{"id":4232,"date":"2022-03-31T08:00:56","date_gmt":"2022-03-31T08:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4232"},"modified":"2022-03-30T20:51:45","modified_gmt":"2022-03-30T20:51:45","slug":"umfadmandi-islenska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/03\/31\/umfadmandi-islenska\/","title":{"rendered":"Umfa\u00f0mandi \u00edslenska"},"content":{"rendered":"<p>Sem betur fer hefur \u00edslenskt \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag breyst mj\u00f6g til batna\u00f0ar \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1ratugum. Almenn \u00feekking og skilningur \u00e1 mannlegu e\u00f0li, heg\u00f0un og tilfinningum hefur aukist verulega \u2013 og jafnframt umbur\u00f0arlyndi okkar gagnvart fj\u00f6lbreytileik mannl\u00edfsins. Vi\u00f0 \u00e1ttum okkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki svarthv\u00edtt e\u00f0a \u00ed sau\u00f0alitunum eins og \u00fea\u00f0 var \u2013 e\u00f0a vi\u00f0 h\u00e9ldum a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u2013 \u00ed gamla daga, heldur \u00ed \u00f6llum regnbogans litum. Me\u00f0al \u00feess sem hefur breyst \u2013 e\u00f0a r\u00e9ttara sagt komi\u00f0 upp \u00e1 yfirbor\u00f0i\u00f0 \u2013 er a\u00f0 f\u00f3lk hefur margs konar kynhneig\u00f0 og kynvitund og \u00fea\u00f0 eru ekki bara tv\u00f6 kyn.<\/p>\n<p>Tungum\u00e1li\u00f0 okkar, \u00edslenskan, \u00fearf a\u00f0 koma til m\u00f3ts vi\u00f0 \u00feessar breytingar. Tungum\u00e1l sem ekki er \u00ed takt vi\u00f0 samf\u00e9lagi\u00f0 sem talar \u00fea\u00f0 \u00e1 s\u00e9r enga framt\u00ed\u00f0 \u2013 og \u00e1 ekki skili\u00f0 a\u00f0 eiga s\u00e9r framt\u00ed\u00f0. Ef okkur \u00feykir v\u00e6nt um \u00edslenskuna hlj\u00f3tum vi\u00f0 a\u00f0 vilja a\u00f0 h\u00fan umfa\u00f0mi alla notendur s\u00edna og skilji enga \u00fatundan. Tungum\u00e1li\u00f0 er nefnilega mj\u00f6g \u00f6flugt valdat\u00e6ki sem er h\u00e6gt a\u00f0 beita b\u00e6\u00f0i til g\u00f3\u00f0s og ills. Stundum er \u00fev\u00ed beitt til a\u00f0 halda ja\u00f0arsettu f\u00f3lki f\u00f6stu \u00fati \u00e1 ja\u00f0rinum me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 leyfa \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 eiga hlutdeild \u00ed tungum\u00e1linu, leyfa \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 nota \u00feau or\u00f0 sem \u00fea\u00f0 vill sj\u00e1lft nota um sig og tilfinningar s\u00ednar.<\/p>\n<p>\u00deau sem hafa r\u00e1\u00f0i\u00f0 yfir tungum\u00e1linu vir\u00f0ast hr\u00e6\u00f0ast \u00fea\u00f0 a\u00f0 missa einhver v\u00f6ld ef ja\u00f0arsett f\u00f3lk f\u00e6r a\u00f0 nota tungum\u00e1li\u00f0 \u00e1 s\u00ednum eigin forsendum. Andsta\u00f0a vi\u00f0 \u00fea\u00f0 er oft rekin undir merkjum m\u00e1lverndar og l\u00e1ti\u00f0 eins og \u00feau ja\u00f0arsettu vilji r\u00e1\u00f0a \u00fev\u00ed hvernig f\u00f3lk tali, sagt a\u00f0 veri\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 spilla \u00edslenskunni me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fatr\u00fdma g\u00f3\u00f0um og gildum or\u00f0um og innlei\u00f0a \u201eor\u00f0skr\u00edpi\u201c \u00ed sta\u00f0inn. \u00ddmist er \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 haldi\u00f0 fram a\u00f0 engin \u00fe\u00f6rf s\u00e9 \u00e1 n\u00fdjum or\u00f0um e\u00f0a l\u00f6g\u00f0 til \u201eheppilegri\u201c or\u00f0 sem \u00e6tti a\u00f0 nota \u00ed sta\u00f0inn. \u00cd b\u00e1\u00f0um tilvikum er gert l\u00edti\u00f0 \u00far upplifun ja\u00f0arsettra h\u00f3pa og tala\u00f0 ni\u00f0ur til \u00feeirra.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er e\u00f0lilegt a\u00f0 f\u00f3lk \u00ed vi\u00f0kv\u00e6mri st\u00f6\u00f0u vilji nota \u00feetta \u00f6fluga t\u00e6ki, tungum\u00e1li\u00f0, til valdeflingar \u2013 vilji f\u00e1 a\u00f0 meta sj\u00e1lft hva\u00f0a or\u00f0um \u00fea\u00f0 \u00fearf \u00e1 a\u00f0 halda og hvernig \u00feau eiga a\u00f0 vera. \u00dea\u00f0 er ekkert veri\u00f0 a\u00f0 krefjast \u00feess a\u00f0 \u00f6llum finnist \u00feessi or\u00f0 fr\u00e1b\u00e6r e\u00f0a vilji nota \u00feau \u2013 \u00fea\u00f0 er ekkert \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 finnast n\u00fd or\u00f0 skr\u00edtin og jafnvel kj\u00e1naleg. \u00dea\u00f0 er hins vegar e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00e6tlast til \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki gert gys a\u00f0 \u00feessum or\u00f0um, e\u00f0a f\u00f3lkinu sem notar \u00feau, e\u00f0a gert l\u00edti\u00f0 \u00far \u00fe\u00f6rfinni fyrir \u00feau. M\u00e1lvernd \u00e1n umbur\u00f0arlyndis er m\u00e1lskemmd. \u00cdslenskan \u00e1 \u00fea\u00f0 ekki skili\u00f0 a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 notu\u00f0 til a\u00f0 mei\u00f0a f\u00f3lk.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sem betur fer hefur \u00edslenskt \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag breyst mj\u00f6g til batna\u00f0ar \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1ratugum. Almenn \u00feekking og skilningur \u00e1 mannlegu e\u00f0li, heg\u00f0un og tilfinningum hefur aukist verulega \u2013 og jafnframt umbur\u00f0arlyndi okkar gagnvart fj\u00f6lbreytileik mannl\u00edfsins. Vi\u00f0 \u00e1ttum okkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki svarthv\u00edtt e\u00f0a \u00ed sau\u00f0alitunum eins og \u00fea\u00f0 var \u2013 e\u00f0a vi\u00f0 h\u00e9ldum [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4232","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4232"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4233,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4232\/revisions\/4233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}