{"id":4329,"date":"2022-06-17T12:49:59","date_gmt":"2022-06-17T12:49:59","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4329"},"modified":"2022-06-17T12:49:59","modified_gmt":"2022-06-17T12:49:59","slug":"askorun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/06\/17\/askorun\/","title":{"rendered":"\u00c1skorun"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00e1skorun <\/em>er miki\u00f0 nota\u00f0 \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 \u00ed merkingunni 'krefjandi verkefni', og l\u00e1ti\u00f0 samsvara enska or\u00f0inu <em>challenge<\/em>. \u00deetta er ekki n\u00fdtt \u2013 \u00ed <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F1937197%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR3Vf0KEDCZVopsN34ilFDohybg0L6U1Gjorzw1XCuBAiFpZNdeHjwPGXZA%23page%2Fn53%2F&amp;h=AT1b-zDOKbT_0bMUXW1BDoSn3uyQpJ9MmCRUHz3vOdEUvm4ZRCltYp3NbN1mFJF5rmd2fLBoul_6vk_5YA9YWWJu_wXZxoOJQxNLDhxU2JOoypsgUZLJSJBX957Y9B5kJw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT18CFdKPnYMd4oQbhrSVeIiwXtvNLG-SYZWedY_A734eMy7XtU_gB5_7ef-0Lmmufz_r7Jpogi9HbkzJwybM3YcG1Nxm5qQditRfT_h9dZYFMWabqit6wQeychne6szNF4mzIoo-naRfh6E_ZLrW10z3Elh\">\u00fe\u00e6tti<\/a> G\u00edsla J\u00f3nssonar um \u00edslenskt m\u00e1l \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1999 birtist br\u00e9f fr\u00e1 lesanda sem sag\u00f0i: \u201eMiki\u00f0 lei\u00f0ist m\u00e9r a\u00f0 heyra s\u00ed og \u00e6 a\u00f0 hitt og \u00feetta s\u00e9 mikil \u00e1skorun.\u201c \u00deessi notkun or\u00f0sins vir\u00f0ist koma upp \u00ed kringum 1980. \u00cd <em>V\u00edsi<\/em> \u00fea\u00f0 \u00e1r segir t.d.: \u201eFj\u00e1r\u00f6flun flokksins er bygg\u00f0 \u00e1 frj\u00e1lsum framl\u00f6gum og happdr\u00e6ttum og \u00feetta er mikil \u00e1skorun \u00e1 flokksmenn um land allt a\u00f0 her\u00f0a n\u00fa mj\u00f6g r\u00f3\u00f0urinn til fj\u00e1rs\u00f6fnunar.\u201c \u00deessi notkun fer svo a\u00f0 brei\u00f0ast \u00fat um mi\u00f0jan t\u00edunda \u00e1ratuginn og einkum eftir aldam\u00f3t.<\/p>\n<p>\u00cd \u00e1\u00f0urnefndum \u00fe\u00e6tti G\u00edsla J\u00f3nssonar sag\u00f0i hann s\u00e9r lei\u00f0ast \u00feegar <em>challenge<\/em> v\u00e6ri \u00fe\u00fdtt me\u00f0 <em>\u00e1skorun<\/em> og benti \u00e1 a\u00f0 \u00ed <em>Ensk-\u00edslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> v\u00e6ri \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fdtt sem \u201espennandi, storkandi e\u00f0a \u00f6grandi vi\u00f0fangsefni\u201c sem v\u00e6ru g\u00f3\u00f0ir kostir (reyndar segir \u00fear l\u00edka \u201evi\u00f0fangsefni sem kallar \u00e1 framtak e\u00f0a a\u00f0ger\u00f0ir\u201c), en <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3401697?iabr=on&amp;fbclid=IwAR1tzJAFMn8pW4yVh0po-wATKA1ffylxoLPy6OIh5nANSOhx4SsV8oT_oDk#page\/n28\/\">s\u00ed\u00f0ar<\/a> sag\u00f0i G\u00edsli reyndar: \u201eMj\u00f6g oft \u00e1 vi\u00f0 a\u00f0 segja a\u00f0 eitthva\u00f0 s\u00e9 skemmtilegt vi\u00f0fangsefni, \u00fear sem menn hafa \u00fer\u00e1stagast \u00e1 or\u00f0inu \u00f6grun.