{"id":4282,"date":"2022-04-25T08:00:26","date_gmt":"2022-04-25T08:00:26","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4282"},"modified":"2022-04-24T17:15:59","modified_gmt":"2022-04-24T17:15:59","slug":"i-hamaeli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/04\/25\/i-hamaeli\/","title":{"rendered":"\u00cd h\u00e1m\u00e6li"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>h\u00e1m\u00e6li <\/em>er sk\u00fdrt 'e-\u00f0 sem er umtala\u00f0, \u00e1 allra v\u00f6rum \u00e1n \u00feess a\u00f0 vera eiginlega opinbert' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>, en <em>h\u00e1mark<\/em> er aftur \u00e1 m\u00f3ti 'h\u00e6sta stig sem e-\u00f0 getur e\u00f0a hefur n\u00e1\u00f0'. Oftast sker samhengi\u00f0 \u00f3tv\u00edr\u00e6tt \u00far um \u00fea\u00f0 hvort or\u00f0i\u00f0 eigi vi\u00f0 en \u00fe\u00f3 eru \u00feess d\u00e6mi a\u00f0 hvort tveggja k\u00e6mi til greina. \u00cd <em>Helgarp\u00f3stinum<\/em> 1987 segir t.d.: \u201eMa\u00f0ur skyldi \u00e6tla a\u00f0 versiunareigendum v\u00e6ri ami a\u00f0 s\u00edfelldum straumi f\u00f3lks a\u00f0 kaupa s\u00e9r mi\u00f0a, til d\u00e6mis \u00e1 laugardagseftirmi\u00f0d\u00f6gum \u00feegar lott\u00f3v\u00edman er \u00ed h\u00e1m\u00e6li.\u201c \u00dearna er vissulega hugsanlegt a\u00f0 \u00e1tt s\u00e9 vi\u00f0 a\u00f0 miki\u00f0 s\u00e9 r\u00e6tt um lott\u00f3v\u00edmuna \u00e1 laugardagseftirmi\u00f0d\u00f6gum, en samt vir\u00f0ist miklu l\u00edklegra a\u00f0 merkingin s\u00e9 s\u00fa a\u00f0 lott\u00f3v\u00edman s\u00e9 \u00ed h\u00e1marki. \u00ddmis fleiri hli\u00f0st\u00e6\u00f0 d\u00e6mi m\u00e6tti nefna.<\/p>\n<p>Stundum er \u00fe\u00f3 \u00f3tv\u00edr\u00e6tt a\u00f0 merkingin \u00ed <em>h\u00e1m\u00e6li<\/em> er 'h\u00e1mark'. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2005 segir: \u201e\u00dea\u00f0 \u00fearf ekki a\u00f0 vera svo fl\u00f3ki\u00f0 a\u00f0 \u00fatb\u00faa hollan og g\u00f3\u00f0an mat \u00far gr\u00e6nmeti; ekki s\u00edst \u00e1 \u00feessum \u00e1rst\u00edma \u00feegar uppskera gr\u00e6nmetis er \u00ed h\u00e1m\u00e6li.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2010 segir: \u201ebirg\u00f0ir \u00fatvegsins aukast alla jafna \u00e1 \u00feessum t\u00edma \u00e1rs \u00feegar vetrarvert\u00ed\u00f0 er \u00ed h\u00e1m\u00e6li.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2010 segir \u201ea\u00f0 mikill munur s\u00e9 \u00e1 veitingum \u00ed br\u00fa\u00f0kaupsveislum og \u00e1rsh\u00e1t\u00ed\u00f0um sem eru \u00ed h\u00e1m\u00e6li um \u00feessar mundir\u201c. \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2012 segir: \u201eN\u00fa \u00feegar sumari\u00f0 er \u00ed h\u00e1m\u00e6li.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2012 segir: \u201esvona mitt \u00e1 milli Laugavegar og Kringlu, \u00fear sem j\u00f3laverslun landans er \u00ed h\u00e1m\u00e6li, stendur h\u00f3pur f\u00f3lks og b\u00ed\u00f0ur eftir matarpoka.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2021 segir: \u201ekannski varla vi\u00f0 \u00f6\u00f0ru a\u00f0 b\u00faast \u00feegar kosningabar\u00e1ttan er \u00ed h\u00e1m\u00e6li.