{"id":4322,"date":"2022-06-05T08:00:38","date_gmt":"2022-06-05T08:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4322"},"modified":"2022-06-12T17:45:56","modified_gmt":"2022-06-12T17:45:56","slug":"illa-aettud-ord","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/06\/05\/illa-aettud-ord\/","title":{"rendered":"Illa \u00e6ttu\u00f0 or\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er al\u00feekkt \u00ed \u00edslenskri m\u00e1lfarsumr\u00e6\u00f0u a\u00f0 or\u00f0 s\u00e9u l\u00e1tin gjalda uppruna s\u00edns. Or\u00f0 sem falla vel a\u00f0 m\u00e1linu eru i\u00f0ulega \u00fathr\u00f3pu\u00f0 \u00e1 \u00feeim forsendum a\u00f0 \u00feau s\u00e9u komin \u00far \u00f6\u00f0ru tungum\u00e1li. \u00c1\u00f0ur var \u00fea\u00f0 a\u00f0allega danska, en n\u00fa finnur f\u00f3lk hli\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00ed ensku. Stundum er or\u00f0um reyndar gert rangt til a\u00f0 \u00feessu leyti. Fyrir m\u00f6rgum \u00e1ratugum heyr\u00f0i \u00e9g <a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/73601?fbclid=IwAR3paSbzVOR7fd3cLh2v4KwGsXFBpSgzrDH-it8paWISJU0IfEZW3TmKgTQ\">s\u00f6guna<\/a> um menntask\u00f3lakennarann sem hama\u00f0ist gegn or\u00f0inu <em>handkl\u00e6\u00f0i<\/em> og vildi ekki sj\u00e1 \u00fea\u00f0 \u00ed ritger\u00f0um nemenda, enda v\u00e6ri \u00fea\u00f0 auglj\u00f3slega hr\u00e1 danska \u2013 <em>h\u00e5ndkl\u00e6de<\/em>. \u00dea\u00f0 sluma\u00f0i \u00fe\u00f3 \u00ed honum \u00feegar honum var bent \u00e1 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 k\u00e6mi fyrir \u00ed <em>Nj\u00e1lu<\/em> \u2013 \u201eFlosi hug\u00f0i a\u00f0 handkl\u00e6\u00f0inu og var \u00fea\u00f0 raufar einar og numi\u00f0 til annars endans\u201c.<\/p>\n<p>\u00cdslenska og danska eru au\u00f0vita\u00f0 n\u00e1skyld m\u00e1l, komin af s\u00f6mu r\u00f3t, og engin fur\u00f0a a\u00f0 fj\u00f6ldi \u00edslenskra or\u00f0a eigi s\u00e9r hli\u00f0st\u00e6\u00f0u \u00ed d\u00f6nsku. \u00cdslenska og enska eru l\u00edka skyld m\u00e1l \u00fe\u00f3tt fjarl\u00e6g\u00f0in \u00fear \u00e1 milli s\u00e9 talsvert meiri, og \u00edslensk or\u00f0 sem l\u00edkjast enskum or\u00f0um \u00feurfa \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 vera komin \u00far ensku heldur geta \u00feau \u00e1tt s\u00e9r \u00f3slitna s\u00f6gu \u00ed b\u00e1\u00f0um m\u00e1lunum, allt fr\u00e1 sameiginlegri form\u00f3\u00f0ur \u00feeirra. \u00deannig er um jafnalgengt or\u00f0 og <em>salt<\/em> sem er skrifa\u00f0 eins \u00ed b\u00e1\u00f0um m\u00e1lum \u00fe\u00f3tt frambur\u00f0ur s\u00e9 ekki alveg s\u00e1 sami. Anna\u00f0 algengt or\u00f0 sem er eins \u00ed b\u00e1\u00f0um m\u00e1lum er <em>egg<\/em> en \u00fea\u00f0 er upphaflega t\u00f6kuor\u00f0 \u00ed ensku \u00far norr\u00e6nu. Or\u00f0 geta nefnilega l\u00edka fari\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 vissulega sjaldg\u00e6fara, en anna\u00f0 \u00feekkt d\u00e6mi er <em>geyser<\/em>.<\/p>\n<p>En svo eru au\u00f0vita\u00f0 fj\u00f6lm\u00f6rg or\u00f0 og or\u00f0asamb\u00f6nd komin \u00far ensku e\u00f0a ger\u00f0 a\u00f0 enskri fyrirmynd. Eitt \u00feessara or\u00f0a er <em>snj\u00f3stormur<\/em>. \u00dea\u00f0 er l\u00edtill vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 fyrirmyndin er enska or\u00f0i\u00f0 <em>snowstorm<\/em> \u2013 elstu d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 eru \u00far \u00edslensku bl\u00f6\u00f0unum \u00ed Vesturheimi og \u00ed fyrsta d\u00e6minu er \u00fea\u00f0 m.a.s. <em>snj\u00f3storm<\/em>, \u00e1n endingar, \u00ed nefnifalli, en laga\u00f0i sig mj\u00f6g flj\u00f3tt a\u00f0 beygingakerfinu. \u00dev\u00ed er oft haldi\u00f0 fram a\u00f0 \u00feetta or\u00f0 s\u00e9 \u201ehr\u00e1 enska\u201c en \u00fea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 fr\u00e1leitt. \u00deetta er r\u00e9tt mynda\u00f0 or\u00f0 \u00far tveimur \u00edslenskum or\u00f0stofnum, nota\u00f0 \u00ed \u00edslensku m\u00e1li, og getur \u00fear af lei\u00f0andi ekki veri\u00f0 anna\u00f0 en \u00edslenska. Svo getur f\u00f3lk haldi\u00f0 \u00fev\u00ed fram a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 rangt nota\u00f0 og betra s\u00e9 a\u00f0 nota \u00f6nnur or\u00f0, en \u00fea\u00f0 er bara anna\u00f0 m\u00e1l. Or\u00f0i\u00f0 er \u00edslenskt eftir sem \u00e1\u00f0ur.