\u201c Oft er \u00fe\u00f3 sagt a\u00f0 <em>\u00f6grun<\/em> s\u00e9 betra or\u00f0 en <em>\u00e1skorun<\/em> \u00ed \u00feessu samhengi, en um \u00fea\u00f0 er deilt og \u00fdmislegt hn\u00edgur \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt a\u00f0 ekki s\u00e9 heppilegt a\u00f0 nota <em>\u00f6grun<\/em> \u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>\u00e1skorun<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Vikunni <\/em>1964 segir: \u201eStundum var \u00e1skorun \u00ed \u00feessum augum, stundum \u00f6grun, en stundum sakleysi ungrar og \u00e1kafrar konu.\u201c \u00cd <em>Frj\u00e1lsri verslun<\/em> 1986 segir: \u201eMa\u00f0ur \u00e1 aldrei a\u00f0 l\u00edta \u00e1 n\u00fdjungar sem \u00f6grun heldur \u00e1skorun.\u201c \u00cd <em>V\u00ed\u00f0f\u00f6rla<\/em> 1999 segir: \u201eBirgitte Tufte lektor flutti fyrirlestur er bar heiti\u00f0 \u201eRafr\u00e6nir mi\u00f0lar \u2013 \u00f6grun e\u00f0a \u00e1skorun?\u201c\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 2002 segir: \u201eHenni virtist ekkert ofvaxi\u00f0 og t\u00f3k hverri \u00e1skorun sem \u00f6grun um a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 sem h\u00fan best gat hverju sinni.\u201c \u00deessi d\u00e6mi s\u00fdna a\u00f0 a.m.k. sumir m\u00e1lnotendur nota or\u00f0in <em>\u00f6grun<\/em> og <em>\u00e1skorun<\/em> \u00ed mismunandi merkingu.<\/p>\n<p>Fyrir \u00f6\u00f0rum vir\u00f0ist merking or\u00f0anna vera svipu\u00f0 en kannski ekki alveg s\u00fa sama. \u00cd <em>Nor\u00f0urlj\u00f3sinu <\/em>1956 segir: \u201eH\u00e1fjallabl\u00e6rinn andar fr\u00e1 \u00feeim \u00f6grun og \u00e1skorun til hvers \u00feess manns, sem vill \u201ekoma \u00e1 kaldan sta\u00f0, \u00e1 karlmennsku sinni \u201ea\u00f0 halda pr\u00f3f.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1970 segir: \u201eEFTA er okkur sams konar \u00e1skorun og \u00f6grun og vi\u00f0skiptafrelsi\u00f0 var fyrir einum \u00e1ratug. \u00de\u00e1 b\u00e1rum vi\u00f0 sigur \u00far b\u00fdtum.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi<\/em> 1972 segir: \u201e\u00deetta st\u00f3rkostlega verk er \u00e1skorun og \u00f6grun til \u00feroska\u00f0ra og langreyndra listamanna.\u201c \u00cd <em>Dagbla\u00f0inu<\/em> 1978 segir: \u201e\u00datsvarsl\u00e6kkunin \u00e1 Seltjarnarnesi er \u00f6grun og \u00e1skorun \u00ed gar\u00f0 annarra sveitarstj\u00f3rna.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3392129?iabr=on&amp;fbclid=IwAR3Vf0KEDCZVopsN34ilFDohybg0L6U1Gjorzw1XCuBAiFpZNdeHjwPGXZA#page\/n55\/\">\u00fe\u00e6tti<\/a> \u00e1ri\u00f0 2001 birti G\u00edsli J\u00f3nsson br\u00e9f fr\u00e1 \u00de\u00f3r\u00f0i Erni Sigur\u00f0ssyni sem sag\u00f0i m.a.: \u201eOr\u00f0i\u00f0 [\u2026] <em>\u00f6grun <\/em>[\u2026] er \u00ed t\u00edsku hj\u00e1 fj\u00f6lda f\u00f3lks sem hugsar \u00e1 ensku og br\u00fakar \u00fea\u00f0 sem \u00fe\u00fd\u00f0ingu (ranga \u00fe\u00f3!) \u00e1 or\u00f0inu <em>challenge<\/em>. <em>Challenging task<\/em> heitir \u00f6grandi vi\u00f0fangsefni n\u00fa \u00feegar duga mundi a\u00f0 kalla \u00fea\u00f0 ver\u00f0ugt, heillandi e\u00f0a bara forvitnilegt verkefni. \u00cd m\u00ednum huga \u00fe\u00fd\u00f0ir s\u00f6gnin a\u00f0 \u00f6gra a\u00f0 storka, mana, egna; jafnvel a\u00f0 str\u00ed\u00f0a, \u00fe.e.a.s. a\u00f0 misbj\u00f3\u00f0a a\u00f0 \u00feessu leyti. Aldrei eitthva\u00f0 j\u00e1kv\u00e6tt svo sem a\u00f0 br\u00fdna e\u00f0a hvetja til d\u00e1\u00f0a. [\u2026] Enska s\u00f6gnin <em>to challenge <\/em>\u00fe\u00fd\u00f0ir ekki a\u00f0 \u00f6gra, storka, mana n\u00e9 egna eins og fj\u00f6ldinn vir\u00f0ist \u00fe\u00f3 halda [\u2026].