{"id":4309,"date":"2022-05-30T08:00:13","date_gmt":"2022-05-30T08:00:13","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4309"},"modified":"2022-06-02T21:04:56","modified_gmt":"2022-06-02T21:04:56","slug":"malfar-okuprofa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/05\/30\/malfar-okuprofa\/","title":{"rendered":"M\u00e1lfar \u00f6kupr\u00f3fa"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd athyglisver\u00f0ri <a href=\"https:\/\/stundin.is\/grein\/15319\/segir-rasisma-rikja-vid-fyrirlagningu-okuprofa\/\">umfj\u00f6llun<\/a> \u00ed <em>Stundinni<\/em> heldur reyndur \u00f6kukennari \u00fev\u00ed fram a\u00f0 m\u00e1lfar \u00f6kupr\u00f3fa \u201evilli um fyrir venjulegu f\u00f3lki. Texti s\u00e9 uppskr\u00fafa\u00f0ur og \u00far takti vi\u00f0 almenna m\u00e1lnotkun\u201c. Hann segir: \u201e\u00c9g kom einhvern t\u00edma a\u00f0 m\u00e1li vi\u00f0 \u00fe\u00e1 sem stj\u00f3rnu\u00f0u \u00f6kun\u00e1msdeildinni hj\u00e1 Samg\u00f6ngustofu og benti \u00e1 \u00feetta. \u00c9g stakk upp \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 yr\u00f0i fenginn r\u00fdnih\u00f3pur f\u00f3lks \u00e1 pr\u00f3faldri til a\u00f0 lesa yfir pr\u00f3fin og gera athugasemdir. Hva\u00f0 heldur\u00f0u a\u00f0 \u00feeir geri, \u00feessi g\u00e1fnalj\u00f3s? \u00deeir v\u00edsu\u00f0u m\u00e1linu til \u00cdslenskrar m\u00e1lst\u00f6\u00f0var og a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u fengu \u00feeir \u00fat a\u00f0 \u00fea\u00f0 var alveg hundra\u00f0 pr\u00f3sent r\u00e9tt \u00edslenska.\u201c<\/p>\n<p>En texti getur veri\u00f0 mj\u00f6g torskilinn venjulegu f\u00f3lki \u00fe\u00f3tt hann s\u00e9 \u201ehundra\u00f0 pr\u00f3sent r\u00e9tt \u00edslenska\u201c, og \u00feetta minnti mig \u00e1 br\u00e9f sem \u00e9g sendi Samg\u00f6ngustofu fyrir \u00feremur \u00e1rum:<\/p>\n<p>\u201e\u00c9g heyr\u00f0i \u00ed g\u00e6r vi\u00f0tal vi\u00f0 starfsmann Samg\u00f6ngustofu \u00fear sem kom fram a\u00f0 fallpr\u00f3senta \u00e1 skriflegu \u00f6kupr\u00f3fi hef\u00f0i fari\u00f0 h\u00e6kkandi \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum, \u00fe\u00f3tt ekkert benti til a\u00f0 pr\u00f3fin hef\u00f0u \u00feyngst. \u00deetta rifja\u00f0i upp fyrir m\u00e9r a\u00f0 fleiri en einn hafa nefnt \u00fea\u00f0 vi\u00f0 mig n\u00fdlega a\u00f0 m\u00e1lfari\u00f0 \u00e1 spurningum \u00ed skriflega pr\u00f3finu s\u00e9 mj\u00f6g fjarri daglegu m\u00e1li og valdi oft vandkv\u00e6\u00f0um fyrir \u00fe\u00e1 sem ekki eru \u00feeim mun sterkari \u00ed \u00edslensku. Athugasemdir vi\u00f0 f\u00e6rslu m\u00edna um \u00feetta efni \u00e1 Facebook s\u00fdna a\u00f0 \u00e9g er ekki einn um \u00fe\u00e1 sko\u00f0un a\u00f0 m\u00e1lfar spurninga \u00e1 \u00f6kupr\u00f3fi s\u00e9 \u00f3e\u00f0lilega tyrfi\u00f0 og spurningarnar ekki til \u00feess fallnar a\u00f0 draga fram raunverulega kunn\u00e1ttu pr\u00f3ftaka \u00ed n\u00e1msefninu.<\/p>\n<p>N\u00fa hefur veri\u00f0 mikil umr\u00e6\u00f0a um a\u00f0 lesskilningi unglinga fari hrakandi. Spurningin er hvort h\u00e6kku\u00f0 fallpr\u00f3senta \u00e1 a\u00f0 einhverju leyti r\u00e6tur a\u00f0 rekja til versnandi lesskilnings. \u00dea\u00f0 er vitaskuld \u00e1hyggjuefni ef lesskilningi fer hrakandi en \u00fea\u00f0 \u00e6tti ekki a\u00f0 lei\u00f0a til \u00feess a\u00f0 fleiri falli \u00e1 \u00f6kupr\u00f3fi. \u00dea\u00f0 hl\u00fdtur a\u00f0 vera meginatri\u00f0i a\u00f0 f\u00e1 fram raunverulega kunn\u00e1ttu f\u00f3lks. S\u00fa kunn\u00e1tta f\u00e6st \u00f6rugglega frekar fram me\u00f0 spurningum sem eru \u00e1 einf\u00f6ldu og au\u00f0skiljanlegu m\u00e1li en me\u00f0 torskildum spurningum sem pr\u00f3ftakar l\u00e6ra sv\u00f6rin vi\u00f0 utanb\u00f3kar \u2013 \u00e1n \u00feess a\u00f0 skilja endilega hva\u00f0 \u00ed \u00feeim felst.