{"id":4384,"date":"2022-07-24T12:58:53","date_gmt":"2022-07-24T12:58:53","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4384"},"modified":"2022-08-03T09:56:53","modified_gmt":"2022-08-03T09:56:53","slug":"ad-framlengja-leiknum-eda-stytta-honum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/07\/24\/ad-framlengja-leiknum-eda-stytta-honum\/","title":{"rendered":"A\u00f0 framlengja leiknum \u2013 e\u00f0a stytta honum"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd morgun rakst \u00e9g \u00e1 <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/sport\/enski\/2022\/07\/24\/haaland_skoradi_strax_myndskeid\/?fbclid=IwAR1kzI6ptTNgKV5nm8Ywnsh1zqJ0KuHCWzzzPnIbH3NLxithigpXxc9zU0M\">setninguna<\/a> \u201eB\u00e1\u00f0um h\u00e1lfleikj\u00adun\u00adum var s\u00ed\u00f0ar stytt \u00ed 40 m\u00edn\u00ad\u00fat\u00adur\u201c \u00e1 vefmi\u00f0li. \u00deetta or\u00f0alag hef \u00e9g ekki s\u00e9\u00f0 \u00e1\u00f0ur og vi\u00f0 sn\u00f6gga leit \u00e1 netinu fann \u00e9g a\u00f0eins eitt anna\u00f0 d\u00e6mi: \u201eBindissamningar h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 t\u00f3lf m\u00e1nu\u00f0ir \u00ed ADSL-\u00fej\u00f3nustu en \u00feeim var stytt \u00ed sex m\u00e1nu\u00f0i\u201c \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> 2007. \u00deetta \u00e1 s\u00e9r \u00fe\u00f3 hli\u00f0st\u00e6\u00f0u \u00ed notkun sagnarinnar <em>framlengja<\/em> sem i\u00f0ulega tekur me\u00f0 s\u00e9r \u00fe\u00e1gufall \u00ed setningum eins og <em>leiknum var framlengt<\/em>, \u201eog er \u00fea\u00f0 n\u00fdleg villa, sem ber a\u00f0 varast\u201c <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F1186568%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR3razeWpWN39qNPUfe0VBYDCa1k2NoDJ7IK8_aB5hJS0scLUzn4yn2ov7s%23page%2Fn5%2F&amp;h=AT0JGrYeSldVlE2hjXI4PDpCS9GgAWR5GQiECZx67QH6-8B_zndIE6IkYapPs2eTppQ9BIMWqi87v83fSUOXpb-tyd3BlBcLywsRqVSQfs340Gr2QSwe6J08pLs9pyRWmw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT08KrQBZ4QWN-q0FyYSzxwkHDleex4SyyNpez-ikg78uP_3IgyepDLC2VWWSypc_ZhUWaQl6ePv-KqYcoUtmlCo92z8nCG3fR8UvGjNKCthFG3coQTx4kniJ57ApoRHd6pGBcZsmqBI28oKCGfAy-h04iYd\">segir<\/a> \u00ed M\u00f3\u00f0urm\u00e1ls\u00fe\u00e6tti <em>V\u00edsis <\/em>1956. G\u00edsli J\u00f3nsson t\u00f3k nokkrum sinnum \u00ed sama streng \u00ed \u00fe\u00e1ttum s\u00ednum \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> og \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em> er <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fmalfar.arnastofnun.is%2Fgrein%2F72243%3Ffbclid%3DIwAR2A8Vqdx7RZ7IEAsuiKRvn80DInRgGDBBvPS_5TkKf5j_T66wMqX-qfUCE&amp;h=AT3QHj-oNLTCvGxdpywhU_Bwto9tO9PdsEMw3atzVsN4sBR_LxOjv5zqBviDDZin1e2HUHx5bBv7Qnmqy_ke6A9xAgkOxJFAP9N5qEnP2GB5EmS7adeuiicIXmRNYFSRNA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT08KrQBZ4QWN-q0FyYSzxwkHDleex4SyyNpez-ikg78uP_3IgyepDLC2VWWSypc_ZhUWaQl6ePv-KqYcoUtmlCo92z8nCG3fR8UvGjNKCthFG3coQTx4kniJ57ApoRHd6pGBcZsmqBI28oKCGfAy-h04iYd\">teki\u00f0 fram<\/a> a\u00f0 <em>framlengja <\/em>st\u00fdri \u00feolfalli.