\u201c<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00e1skorun <\/em>er \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> sk\u00fdrt '\u00fea\u00f0 a\u00f0 skora \u00e1 e-n, eggjunaror\u00f0, hvatning' og \u00ed \u00feri\u00f0ju \u00fatg\u00e1fu fr\u00e1 2002 var b\u00e6tt vi\u00f0 sk\u00fdringunni 'erfitt verkefni sem freistandi er a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast \u00ed'. S\u00f6gnin <em>\u00f6gra<\/em> er aftur \u00e1 m\u00f3ti sk\u00fdr\u00f0 'espa, str\u00ed\u00f0a, egna, eggja, hvetja; storka, mana'. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> er <em>\u00e1skorun <\/em>sk\u00fdr\u00f0 'hvatning, \u00e1eggjan' en <em>\u00f6grun <\/em>aftur \u00e1 m\u00f3ti '\u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00f6gra, reita til rei\u00f0i'. Vissulega getur eggjun e\u00f0a hvatning falist \u00ed <em>\u00f6grun<\/em> en m\u00edn tilfinning er samt s\u00fa a\u00f0 neikv\u00e6\u00f0a merkingin s\u00e9 yfirgn\u00e6fandi \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li. Sj\u00e1lfum finnst m\u00e9r <em>\u00e1skorun<\/em> yfirleitt j\u00e1kv\u00e6tt or\u00f0 en <em>\u00f6grun<\/em> fremur neikv\u00e6tt.<\/p>\n<p>Vissulega m\u00e1 segja a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>\u00e1skorun<\/em> s\u00e9 nota\u00f0 h\u00e9r \u00ed n\u00fdrri merkingu en h\u00fan er \u00fe\u00f3 ekki svo fjarri hinni eldri \u2013 \u00ed b\u00e1\u00f0um merkingum felst hvatning og eitthva\u00f0 sem reynir \u00e1. \u00dea\u00f0 er komin 40 \u00e1ra hef\u00f0 \u00e1 a\u00f0 nota <em>\u00e1skorun<\/em> \u00ed umr\u00e6ddri merkingu og s\u00fa notkun er mj\u00f6g \u00fatbreidd og komin inn \u00ed or\u00f0ab\u00f3k, og or\u00f0i\u00f0 hentar betur en <em>\u00f6grun<\/em> og \u00f6nnur or\u00f0 sem hafa veri\u00f0 l\u00f6g\u00f0 til. En vissulega m\u00e1 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 ofnota\u00f0 \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li og oft v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 nota anna\u00f0 or\u00f0alag, t.d. <em>vi\u00f0fangsefni<\/em>, <em>krefjandi verkefni<\/em> o.fl., en \u00fea\u00f0 n\u00e6r \u00fe\u00f3 ekki alltaf \u00feeirri merkingu sem l\u00f6g\u00f0 er \u00ed '\u00e1skorun'. \u00c9g s\u00e9 enga \u00e1st\u00e6\u00f0u til annars en halda \u00e1fram a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 \u2013 \u00ed h\u00f3fi, eins og anna\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 \u00e1skorun er miki\u00f0 nota\u00f0 \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 \u00ed merkingunni 'krefjandi verkefni', og l\u00e1ti\u00f0 samsvara enska or\u00f0inu challenge. \u00deetta er ekki n\u00fdtt \u2013 \u00ed \u00fe\u00e6tti G\u00edsla J\u00f3nssonar um \u00edslenskt m\u00e1l \u00ed Morgunbla\u00f0inu 1999 birtist br\u00e9f fr\u00e1 lesanda sem sag\u00f0i: \u201eMiki\u00f0 lei\u00f0ist m\u00e9r a\u00f0 heyra s\u00ed og \u00e6 a\u00f0 hitt og \u00feetta s\u00e9 mikil \u00e1skorun.\u201c \u00deessi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4329","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4329"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4330,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4329\/revisions\/4330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}