<\/p>\n<p>Fa\u00f0ir sem haf\u00f0i veri\u00f0 a\u00f0 a\u00f0sto\u00f0a seinf\u00e6ra d\u00f3ttur s\u00edna vi\u00f0 undirb\u00faning \u00f6kupr\u00f3fsins tala\u00f0i s\u00e9rstaklega um \u00fea\u00f0 vi\u00f0 mig hvernig or\u00f0alag spurninga hef\u00f0i \u00fev\u00e6lst fyrir d\u00f3ttur hans og valdi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan f\u00e9kk rangt fyrir spurningar um atri\u00f0i sem h\u00fan kunni \u00ed raun og veru. Fl\u00f3knar e\u00f0a \u00fev\u00e6lnar spurningar me\u00f0 tv\u00edr\u00e6\u00f0u or\u00f0alagi vefjast \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milega meira fyrir f\u00f3lki sem \u00e1 undir h\u00f6gg a\u00f0 s\u00e6kja af \u00fdmsum \u00e1st\u00e6\u00f0um \u2013 er t.d. seinf\u00e6rt e\u00f0a lesblint - \u00e1n \u00feess a\u00f0 slakari frammista\u00f0a \u00feessa f\u00f3lks \u00e1 skriflegu \u00f6kupr\u00f3fi \u00feurfi a\u00f0 segja nokku\u00f0 um \u00f6kuh\u00e6fni \u00feess og raunverulega kunn\u00e1ttu \u00ed n\u00e1msefninu.<\/p>\n<p>\u00dear a\u00f0 auki er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 spurningar af \u00feessu tagi vefjist s\u00e9rstaklega fyrir f\u00f3lki sem ekki hefur \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li. Innflytjendum hefur fj\u00f6lga\u00f0 mj\u00f6g miki\u00f0 \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1rum og tr\u00falegt er a\u00f0 \u00feeim innflytjendum sem \u00fereyta \u00f6kupr\u00f3f hafi einnig fj\u00f6lga\u00f0 verulega. Mikilv\u00e6gt er a\u00f0 kanna hvort h\u00e6rra hlutfall innflytjenda eigi \u00fe\u00e1tt \u00ed h\u00e6rri fallpr\u00f3sentu \u00e1 \u00f6kupr\u00f3fi, e\u00f0a hvort fallpr\u00f3senta \u00ed h\u00f3pi innflytjenda s\u00e9 h\u00e6rri en hj\u00e1 \u00feeim sem eiga \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li. S\u00e9 svo bendir \u00fea\u00f0 til \u00feess a\u00f0 \u00f6kupr\u00f3fin mismuni innflytjendum \u00e1 \u00f3m\u00e1lefnalegan h\u00e1tt og \u00fea\u00f0 er vitaskuld alvarlegt.\u201c<\/p>\n<p>\u00c1 s\u00ednum t\u00edma f\u00e9kk \u00e9g m\u00e1lefnalegt svar fr\u00e1 Samg\u00f6ngustofu \u00fear sem sag\u00f0i m.a.:<\/p>\n<p>\u201e\u00deeir pr\u00f3ftakar sem eiga \u00ed erfi\u00f0leikum me\u00f0 lestur s.s. eru lesblindir e\u00f0a illa l\u00e6sir hafa kost \u00e1 a\u00f0 taka s\u00e9rpr\u00f3f \u00fear sem reynt er a\u00f0 koma til m\u00f3ts vi\u00f0 vandann me\u00f0 \u00edtarlegri sk\u00fdringum, a\u00f0sto\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 skilning e\u00f0a upplestri. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 \u00fej\u00f3nusta mikinn meirihluta \u00fej\u00f3\u00f0arinnar me\u00f0 mismikinn lesskilning. Vi\u00f0 erum me\u00f0 pr\u00f3f \u00e1 erlendum m\u00e1lum fyrir \u00fe\u00e1 n\u00fdb\u00faa sem r\u00e1\u00f0a ekki e\u00f0a illa vi\u00f0 \u00edslenska textann. Vi\u00f0 h\u00f6fum pr\u00f3f \u00e1 ensku, ta\u00edlensku, p\u00f3lsku, sp\u00e6nsku og nor\u00f0urlandam\u00e1lunum. \u00c1 \u00f6\u00f0rum m\u00e1lum er notast vi\u00f0 t\u00falka.