{"id":4234,"date":"2021-10-08T08:00:45","date_gmt":"2021-10-08T08:00:45","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4234"},"modified":"2022-03-30T21:53:44","modified_gmt":"2022-03-30T21:53:44","slug":"4234","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/10\/08\/4234\/","title":{"rendered":"\u00cdslensk m\u00e1lstefna 2021-2030"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00cdslensk m\u00e1lstefna 2021-2030<\/strong> hefur n\u00fa veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskan.is\/images\/Islensk_malstefna_sept_2021.pdf\">birt<\/a> \u00e1 vef \u00cdslenskrar m\u00e1lnefndar. \u00c9g f\u00e9kk dr\u00f6g a\u00f0 stefnunni til umsagnar \u00ed vor og l\u00fdsti \u00e1n\u00e6gju me\u00f0 \u00feau a\u00f0 flestu leyti og sag\u00f0i: \u201eDr\u00f6gin eru mj\u00f6g \u00ed \u00feeim anda sem \u00e9g hef tala\u00f0 fyrir undanfarin \u00e1r og \u00e9g held a\u00f0 \u00e9g geti skrifa\u00f0 undir n\u00e1nast hverja einustu efnisgrein \u00ed \u00feeim.\u201c En h\u00e9lt svo \u00e1fram:<\/p>\n<p>\u201e\u00de\u00f3 er einn galli \u00e1 dr\u00f6gunum sem m\u00e9r finnst br\u00e1\u00f0nau\u00f0synlegt a\u00f0 b\u00e6ta \u00far \u2013 grundvallaratri\u00f0i sem er skauta\u00f0 algerlega fram hj\u00e1 og \u201eglimrer ved sit frav\u00e6r\u201c. \u00dea\u00f0 er <em>m\u00e1lsta\u00f0allinn<\/em>. \u00dea\u00f0 or\u00f0 (e\u00f0a or\u00f0i\u00f0 <em>sta\u00f0all<\/em>) kemur alls ekki fyrir \u00ed dr\u00f6gunum, og a\u00f0eins \u00e1 einum sta\u00f0 er viki\u00f0 a\u00f0 <em>r\u00e9ttu<\/em> m\u00e1li og <em>r\u00f6ngu<\/em>. \u00cd lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 \u00edslensk m\u00e1lfarsumr\u00e6\u00f0a hefur \u00ed marga \u00e1ratugi sn\u00faist a\u00f0 verulegu leyti um \u00feessi hugt\u00f6k, og gerir jafnvel enn, er \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milegt a\u00f0 um \u00feau s\u00e9 fjalla\u00f0 \u00edtarlega \u00ed \u00edslenskri m\u00e1lstefnu. Annars heldur hin \u00f3frj\u00f3a umr\u00e6\u00f0a \u00e1fram \u00f3breytt, m\u00e1linu til ska\u00f0a. [. . .]<\/p>\n<p>\u00c9g er ekki andv\u00edgur \u00fev\u00ed a\u00f0 einhver m\u00e1lsta\u00f0all s\u00e9 til. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti \u2013 \u00fea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 v\u00edsa til einhvers vi\u00f0mi\u00f0s um vanda\u00f0, formlegt m\u00e1l. En \u00fea\u00f0 vi\u00f0mi\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 vera raunh\u00e6ft og m\u00e1 ekki ganga \u00ed berh\u00f6gg vi\u00f0 m\u00e1lkennd umtalsver\u00f0s hluta m\u00e1lnotenda. \u00dea\u00f0 m\u00e1 heldur ekki vera einstrengingslegt, heldur ver\u00f0ur a\u00f0 r\u00fama mismunandi m\u00e1lvenjur. Oftast eru engin skynsamleg r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 taka eina m\u00e1lvenju fram yfir a\u00f0ra. M\u00e1li\u00f0 b\u00ed\u00f0ur engan ska\u00f0a af tilbrig\u00f0um \u00ed frambur\u00f0i, beygingarmyndum, fallstj\u00f3rn, merkingu or\u00f0a o.s.frv.<\/p>\n<p>\u00c9g hef oft r\u00e6tt \u00feann vanda sem vi\u00f0 st\u00f6ndum frammi fyrir me\u00f0 \u00edslenskan m\u00e1lsta\u00f0al \u2013 a\u00f0 okkur skortir vettvang til a\u00f0 r\u00e6\u00f0a hann og breytingar \u00e1 honum, og a\u00f0fer\u00f0ir til a\u00f0 gera breytingar \u00e1 honum. \u00c9g veit ekki hvar \u00e1 a\u00f0 taka \u00e1 \u00feessu ef ekki \u00ed \u00edslenskri m\u00e1lstefnu. Vitanlega ver\u00f0a einst\u00f6k atri\u00f0i m\u00e1lsta\u00f0alsins ekki hluti af m\u00e1lstefnunni, en h\u00fan ver\u00f0ur a\u00f0 leggja einhverjar meginl\u00ednur um hann og tryggja a\u00f0 hann ver\u00f0i laga\u00f0ur a\u00f0 \u00fe\u00f6rfum samt\u00edmans. \u00dea\u00f0 er forsenda fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi annars \u00e1g\u00e6ta m\u00e1lstefna n\u00fdtist eins vel og h\u00fan \u00e1 skili\u00f0 og nau\u00f0synlegt er.