{"id":4392,"date":"2022-08-02T22:26:34","date_gmt":"2022-08-02T22:26:34","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4392"},"modified":"2022-08-02T22:27:49","modified_gmt":"2022-08-02T22:27:49","slug":"slo-rafmagnid-ut-eda-slo-rafmagninu-ut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/08\/02\/slo-rafmagnid-ut-eda-slo-rafmagninu-ut\/","title":{"rendered":"Sl\u00f3 rafmagni\u00f0 \u00fat e\u00f0a sl\u00f3 rafmagninu \u00fat?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd fyrirs\u00f6gn \u00e1 <em>mbl.is <\/em>\u00ed dag <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.mbl.is%2Ffrettir%2Finnlent%2F2022%2F08%2F02%2Frafmagni_slo_ut_i_grindavik%2F%3Ffbclid%3DIwAR0V_3Psav_OsPR-T0_TN73ojLOmhaLE8IH8199hJ6R9BiRwS8REtlTFX4Y&amp;h=AT33EBuzqfGkFTFMVicDUkP2GoDZ1by2W3uxqt5q-sf8Extsb2h3AJISosSrq8Rps4zyYtMKzq_65jMserTWzCkq4uw1k644sDzO3sATxGdmsbMSZE7Mw2UGR9HUZ21tPg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0qoNJWH92INge5nZi0i74mHtYc8Z6Sj2R0_bAimZhAgstzFeGiNVAqR-CeDr0Gfv5ySMDAfSpKyMqZNOAOMpgRbhy-GnY6ONfeXGf0neI3T0RiqwMAncfTO1u_Q2MbbWNuuWV0lHOCMX6fc-IMro9-oDBB\">st\u00f3\u00f0<\/a> \u201eRafmagninu sl\u00f3 \u00fat \u00ed Grindav\u00edk\u201c og \u00e1 <em>V\u00edsi<\/em> <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.visir.is%2Fg%2F20222292864d%3Ffbclid%3DIwAR2sBYhGaTW4iqJCJfaDXXxiQc8ZnWa-Z-9sHASMcwK1RSqMKbWnr4w-w4o&amp;h=AT28fuBE7sOugQ4OxQIzVMLRUEhvgiOnwxLEYcvknKC15nAK1nA3GLKcYftfu2tJF0fSdwIvXhJXdPR0aoJ4njVgE3R_PYLKoR39SD2HtR1Tj_G37Grt6ekOvF_4rCo7Qg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0qoNJWH92INge5nZi0i74mHtYc8Z6Sj2R0_bAimZhAgstzFeGiNVAqR-CeDr0Gfv5ySMDAfSpKyMqZNOAOMpgRbhy-GnY6ONfeXGf0neI3T0RiqwMAncfTO1u_Q2MbbWNuuWV0lHOCMX6fc-IMro9-oDBB\">st\u00f3\u00f0<\/a> \u201eRafmagni sl\u00f3 \u00fat \u00ed \u00e1lverinu \u00ed Straumsv\u00edk eftir jar\u00f0skj\u00e1lftahrinuna \u00ed n\u00f3tt\u201c. \u00dearna er nota\u00f0 \u00fe\u00e1gufallsfrumlag me\u00f0 sambandinu <em>sl\u00e1 \u00fat <\/em>en nefnifall er einnig algengt \u2013 \u201eL\u00e6g\u00f0agangurinn hafi reynst erfi\u00f0ur en hratt s\u00e9 r\u00e1\u00f0ist \u00ed vi\u00f0ger\u00f0ir um lei\u00f0 og rafmagn sl\u00e6r \u00fat\u201c var <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.visir.is%2Fg%2F20222234974d%3Ffbclid%3DIwAR2QtcO9D_kGxFzH9QkdhDEInV10luRt7L5QdVfSkT7NwtaQf05lf5hhDV8&amp;h=AT2M_wCyp--EjidL6BJl2zak_jJwbf3p-kiWVR_Q4_igzxfQ2OVYVckPSeASYQ_eNyrXTOcQBGQY-_GL6sgX1yhpa77_dbzV4OtCqDvZem15SgfbiAsZ-uNICtA9JHKSlQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0qoNJWH92INge5nZi0i74mHtYc8Z6Sj2R0_bAimZhAgstzFeGiNVAqR-CeDr0Gfv5ySMDAfSpKyMqZNOAOMpgRbhy-GnY6ONfeXGf0neI3T0RiqwMAncfTO1u_Q2MbbWNuuWV0lHOCMX6fc-IMro9-oDBB\">sagt<\/a> \u00ed <em>V\u00edsi<\/em> \u00ed mars, og \u201eMargir kunna