<\/p>\n<p>\u00c9g man hven\u00e6r \u00e9g heyr\u00f0i fyrst nota\u00f0 \u00fe\u00e1gufall me\u00f0 <em>framlengja<\/em>. \u00dea\u00f0 var \u00ed knattspyrnul\u00fdsingu \u00ed \u00fatvarpinu um mi\u00f0jan sj\u00f6unda \u00e1ratuginn a\u00f0 l\u00fdsandinn sag\u00f0i \u201eLeiknum ver\u00f0ur framlengt\u201c. \u00deetta fannst m\u00e9r \u00ed \u00fe\u00e1 daga auglj\u00f3s villa \u2013 sem \u00fea\u00f0 var fyrir m\u00e9r. En \u00feetta er samt miklu eldra. \u00cd <em>Vesturlandi<\/em> 1939 segir: \u201edansleiknum var framlengt til kl. a\u00f0 ganga 6 um morguninn\u201c og \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>sama \u00e1r segir \u201eLeiknum var framlengt um 10. m\u00edn. \u00e1 hvort mark\u201c. \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1941 er m\u00e1lfarspistill eftir Fri\u00f0rik Hjartar \u00fear sem <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F1000154%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR3razeWpWN39qNPUfe0VBYDCa1k2NoDJ7IK8_aB5hJS0scLUzn4yn2ov7s%23page%2Fn1%2F&amp;h=AT2xlQ7v4SCem3AHa6P9W_JnN8q74dV8B4iR-PVyFpof3u-9mppMLoKdyLbJWsetOQm5K8K9A_Qb8M1iyxBtKQcxEPt9uUUkRIwPF3eg9sgL_P_4MHo9cNw80auAU6EwVA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT08KrQBZ4QWN-q0FyYSzxwkHDleex4SyyNpez-ikg78uP_3IgyepDLC2VWWSypc_ZhUWaQl6ePv-KqYcoUtmlCo92z8nCG3fR8UvGjNKCthFG3coQTx4kniJ57ApoRHd6pGBcZsmqBI28oKCGfAy-h04iYd\">segir<\/a>: \u201e\u00cd \u00fatvarpsfr\u00e9ttum hefir m. a. veri\u00f0 sagt: \u00deessum samningum var \u00f6llum framlengt, (\u00e1 a\u00f0 vera: <strong>\u00feessir samningar voru allir<\/strong> framlengdir).\u201c \u00de\u00e1gufall me\u00f0 <em>framlengja<\/em> vir\u00f0ist \u00fev\u00ed hafa veri\u00f0 or\u00f0i\u00f0 \u00fatbreitt um 1940.<\/p>\n<p>R\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 nota \u00feolfall me\u00f0 <em>framlengja <\/em>en ekki \u00fe\u00e1gufall eru oft s\u00f3tt til sagnarinnar <em>lengja <\/em>eins og \u00ed M\u00f3\u00f0urm\u00e1ls\u00fe\u00e6tti <em>V\u00edsis <\/em>1956: \u201eMe\u00f0 r\u00e9ttu \u00e1 a\u00f0 segja: <strong>Framlengja eitthva\u00f0<\/strong> \u00e1 sama h\u00e1tt og vi\u00f0 segjum <strong>lengja eitthva\u00f0<\/strong>. <strong>Leikurinn<\/strong> var lengdur fram, <strong>leikurinn <\/strong>var framlengdur, <strong>s\u00fdningin<\/strong> var lengd fram, framlengd.\u201c Vissulega var \u00e1\u00f0ur h\u00e6gt a\u00f0 nota sambandi\u00f0 <em>lengja fram<\/em> \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt, \u00ed s\u00f6mu merkingu og <em>framlengja<\/em>, eins og s\u00e9st \u00e1 d\u00e6mi \u00far <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1909: \u201e\u00deessu hef\u00f0i \u00feingi\u00f0 \u00feurft a\u00f0 breyta \u00ed vetur, en eigi hinum \u00f3\u00fearfanum, a\u00f0 lengja fram fr\u00e6\u00f0slusam\u00feyktafrestinn.\u201c En \u00e9g held a\u00f0 \u00feetta samband s\u00e9 aldrei nota\u00f0 svona lengur \u2013 \u00e9g finn engin d\u00e6mi \u00e1 vi\u00f0 <em>leikurinn var lengdur fram<\/em> og finnst \u00fea\u00f0 hlj\u00f3ma mj\u00f6g \u00f3e\u00f0lilega.<\/p>\n<p>\u00deess vegna m\u00e1 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 s\u00f6gnin <em>framlengja <\/em>hafi rofi\u00f0 tengsl s\u00edn vi\u00f0 <em>lengja<\/em> (<em>fram<\/em>) og lifi n\u00fa sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0u l\u00edfi \u2013 og geti teki\u00f0 \u00fea\u00f0 fall sem m\u00e1lnotendum finnst e\u00f0lilegt, \u00f3h\u00e1\u00f0 <em>lengja<\/em>. \u00de\u00f3tt meginreglan s\u00e9 vissulega a\u00f0 samsett s\u00f6gn st\u00fdri sama falli og grunns\u00f6gnin er ekkert einsd\u00e6mi a\u00f0 