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r bent \u00e1 d\u00e6mi um a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>h\u00e1m\u00e6li <\/em>v\u00e6ri nota\u00f0 \u00ed merkingunni 'h\u00e1mark'. \u00c9g haf\u00f0i rekist \u00e1 \u00feetta \u00e1\u00f0ur en h\u00e9lt a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri n\u00fdtt, en \u00feegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a \u00feetta kom \u00ed lj\u00f3s eins a\u00f0 \u00fea\u00f0 eru allnokkur \u00e1r s\u00ed\u00f0an \u00feessi notkun f\u00f3r a\u00f0 stinga s\u00e9r ni\u00f0ur. \u00cd umr\u00e6\u00f0unni var bent \u00e1 a\u00f0 or\u00f0asamb\u00f6nd eins og <em>\u00ed miklum m\u00e6li<\/em> g\u00e6tu stu\u00f0la\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>h\u00e1m\u00e6li<\/em> v\u00e6ri nota\u00f0 \u00ed merkingunni 'h\u00e1mark'. \u00cd sambandinu <em>\u00ed miklum m\u00e6li<\/em> er <em>m\u00e6li<\/em> vissulega beygingarmynd af karlkynsor\u00f0inu <em>m\u00e6lir <\/em>en ekki hvorugkynsor\u00f0inu <em>m\u00e6li<\/em> eins og \u00ed <em>h\u00e1m\u00e6li<\/em>, en vegna \u00feess a\u00f0 <em>h\u00e1m\u00e6li<\/em> kemur a\u00f0eins fyrir \u00ed \u00feolfalli e\u00f0a \u00fe\u00e1gufalli og *<em>mikill m\u00e6lir<\/em> aldrei \u00ed nefnifalli falla or\u00f0myndirnar alltaf saman og \u00fev\u00ed er ekki \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 m\u00e1lnotendur skynji \u00feetta sem sama or\u00f0i\u00f0 \u2013 l\u00edti svo \u00e1 a\u00f0 <em>\u00ed h\u00e1m\u00e6li<\/em> merki '\u00ed h\u00e1um (= miklum) m\u00e6li' e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt.<\/p>\n<p>En \u00fe\u00f3tt \u00feessi breyting s\u00e9 \u00feannig skiljanleg \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 ekki a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 \u00e6skileg. Or\u00f0i\u00f0 <em>h\u00e1mark<\/em> \u00fej\u00f3nar s\u00ednum tilgangi \u00e1g\u00e6tlega og engin \u00fe\u00f6rf \u00e1 a\u00f0 leysa \u00fea\u00f0 af h\u00f3lmi. Ef fari\u00f0 er a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 <em>h\u00e1m\u00e6li<\/em> \u00ed s\u00f6mu merkingu er h\u00e6tta \u00e1 misskilningi vegna \u00feess a\u00f0 samhengi\u00f0 sker ekki alltaf \u00far um merkinguna eins og h\u00e9r hefur komi\u00f0 fram. \u00dea\u00f0 m\u00e1 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 m\u00e1li\u00f0 ver\u00f0i f\u00e1t\u00e6kara ef merking \u00feessara or\u00f0a rennur saman. \u00de\u00f3tt \u00feessi tilhneiging til breytingar \u00e1 merkingunni \u00ed <em>h\u00e1m\u00e6li<\/em> s\u00e9 ekki alveg n\u00fd af n\u00e1linni vir\u00f0ist h\u00fan ekki vera or\u00f0in mj\u00f6g \u00fatbreidd enn og \u00fev\u00ed \u00e6tti a\u00f0 vera m\u00f6guleiki a\u00f0 sn\u00faa henni vi\u00f0. Leyfum <em>h\u00e1m\u00e6li <\/em>a\u00f0 halda hef\u00f0bundinni merkingu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 h\u00e1m\u00e6li er sk\u00fdrt 'e-\u00f0 sem er umtala\u00f0, \u00e1 allra v\u00f6rum \u00e1n \u00feess a\u00f0 vera eiginlega opinbert' \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k, en h\u00e1mark er aftur \u00e1 m\u00f3ti 'h\u00e6sta stig sem e-\u00f0 getur e\u00f0a hefur n\u00e1\u00f0'. Oftast sker samhengi\u00f0 \u00f3tv\u00edr\u00e6tt \u00far um \u00fea\u00f0 hvort or\u00f0i\u00f0 eigi vi\u00f0 en \u00fe\u00f3 eru \u00feess d\u00e6mi a\u00f0 hvort tveggja k\u00e6mi til [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4282","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4282"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4283,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4282\/revisions\/4283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}