\u201c<\/p>\n<p>\u201eFr\u00e6\u00f0ileg pr\u00f3f ver\u00f0a a\u00f0 vera r\u00e9ttm\u00e6t og \u00e1rei\u00f0anleg eins og gildir um \u00f6ll pr\u00f3f og \u00fev\u00ed reynum vi\u00f0 a\u00f0 fremsta megni a\u00f0 hafa framsetningu og or\u00f0alag \u00e1 \u00feessum pr\u00f3fum sem n\u00e6st e\u00f0lilegu m\u00e1lfari. Mikil vinna er l\u00f6g\u00f0 \u00ed samningu n\u00fdrra pr\u00f3fatri\u00f0a og koma \u00fear a\u00f0 m.a. fulltr\u00faar \u00f6kukennara og eftir forpr\u00f3fun og villugreiningu eru \u00fe\u00e6r settar \u00ed notkun. Einnig h\u00f6fum vi\u00f0 sent pr\u00f3fspurningar til m\u00e1lfarsgreiningar \u00ed H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands \u00fear sem \u00e1hersla var l\u00f6g\u00f0 \u00e1 a\u00f0 meta m\u00e1lfar og sk\u00fdrleika spurninga. Meira en 10 \u00e1r eru s\u00ed\u00f0an \u00fea\u00f0 var gert og ef til vill kominn t\u00edmi \u00e1 a\u00f0 setja \u00feau \u00ed sl\u00edka greiningu aftur.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er gott og blessa\u00f0 ef f\u00f3lk getur fengi\u00f0 a\u00f0 taka pr\u00f3f \u00e1 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li s\u00ednu. En \u00fea\u00f0 hefur ekki miki\u00f0 upp \u00e1 sig ef n\u00e1mskr\u00e1r og n\u00e1msefni er eing\u00f6ngu til \u00e1 \u00edslensku eins og fram kemur hj\u00e1 \u00f6kukennaranum. \u00dearna s\u00e9 \u00e9g ekki betur en veri\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 mismuna f\u00f3lki gr\u00f3flega. \u00c9g endurtek \u00fea\u00f0 sem \u00e9g sag\u00f0i \u00ed br\u00e9fi m\u00ednu til Samg\u00f6ngustofu:<\/p>\n<p>\u201eSem m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ingi finnst m\u00e9r mj\u00f6g sl\u00e6mt ef tungum\u00e1li\u00f0 er nota\u00f0 til \u00feess \u2013 \u00fe\u00f3tt \u00f3viljandi s\u00e9 \u2013 a\u00f0 mismuna f\u00f3lki \u00e1 einhvern h\u00e1tt. \u00dea\u00f0 er ekki til \u00feess falli\u00f0 a\u00f0 skapa j\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til m\u00e1lsins, en \u00fdmsar ranns\u00f3knir s\u00fdna a\u00f0 j\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf m\u00e1lnotenda, s\u00e9rstaklega ungs f\u00f3lks, til tungum\u00e1lsins er eitt af \u00fev\u00ed sem skiptir mestu m\u00e1li fyrir framt\u00ed\u00f0 m\u00e1lsins. \u00deess vegna hvet \u00e9g Samg\u00f6ngustofu til a\u00f0 kanna hvort \u00e1st\u00e6\u00f0a s\u00e9 til a\u00f0 endursko\u00f0a framsetningu og or\u00f0alag spurninga \u00ed skriflegu \u00f6kupr\u00f3fi og f\u00e6ra n\u00e6r daglegu m\u00e1li, \u00feannig a\u00f0 kunn\u00e1tta \u00ed n\u00e1msefninu fremur en \u00edslenskukunn\u00e1tta r\u00e1\u00f0i frammist\u00f6\u00f0u pr\u00f3ftaka.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd athyglisver\u00f0ri umfj\u00f6llun \u00ed Stundinni heldur reyndur \u00f6kukennari \u00fev\u00ed fram a\u00f0 m\u00e1lfar \u00f6kupr\u00f3fa \u201evilli um fyrir venjulegu f\u00f3lki. Texti s\u00e9 uppskr\u00fafa\u00f0ur og \u00far takti vi\u00f0 almenna m\u00e1lnotkun\u201c. Hann segir: \u201e\u00c9g kom einhvern t\u00edma a\u00f0 m\u00e1li vi\u00f0 \u00fe\u00e1 sem stj\u00f3rnu\u00f0u \u00f6kun\u00e1msdeildinni hj\u00e1 Samg\u00f6ngustofu og benti \u00e1 \u00feetta. \u00c9g stakk upp \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 yr\u00f0i fenginn r\u00fdnih\u00f3pur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4309","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4309"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4310,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4309\/revisions\/4310"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}