tungum\u00e1lum og ver\u00f0ur mj\u00f6g gjarna fyrir \u00fdmiss konar breytingum\u201c <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5402767?iabr=on&amp;fbclid=IwAR25x9u1SnEyaJnRRyP0DCZyEbN_8DzbUKpo1Z3NK6HMVv4XR3Ccm3PKsPQ#page\/n55\/\">segir<\/a> Kristj\u00e1n \u00c1rnason. Kannski ber breytingin <em>-\u00edna <\/em>&gt; <em>-n\u00eda<\/em> vott um tilraun m\u00e1lsins til a\u00f0 \u00fatr\u00fdma hlj\u00f3\u00f0gapinu.<\/p>\n<p>\u00c9g \u00e6tla ekki a\u00f0 m\u00e6la me\u00f0 myndinni <em>\u00dakran\u00eda<\/em> og tel r\u00e9tt a\u00f0 halda sig vi\u00f0 hina opinberu nafnmynd. En m\u00e9r finnst samt r\u00e9tt a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 myndin <em>\u00dakran\u00eda <\/em>\u00e1 s\u00e9r 20 \u00e1rum lengri s\u00f6gu \u00ed m\u00e1linu en <em>\u00dakra\u00edna<\/em> eins og \u00e1\u00f0ur segir, og \u00e1 s\u00e9r e\u00f0lilegar sk\u00fdringar. M\u00e9r finnst engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 ford\u00e6ma hana.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrir r\u00famum 100 \u00e1rum birtist fr\u00f3\u00f0leg grein sem heitir \u201e\u00dakran\u00eda og \u00edb\u00faar hennar\u201c \u00ed vestur\u00edslenska bla\u00f0inu Syrpu en margir Vestur-\u00cdslendingar bjuggu \u00ed n\u00e1b\u00fdli vi\u00f0 \u00dakra\u00ednumenn. Greinin hefst svo: \u201eFr\u00e1 \u00dakran\u00edu hafa flutzt meira en 200,000 manns til Canada. \u00cd daglegu tali eru \u00feeir venjulega kalla\u00f0ir Galis\u00edumenn, \u00fe\u00f3tt rangt s\u00e9, e\u00f0a Gallar, sem er enn verra. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4155","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4155"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4160,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155\/revisions\/4160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}