{"id":4373,"date":"2022-05-18T16:25:41","date_gmt":"2022-05-18T16:25:41","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4373"},"modified":"2022-07-16T16:26:44","modified_gmt":"2022-07-16T16:26:44","slug":"kynthattamorkun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/05\/18\/kynthattamorkun\/","title":{"rendered":"Kyn\u00fe\u00e1ttam\u00f6rkun"},"content":{"rendered":"<p>Hugtaki\u00f0 <em>racial profiling<\/em> er n\u00fdkomi\u00f0 inn \u00ed umr\u00e6\u00f0una h\u00e9r \u00e1 landi. Me\u00f0 \u00fev\u00ed er \u00e1tt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00feegar kyn\u00fe\u00e1ttur og\/e\u00f0a h\u00fa\u00f0litur er nota\u00f0ur til \u00feess a\u00f0 skilgreina einstaklinga e\u00f0a h\u00f3pa f\u00f3lks og mis\u00admunun gagnvart \u00feeim r\u00e9ttl\u00e6tt \u00e1 \u00feeim forsendum. Sl\u00edk flokkun f\u00f3lks byggist oft \u00e1 \u00f3me\u00f0vita\u00f0ri hlutdr\u00e6gni. \u00cd l\u00f6gg\u00e6slu birtist \u00feetta me\u00f0 \u00feeim h\u00e6tti a\u00f0 einstaklingur e\u00f0a h\u00f3pur f\u00f3lks er gruna\u00f0ur um sakn\u00e6mt ath\u00e6fi vegna kyn\u00fe\u00e1ttar og\/e\u00f0a h\u00fa\u00f0litar frekar en s\u00f6nnunargagna. \u00ddmsar \u00fe\u00fd\u00f0ingar hafa komi\u00f0 fram \u00e1 <em>racial profiling<\/em>, t.d. <em>kyn\u00fe\u00e1ttami\u00f0u\u00f0 l\u00f6gg\u00e6sla<\/em>, <em>kyn\u00fe\u00e1tta\u00admi\u00f0u\u00f0 greining<\/em>, <em>kyn<\/em>\u00ad<em>\u00fe\u00e1tta<\/em>\u00ad<em>bl\u00f3ri<\/em> og sj\u00e1lfsagt fleiri. Vi\u00f0 teljum ekkert \u00feessara or\u00f0a heppilegt en mikilv\u00e6gt a\u00f0 hafa gott \u00edslenskt or\u00f0 um \u00feetta hugtak.<\/p>\n<p>Enska or\u00f0i\u00f0 <em>profiling<\/em> merkir \u201ethe recording and analysis of a person's psychological and be\u00adhavi\u00adoural characteristics, so as to assess or predict their capabilities in a certain sphere or to assist in identifying categories of people\u201c \u00fe.e. \u201eskr\u00e1ning og greining \u00e1 s\u00e1lr\u00e6num eiginleikum og heg\u00f0unarmynstri einstaklinga, \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 meta e\u00f0a sp\u00e1 fyrir um f\u00e6rni \u00feeirra \u00e1 til\u00adteknu svi\u00f0i e\u00f0a hj\u00e1lpa til vi\u00f0 flokkun f\u00f3lks\u201c. Or\u00f0i\u00f0 er nota\u00f0 \u00ed \u00fdmsum samb\u00f6ndum \u2013 ekki bara <em>racial profiling<\/em> heldur l\u00edka <em>criminal profiling<\/em>, <em>gender profiling<\/em>, <em>age profiling<\/em> o.fl. \u00deess vegna v\u00e6ri \u00e6skilegt a\u00f0 eiga \u00edslenska samsv\u00f6run sem h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 nota, me\u00f0 mismunandi forli\u00f0um, \u00ed \u00f6llum \u00feessum samb\u00f6ndum.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 leggjum til a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <strong><em>m\u00f6rkun<\/em><\/strong> ver\u00f0i teki\u00f0 upp sem \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 <em>profiling<\/em>. S\u00f6gnin <em>marka<\/em> merkir m.a. \u2018merkja, au\u00f0kenna\u2019, og me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>marka<\/em> f\u00f3lk eru \u00fev\u00ed gefin e\u00f0a \u00e6tlu\u00f0 \u00e1kve\u00f0in au\u00f0kenni og skipa\u00f0 \u00ed \u00e1kve\u00f0inn flokk. Verkna\u00f0arnafnor\u00f0i\u00f0 <em>m\u00f6rkun<\/em> er svo mynda\u00f0 af <em>marka<\/em>. Vi\u00f0 teljum a\u00f0 \u00fea\u00f0 n\u00e1i merkingunni \u00ed <em>profiling<\/em> vel \u2013 \u00fea\u00f0 er veri\u00f0 a\u00f0 <strong><em>marka<\/em><\/strong> (e. <em>profile<\/em>) tiltekna einstaklinga e\u00f0a h\u00f3pa, skilgreina eiginleika og heg\u00f0un \u00feeirra, gefa \u00feeim tilteki\u00f0 <strong><em>mark<\/em><\/strong> (e. <em>profile<\/em>). Hugtaki\u00f0 <em>racial profiling<\/em> m\u00e1 \u00fev\u00ed \u00fe\u00fd\u00f0a sem <strong><em>kyn\u00fe\u00e1ttam\u00f6rkun<\/em><\/strong>. \u00c1 sama h\u00e1tt m\u00e1 \u00fe\u00fd\u00f0a <em>criminal profiling<\/em> sem <em>afbrotam\u00f6rkun<\/em>, <em>gender profiling<\/em> sem <em>kynjam\u00f6rkun<\/em>, <em>age profiling<\/em> sem <em>aldursm\u00f6rkun<\/em> o.s. frv. Til a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 hvernig or\u00f0i\u00f0 v\u00e6ri nota\u00f0 m\u00e1 vitna \u00ed n\u00fdlegar fr\u00e9ttir.