<\/p>\n<p>Anna\u00f0 d\u00e6mi er or\u00f0i\u00f0 <em>byr\u00f0ing<\/em> sem fari\u00f0 er a\u00f0 nota um \u00fea\u00f0 sem heitir <em>boarding<\/em> \u00e1 ensku \u2013 \u00feegar far\u00feegar ganga um bor\u00f0 \u00ed flugv\u00e9l. Au\u00f0vita\u00f0 er enginn vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feetta er mynda\u00f0 me\u00f0 hli\u00f0sj\u00f3n af <em>boarding<\/em>. En er eitthva\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed? \u00dea\u00f0 er tala\u00f0 um a\u00f0 <em>ganga um bor\u00f0<\/em>, <em>-ing<\/em> er e\u00f0lilegt verkna\u00f0arvi\u00f0skeyti \u00ed \u00edslensku, og \u00fea\u00f0 veldur <em>i<\/em>-hlj\u00f3\u00f0varpi, <em>bor\u00f0-<\/em> &gt; <em>byr\u00f0<\/em>-, \u00ed stofninum sem \u00fea\u00f0 tengist. Or\u00f0hlutarnir eru \u00edslenskir og or\u00f0myndunin \u00edslensk. Samt hef \u00e9g s\u00e9\u00f0 tala\u00f0 um \u00feetta sem \u201ehr\u00e1a \u00fe\u00fd\u00f0ingu\u201c e\u00f0a \u201eeftir\u00f6pun\u201c \u00far ensku. \u00cd \u00feessu tilviki er \u00fe\u00f3 ekki um \u00fea\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a a\u00f0 veri\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 \u00fdta neinu \u00edslensku or\u00f0i til hli\u00f0ar vegna \u00feess a\u00f0 or\u00f0 um \u00feessa ath\u00f6fn var ekki til \u00e1\u00f0ur svo a\u00f0 \u00e9g viti.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 berjum okkur i\u00f0ulega \u00e1 brj\u00f3st yfir \u00fev\u00ed \u201ea\u00f0 or\u00f0 er \u00e1 \u00cdslandi til um allt sem er hugsa\u00f0 \u00e1 j\u00f6r\u00f0u\u201c. \u00dea\u00f0 er samt ofm\u00e6lt \u2013 okkur vantar stundum or\u00f0 og \u00feess vegna eigum vi\u00f0 a\u00f0 taka vel \u00e1 m\u00f3ti n\u00fdjum or\u00f0um sem falla a\u00f0 m\u00e1linu en ekki \u00fatsk\u00fafa \u00feeim vegna uppruna s\u00edns e\u00f0a vegna \u00feess a\u00f0 \u00feau eigi s\u00e9r erlendar fyrirmyndir. En jafnvel \u00fe\u00f3tt fyrir s\u00e9u \u00ed m\u00e1linu or\u00f0 s\u00f6mu e\u00f0a svipa\u00f0rar merkingar og n\u00fdju or\u00f0in getur erlend hli\u00f0st\u00e6\u00f0a aldrei veri\u00f0 gild \u00e1st\u00e6\u00f0a fyrir h\u00f6fnun. Or\u00f0 \u00far \u00edslensku hr\u00e1efni, myndu\u00f0 samkv\u00e6mt \u00edslenskum or\u00f0myndunarreglum, eru og ver\u00f0a ekkert anna\u00f0 en \u00edslenska.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er al\u00feekkt \u00ed \u00edslenskri m\u00e1lfarsumr\u00e6\u00f0u a\u00f0 or\u00f0 s\u00e9u l\u00e1tin gjalda uppruna s\u00edns. Or\u00f0 sem falla vel a\u00f0 m\u00e1linu eru i\u00f0ulega \u00fathr\u00f3pu\u00f0 \u00e1 \u00feeim forsendum a\u00f0 \u00feau s\u00e9u komin \u00far \u00f6\u00f0ru tungum\u00e1li. \u00c1\u00f0ur var \u00fea\u00f0 a\u00f0allega danska, en n\u00fa finnur f\u00f3lk hli\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00ed ensku. Stundum er or\u00f0um reyndar gert rangt til a\u00f0 \u00feessu leyti. Fyrir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4322","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4322"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4324,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4322\/revisions\/4324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}