fallstj\u00f3rnin s\u00e9 \u00f6nnur, ekki s\u00edst ef or\u00f0asamband me\u00f0 samsetningarli\u00f0unum er ekki til. \u00deannig st\u00fdrir <em>a\u00f0g\u00e6ta<\/em> \u00feolfalli (<em>a\u00f0g\u00e6ta sj\u00faklinginn<\/em>) en <em>g\u00e6ta<\/em> ein og s\u00e9r st\u00fdrir eignarfalli (<em>g\u00e6ta barna<\/em>) og sambandi\u00f0 <em>g\u00e6ta a\u00f0<\/em> tekur me\u00f0 s\u00e9r \u00fe\u00e1gufall (<em>g\u00e6ta a\u00f0 s\u00e9r<\/em>). S\u00f6gnin <em>stigbreyta<\/em> tekur \u00feolfall (<em>stigbreyta l\u00fdsingaror\u00f0in<\/em>) \u00fe\u00f3tt <em>breyta<\/em> ein og s\u00e9r taki \u00fe\u00e1gufall (<em>breyta \u00e1\u00e6tluninni<\/em>). Fleiri d\u00e6mi m\u00e6tti nefna.<\/p>\n<p>\u00de\u00e1gufall me\u00f0 <em>framlengja<\/em> \u00e1 s\u00e9r \u00fev\u00ed a.m.k. 80 \u00e1ra s\u00f6gu og \u00e9g s\u00e9 enga \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 kalla \u00fea\u00f0 rangt e\u00f0a amast nokku\u00f0 vi\u00f0 \u00fev\u00ed. \u00cd m\u00e1linu eru \u00f3tal d\u00e6mi um breytta fallstj\u00f3rn sagna og \u00fe\u00e6r breytingar eru yfirleitt meinlausar \u2013 hvorki torvelda skilning n\u00e9 valda misskilningi, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 geti vissulega komi\u00f0 fyrir. En \u00f6\u00f0ru m\u00e1li gegnir um \u00fe\u00e1gufall me\u00f0 <em>stytta <\/em>eins og nefnt var \u00ed upphafi. \u00c9g geri r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki mj\u00f6g \u00fatbreitt \u00fe\u00f3tt au\u00f0vita\u00f0 geti \u00fea\u00f0 veri\u00f0 mun algengara \u00ed talm\u00e1li en ritm\u00e1lsd\u00e6mi benda til. En vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 er t\u00e6past or\u00f0i\u00f0 m\u00e1lvenja st\u00f3rs h\u00f3ps er e\u00f0lilegt a\u00f0 m\u00e6la gegn \u00fev\u00ed a\u00f0 svo st\u00f6ddu, \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 venjulegt vi\u00f0mi\u00f0 um r\u00e9tt m\u00e1l og rangt, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 v\u00e6ri enginn s\u00e9rstakur ska\u00f0i a\u00f0 \u00fea\u00f0 breiddist \u00fat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd morgun rakst \u00e9g \u00e1 setninguna \u201eB\u00e1\u00f0um h\u00e1lfleikj\u00adun\u00adum var s\u00ed\u00f0ar stytt \u00ed 40 m\u00edn\u00ad\u00fat\u00adur\u201c \u00e1 vefmi\u00f0li. \u00deetta or\u00f0alag hef \u00e9g ekki s\u00e9\u00f0 \u00e1\u00f0ur og vi\u00f0 sn\u00f6gga leit \u00e1 netinu fann \u00e9g a\u00f0eins eitt anna\u00f0 d\u00e6mi: \u201eBindissamningar h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 t\u00f3lf m\u00e1nu\u00f0ir \u00ed ADSL-\u00fej\u00f3nustu en \u00feeim var stytt \u00ed sex m\u00e1nu\u00f0i\u201c \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 2007. \u00deetta \u00e1 s\u00e9r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4384","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4384","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4384"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4384\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4397,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4384\/revisions\/4397"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4384"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4384"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4384"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}