a\u00f0 spyrja sig hvort kan\u00ednur s\u00e9u raunverulega svo kuls\u00e6knar a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast \u00feurfi \u00ed s\u00e9rstakar a\u00f0ger\u00f0ir til \u00feess a\u00f0 hl\u00fdja \u00feeim \u00feegar rafmagn sl\u00e6r \u00fat\u201c var <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.visir.is%2Fg%2F20222247003d%3Ffbclid%3DIwAR2sBYhGaTW4iqJCJfaDXXxiQc8ZnWa-Z-9sHASMcwK1RSqMKbWnr4w-w4o&amp;h=AT0TurEZ3S7KSqF8d_3pnTo4aZYHjXH3g-UGZq1P6jFmJAxKXqXtcBC8eXBwOAC_weEFspTytpgHIM_t19-8S8cmvBpxOSm4zLiTHQJJIvZ0bDYiFZ_Ht3oIq9GDZzMWLA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0qoNJWH92INge5nZi0i74mHtYc8Z6Sj2R0_bAimZhAgstzFeGiNVAqR-CeDr0Gfv5ySMDAfSpKyMqZNOAOMpgRbhy-GnY6ONfeXGf0neI3T0RiqwMAncfTO1u_Q2MbbWNuuWV0lHOCMX6fc-IMro9-oDBB\">sagt<\/a> \u00ed sama mi\u00f0li \u00ed apr\u00edl. J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F3472205%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR0rmVMf_T5wQi34D_uIzWMdvu2K_yzx4pZDPjiOW2Scv5LrxyhE5HSPejA%23page%2Fn36%2F&amp;h=AT1Ujy4bgzvv8T9hpvpkZDuFfQXva8qhAszYZ5Vp9t744Dbqavvh2iByHifRjeO-zN23bKJV8R4_i16lecIq-_IEGqgkNAoXIqEeAcalExTA2tZVFyoAI3cWjeD0eBoX-g&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0qoNJWH92INge5nZi0i74mHtYc8Z6Sj2R0_bAimZhAgstzFeGiNVAqR-CeDr0Gfv5ySMDAfSpKyMqZNOAOMpgRbhy-GnY6ONfeXGf0neI3T0RiqwMAncfTO1u_Q2MbbWNuuWV0lHOCMX6fc-IMro9-oDBB\">fjalla\u00f0i<\/a> um \u00feetta samband \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 2003 og taldi \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 r\u00e9tt \u2013 <em>rafmagn sl\u00e6r \u00fat <\/em>v\u00e6ri breyting \u00far <em>rafmagni sl\u00e6r \u00fat<\/em> en s\u00fa breyting hef\u00f0i ekki \u00f6\u00f0last hef\u00f0.<\/p>\n<p>\u00cd elstu d\u00e6mum sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um <em>sl\u00e1 \u00fat<\/em> \u00ed \u00feessari merkingu er sambandi\u00f0 yfirleitt haft um virkjanir og nota\u00f0 nefnifall me\u00f0 \u00fev\u00ed. \u00cd <em>Mj\u00f6lni<\/em> 1963 segir: \u201eStafa\u00f0i \u00fea\u00f0 af \u00fev\u00ed a\u00f0 Skei\u00f0fossst\u00f6\u00f0in \u201esl\u00f3 \u00fat\u201c vi\u00f0 fyrsta kippinn.\u201c H\u00e9r eru g\u00e6salappir um <em>sl\u00e1 \u00fat<\/em> sem s\u00fdnir a\u00f0 or\u00f0asambandi\u00f0 hefur ekki veri\u00f0 b\u00fai\u00f0 a\u00f0 festa sig \u00ed sessi. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 1972 segir \u201est\u00f6\u00f0in [B\u00farfellsst\u00f6\u00f0] sl\u00f3 \u00fat \u00e1 nokkru sv\u00e6\u00f0i\u201c. \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>sama \u00e1r segir: \u201eB\u00farfellsvirkjun og allar Sogsvirkjanirnar sl\u00f3gu \u00fat\u201c og \u00ed sama bla\u00f0i, sama \u00e1r segir \u201eB\u00farfellsst\u00f6\u00f0in og allar Sogsst\u00f6\u00f0varnar sl\u00f3gu \u00fat vegna \u00feessara truflana\u201c. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1973 segir: \u201e\u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 gasaflst\u00f6\u00f0in sl\u00f3 \u00fat og einnig spennatengingin vi\u00f0 \u00cdrafoss, var yfir\u00e1lag.\u201c<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi um <em>rafmagn <\/em>\u00ed \u00feessu sambandi er \u00ed <em>T\u00edmanum<\/em> 1973: \u201eSeltan sezt \u00ed einangrara \u00e1 h\u00e1spennuvirkjum og veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 rafmagni sl\u00e6r \u00fat.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi<\/em> 1974 segir: \u201e5 skepnur dr\u00e1pust \u00e1\u00f0ur en rafmagninu sl\u00f3 \u00fat.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1975 segir: \u201eUm lei\u00f0 og pilturinn snerti spenninn \u00ed rafst\u00f6\u00f0inni sl\u00f3 \u00fat \u00f6llu rafmagni af Stokkseyri og Eyrarbakka.\u201c \u00cd <em>Dagbla\u00f0inu <\/em>1976 segir \u201esl\u00f3 \u00fat \u00f6llu rafmagni \u00fear um t\u00edma.\u201c \u00cd \u00feessum d\u00e6mum er nota\u00f0 \u00fe\u00e1gufall, en nefnifall s\u00e9st fyrst me\u00f0 <em>rafmagn <\/em>\u00e1ri\u00f0 1976 og er nota\u00f0 \u00ed nokkrum d\u00e6mum fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00e1ri. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> segir: \u201eRafmagni\u00f0 sl\u00f3 \u00fat\u201c, \u00ed <em>T\u00edmariti Hj\u00fakrunarf\u00e9lags \u00cdslands<\/em> segir \u201eRafmagni\u00f0 sl\u00f3 \u00fat sm\u00e1 t\u00edma\u201c, \u00ed <em>V\u00edsi<\/em> segir \u201eenda var \u00e1lagi\u00f0 \u00fea\u00f0 miki\u00f0 a\u00f0 rafmagni\u00f0 sl\u00f3 \u00fat \u00feegar kveikt var \u00e1 \u00f6llum lj\u00f3sunum.\u201c<\/p>\n<p>En sambandi\u00f0 <em>sl\u00e1 \u00fat<\/em> \u00ed \u00feessari merkingu getur l\u00edka haft geranda og <em>rafmagn<\/em> sem andlag, \u00fdmist \u00ed \u00feolfalli e\u00f0a \u00fe\u00e1gufalli. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1988 var fyrirs\u00f6gnin \u201eK\u00f6tturinn sl\u00f3 \u00fat rafmagni\u00f0\u201c. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2012 segir: \u201eorkufyrirt\u00e6ki\u00f0 ConEd sl\u00f3 \u00fat rafmagni\u00f0 \u00e1 hluta ne\u00f0ri Manhattan\u201c. \u00cd <em>Fr\u00e9ttat\u00edmanum <\/em>2015 segir: \u201eeinhver sl\u00f3 \u00fat rafmagni\u00f0 \u00ed mi\u00f0ju lagi hj\u00e1 okkur.\u201c\u00cd <em>Fr\u00e9ttum<\/em> 1994 segir: \u201e\u00c9g f\u00f3r aftur \u00fat \u00far herberginu og sl\u00f3 \u00fat rafmagninu af \u00fev\u00ed \u00e9g s\u00e1 engan eld.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2003 segir: \u201e\u00c9g drap strax \u00e1 v\u00e9linni, skrei\u00f0 \u00fat og sl\u00f3 \u00fat rafmagninu \u00e1 h\u00f6fu\u00f0rofa.