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta sag\u00f0i \u00e9g \u00ed athugasemdum \u00ed vor. \u00cd endanlegri ger\u00f0 m\u00e1lstefnunnar er m\u00e1lsta\u00f0allinn vissulega nefndur, og teki\u00f0 undir \u00fea\u00f0 a\u00f0 hann hlj\u00f3ti a\u00f0 taka breytingum, en vi\u00f0 \u00fea\u00f0 situr. Ekkert er sagt um hvernig sta\u00f0allinn eigi a\u00f0 breytast, hvernig eigi a\u00f0 standa a\u00f0 breytingum \u00e1 honum, og hvernig hann eigi a\u00f0 vera. \u00c9g er hr\u00e6ddur um a\u00f0 \u00fea\u00f0 lei\u00f0i til \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 hj\u00f6kkum \u00ed sama farinu og m\u00e9r finnst mj\u00f6g sl\u00e6mt a\u00f0 \u00cdslensk m\u00e1lnefnd skuli ekki hafa haft vilja e\u00f0a kjark til a\u00f0 taka \u00e1kve\u00f0nar \u00e1 \u00feessum m\u00e1lum. N\u00fa sitjum vi\u00f0 uppi me\u00f0 \u00feessa stefnu \u2013 e\u00f0a stefnuleysi \u2013 n\u00e6sta \u00e1ratug.<\/p>\n<p>Anna\u00f0 sem \u00e9g sakna \u00ed m\u00e1lstefnunni er \u00edtarleg umfj\u00f6llun um st\u00f6\u00f0u ensku \u00ed \u00edslensku m\u00e1lsamf\u00e9lagi. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 vi\u00f0urkenna a\u00f0 enskan er komin til a\u00f0 vera \u00ed samf\u00e9laginu og \u00fea\u00f0 er \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milegt a\u00f0 h\u00fan ver\u00f0i h\u00e9r fyrirfer\u00f0armikil \u00ed framt\u00ed\u00f0inni, samhli\u00f0a \u00edslensku, en \u00fea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 marka henni b\u00e1s. Vi\u00f0 hva\u00f0a a\u00f0st\u00e6\u00f0ur er e\u00f0lilegt e\u00f0a \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milegt a\u00f0 nota ensku? Hvernig tryggjum vi\u00f0 hagsmuni f\u00f3lks sem ekki kann \u00edslensku? Hvernig tryggjum vi\u00f0 hagsmuni f\u00f3lks sem ekki kann ensku? Hvernig geta \u00edslenska og enska \u00e1tt fri\u00f0samlegt og gott samb\u00fdli \u00ed m\u00e1lsamf\u00e9laginu?<\/p>\n<p>\u00deri\u00f0ja atri\u00f0i\u00f0 sem vantar \u00ed m\u00e1lstefnuna er umr\u00e6\u00f0a um kynhlutlaust m\u00e1l \u2013 \u00fea\u00f0 er ekki nefnt einu or\u00f0i sem er fur\u00f0ulegt og raunar alveg fr\u00e1leitt \u00ed lj\u00f3si \u00feeirrar umr\u00e6\u00f0u sem hefur veri\u00f0 um \u00fea\u00f0 upp \u00e1 s\u00ed\u00f0kasti\u00f0 og mun \u00f6rugglega halda \u00e1fram. Sko\u00f0anir um kynhlutlaust m\u00e1l eru vissulega mj\u00f6g skiptar, og erfitt a\u00f0 n\u00e1 \u00fear nokkurri s\u00e1tt, en \u00fea\u00f0 r\u00e9ttl\u00e6tir ekki a\u00f0 m\u00e1li\u00f0 s\u00e9 ekki nefnt. Vandinn hverfur ekki \u00fe\u00f3tt honum s\u00e9 s\u00f3pa\u00f0 undir teppi\u00f0. N\u00fd <a href=\"https:\/\/islenskan.is\/images\/skyrslur\/Skyrsla-um-kynhlutlaust-mal.pdf\">sk\u00fdrsla<\/a> sem \u00cdslensk m\u00e1lnefnd hefur l\u00e1ti\u00f0 gera um kynhlutlaust m\u00e1l (og \u00e9g hef \u00fdmsar athugasemdir vi\u00f0) er engin afs\u00f6kun fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 sleppa \u00fev\u00ed algerlega \u00far m\u00e1lstefnunni.<\/p>\n<p>Ni\u00f0ursta\u00f0a m\u00edn er s\u00fa a\u00f0 <em>\u00cdslensk m\u00e1lstefna 2021-2030<\/em> s\u00e9 frj\u00e1lslynd og v\u00ed\u00f0s\u00fdn og a\u00f0 flestu leyti mj\u00f6g g\u00f3\u00f0 \u2013 svo langt sem h\u00fan n\u00e6r. H\u00fan n\u00e6r bara alltof skammt og h\u00e6tt er vi\u00f0 a\u00f0 \u00e1hrif hennar ver\u00f0i minni en skyldi vegna \u00feess a\u00f0 h\u00fan fer sums sta\u00f0ar eins og k\u00f6ttur kringum heitan graut, tekur ekki \u00e1 vi\u00f0kv\u00e6mum m\u00e1lum og \u00e1greiningsefnum og s\u00f3par \u00fdmsum vanda undir teppi\u00f0. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g dapurlegt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cdslensk m\u00e1lstefna 2021-2030 hefur n\u00fa veri\u00f0 birt \u00e1 vef \u00cdslenskrar m\u00e1lnefndar. \u00c9g f\u00e9kk dr\u00f6g a\u00f0 stefnunni til umsagnar \u00ed vor og l\u00fdsti \u00e1n\u00e6gju me\u00f0 \u00feau a\u00f0 flestu leyti og sag\u00f0i: \u201eDr\u00f6gin eru mj\u00f6g \u00ed \u00feeim anda sem \u00e9g hef tala\u00f0 fyrir undanfarin \u00e1r og \u00e9g held a\u00f0 \u00e9g geti skrifa\u00f0 undir n\u00e1nast hverja einustu efnisgrein [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4234","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4234"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4238,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4234\/revisions\/4238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}