<\/p>\n<p>\u00cd fr\u00e9tt \u00e1 <em>mbl.is<\/em> 17. ma\u00ed segir: \u201e\u201e\u00deetta er engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur miki\u00f0 \u00e1fall fyr\u00adir dreng\u00adinn,\u201c sag\u00f0i Sig\u00adr\u00ed\u00f0ur og b\u00e6tti vi\u00f0 a\u00f0 ekki hafi veri\u00f0 um kyn\u00fe\u00e1ttami\u00f0a\u00f0a l\u00f6g\u00adg\u00e6slu a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> sama dag segir: \u201eArn\u00add\u00eds Anna spur\u00f0i um kyn\u00ad\u00fe\u00e1tta\u00admi\u00f0a\u00f0a l\u00f6g\u00adg\u00e6slu [e. Ra\u00adcial profiling] innan b\u00e6\u00f0i l\u00f6g\u00ad\u00adreglunnar og s\u00e9r\u00adsveitar.\u201c \u00cd <em>Kjarnanum<\/em> sama dag segir: \u201eSegir ekki um kyn\u00fe\u00e1ttami\u00f0a\u00f0a l\u00f6g<em>\u00ad<\/em>g\u00e6slu a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.\u201c Au\u00f0velt v\u00e6ri a\u00f0 skipta h\u00e9r <em>kyn\u00fe\u00e1ttami\u00f0a\u00f0a l\u00f6gg\u00e6slu<\/em> \u00fat fyrir <em>kyn\u00fe\u00e1ttam\u00f6rk<\/em><em>\u00ad<\/em><em>un<\/em>: \u201e\u201e\u00deetta er engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur miki\u00f0 \u00e1fall fyr\u00adir dreng\u00adinn,\u201c sag\u00f0i Sig\u00adr\u00ed\u00f0ur og b\u00e6tti vi\u00f0 a\u00f0 ekki hafi veri\u00f0 um kyn\u00fe\u00e1ttam\u00f6rkun a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.\u201c \u201eArn\u00add\u00eds Anna spur\u00f0i um kyn\u00fe\u00e1ttam\u00f6rkun [e. Ra\u00adcial profil<em>\u00ad<\/em>ing] innan b\u00e6\u00f0i l\u00f6g\u00adreglunnar og s\u00e9r\u00adsveitar.\u201c \u201eSegir ekki um kyn\u00fe\u00e1ttam\u00f6rkun a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.\u201c<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt umr\u00e6\u00f0a um <em>racial profiling<\/em> s\u00e9 n\u00fd h\u00e9r \u00e1 landi m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 h\u00fan skj\u00f3ti oftar upp kollinum \u00e1 n\u00e6stunni og eigi eftir a\u00f0 ver\u00f0a meira \u00e1berandi. \u00deess vegna teljum vi\u00f0 mikilv\u00e6gt a\u00f0 lipurt og l\u00fdsandi \u00edslenskt or\u00f0 um \u00feetta hugtak komi fram sem fyrst og festist \u00ed sessi. Vi\u00f0 teljum a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <strong><em>kyn\u00fe\u00e1ttam\u00f6rkun<\/em><\/strong> henti vel \u00ed \u00feessu skyni og hvetjum \u00feau sem fjalla um \u00feetta efni \u00e1 opinberum vettvangi til a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 or\u00f0 \u2013 me\u00f0 enska hugtaki\u00f0 innan sviga \u00ed fyrstu ef \u00fe\u00f6rf \u00feykir. Vitanlega kann \u00feetta or\u00f0 a\u00f0 hlj\u00f3ma framandlega \u00ed fyrstu eins og n\u00fd or\u00f0 gera venjulega, en komist \u00fea\u00f0 \u00ed einhverja notkun mun \u00fea\u00f0 \u00e1n efa venjast flj\u00f3tt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hugtaki\u00f0 racial profiling er n\u00fdkomi\u00f0 inn \u00ed umr\u00e6\u00f0una h\u00e9r \u00e1 landi. Me\u00f0 \u00fev\u00ed er \u00e1tt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00feegar kyn\u00fe\u00e1ttur og\/e\u00f0a h\u00fa\u00f0litur er nota\u00f0ur til \u00feess a\u00f0 skilgreina einstaklinga e\u00f0a h\u00f3pa f\u00f3lks og mis\u00admunun gagnvart \u00feeim r\u00e9ttl\u00e6tt \u00e1 \u00feeim forsendum. Sl\u00edk flokkun f\u00f3lks byggist oft \u00e1 \u00f3me\u00f0vita\u00f0ri hlutdr\u00e6gni. \u00cd l\u00f6gg\u00e6slu birtist \u00feetta me\u00f0 \u00feeim h\u00e6tti a\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4373","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4373","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4373"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4374,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4373\/revisions\/4374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}