\u201c \u00cd <em>DV<\/em> 2008 segir: \u201e\u00f3pr\u00fattinn ma\u00f0ur komst inn \u00ed h\u00fasi\u00f0 og sl\u00f3 \u00fat rafmagninu fyrir f\u00e1einum \u00e1rum.\u201c<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>sl\u00e1 \u00fat <\/em>hagar s\u00e9r \u00fev\u00ed stundum eins og sagnirnar <em>h\u00e6kka <\/em>og <em>st\u00e6kka<\/em> sem geta teki\u00f0 geranda \u00ed nefnifalli og andlag \u00ed \u00feolfalli, <em>bankinn h\u00e6kka\u00f0i vextina<\/em>, en l\u00edka sleppt gerandanum og \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur andlagi\u00f0 a\u00f0 nefnifallsfrumlagi, <em>vextirnir h\u00e6kku\u00f0u<\/em>. \u00deetta er samb\u00e6rilegt vi\u00f0 <em>\u00e9g sl\u00f3 \u00fat rafmagni\u00f0<\/em> \u2013 <em>rafmagni\u00f0 sl\u00f3 \u00fat<\/em>. En sambandi\u00f0 getur l\u00edka stundum haga\u00f0 s\u00e9r eins og sagnirnar <em>f\u00e6kka<\/em> og <em>fj\u00f6lga <\/em>sem geta teki\u00f0 geranda \u00ed nefnifalli og andlag \u00ed \u00fe\u00e1gufalli, <em>fyrirt\u00e6ki\u00f0 f\u00e6kka\u00f0i starfsm\u00f6nnum<\/em>, en l\u00edka sleppt gerandanum og \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur andlagi\u00f0 a\u00f0 frumlagi en heldur \u00fe\u00e1gufalli s\u00ednu, <em>starfsm\u00f6nnum f\u00e6kka\u00f0i<\/em>. \u00deetta er samb\u00e6rilegt vi\u00f0 <em>\u00e9g sl\u00f3 \u00fat rafmagninu<\/em> \u2013 <em>rafmagninu sl\u00f3 \u00fat.<\/em><\/p>\n<p>Spurningin er hvort einhver merkingarmunur s\u00e9 \u00e1 \u00feessum tveimur tilbrig\u00f0um, nefnifalli\/\u00feolfalli annars vegar og \u00fe\u00e1gufalli hins vegar. \u00cd d\u00e1lknum \u201eM\u00e1li\u00f0\u201c \u00ed <em>Morgubla\u00f0inu <\/em>2014 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F6083907%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR0RAufnQrYWQLDOLaXnBm_Sc60jJ7oYbvvcJn9uICP4_2rTlRVjZAXeoL4%23page%2Fn28%2F&amp;h=AT3Hzvt2jCL7L9AFXIOKAphkVeIR7StyWaXj4BnKiAhpyKmBQRTXNIsnnRQVtWsQrpyQmDfoJjsb-I0BX8K0d4Io5uvnEdv7qy-pySP8O1NtjQdNKdZGGFWADQYGKDaExw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0qoNJWH92INge5nZi0i74mHtYc8Z6Sj2R0_bAimZhAgstzFeGiNVAqR-CeDr0Gfv5ySMDAfSpKyMqZNOAOMpgRbhy-GnY6ONfeXGf0neI3T0RiqwMAncfTO1u_Q2MbbWNuuWV0lHOCMX6fc-IMro9-oDBB\">segir<\/a>: \u201eLagt hefur veri\u00f0 til upp \u00e1 von og \u00f3von a\u00f0 t.d. rofi e\u00f0a vatn geti <strong>slegi\u00f0 rafmagni\u00f0 \u00fat<\/strong> en <strong>rafmagninu sj\u00e1lfu sl\u00e1i \u00fat<\/strong> l\u00edkt og <strong>eldingu sl\u00e6r ni\u00f0ur<\/strong>.\u201c \u00c9g s\u00e9 ekki a\u00f0 \u00feessi munur eigi s\u00e9r sto\u00f0 \u00ed \u00feeim d\u00e6mum sem \u00e9g hef sko\u00f0a\u00f0 \u2013 \u00fea\u00f0 m\u00e1 finna fj\u00f6lda d\u00e6ma b\u00e6\u00f0i um a\u00f0 <em>eitthva\u00f0 sl\u00e1i rafmagn<strong>inu<\/strong> \u00fat<\/em> og <em>rafmagn<strong>i\u00f0<\/strong> sl\u00e1i \u00fat<\/em>. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> eru \u00e1l\u00edka m\u00f6rg d\u00e6mi um <em>rafmagn<\/em> \u00ed nefnifalli\/\u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli me\u00f0 <em>sl\u00e1 \u00fat<\/em>. Elstu d\u00e6mi um hvort tveggja eru \u00e1l\u00edka g\u00f6mul, og b\u00e6\u00f0i nefnifall og \u00fe\u00e1gufall eiga s\u00e9r \u00fev\u00ed u.\u00fe.b. 50 \u00e1ra hef\u00f0 \u00ed \u00feessu sambandi.<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>sl\u00e1 \u00fat <\/em>er einnig nota\u00f0 \u00ed \u00f6\u00f0rum merkingum og \u00fear eru ekki s\u00f6mu tilbrig\u00f0i. \u00deegar \u00fea\u00f0 merkir 'fella \u00far keppni' er alltaf nota\u00f0 \u00feolfall \u2013 <em>Frakkar sl\u00f3gu \u00cdslendinga \u00fat<\/em>, alls ekki *<em>Frakkar sl\u00f3gu \u00cdslendingum \u00fat<\/em>. En \u00feegar \u00fea\u00f0 merkir 'setja \u00fat spil' er alltaf nota\u00f0 \u00fe\u00e1gufall \u2013 <em>\u00e9g sl\u00f3 \u00fat t\u00edgli<\/em>, alls ekki *<em>\u00e9g sl\u00f3 \u00fat t\u00edgul<\/em>. \u00cd \u00feessum merkingum er ekki h\u00e6gt a\u00f0 sleppa gerandanum \u2013 *<em>\u00cdslendingar sl\u00f3gu \u00fat<\/em> og *<em>t\u00edgli sl\u00f3 \u00fat<\/em> gengur ekki. En \u00ed \u00feeirri merkingu sem h\u00e9r er til umfj\u00f6llunar er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til annars en telja f\u00f6llin jafnr\u00e9tth\u00e1 \u2013 b\u00e6\u00f0i <em>rafmagni\u00f0 sl\u00f3 \u00fat<\/em> og <em>rafmagninu sl\u00f3 \u00fat<\/em> er g\u00f3\u00f0 og gild \u00edslenska, sem og <em>\u00e9g sl\u00f3 \u00fat rafmagni\u00f0<\/em> og <em>\u00e9g sl\u00f3 \u00fat rafmagninu<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fyrirs\u00f6gn \u00e1 mbl.is \u00ed dag st\u00f3\u00f0 \u201eRafmagninu sl\u00f3 \u00fat \u00ed Grindav\u00edk\u201c og \u00e1 V\u00edsi st\u00f3\u00f0 \u201eRafmagni sl\u00f3 \u00fat \u00ed \u00e1lverinu \u00ed Straumsv\u00edk eftir jar\u00f0skj\u00e1lftahrinuna \u00ed n\u00f3tt\u201c. \u00dearna er nota\u00f0 \u00fe\u00e1gufallsfrumlag me\u00f0 sambandinu sl\u00e1 \u00fat en nefnifall er einnig algengt \u2013 \u201eL\u00e6g\u00f0agangurinn hafi reynst erfi\u00f0ur en hratt s\u00e9 r\u00e1\u00f0ist \u00ed vi\u00f0ger\u00f0ir um lei\u00f0 og rafmagn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4392","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4392","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4392"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4393,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4392\/revisions\/4393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}