{"id":4398,"date":"2022-08-04T08:00:28","date_gmt":"2022-08-04T08:00:28","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4398"},"modified":"2022-08-03T20:58:45","modified_gmt":"2022-08-03T20:58:45","slug":"haestlaunadastur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/08\/04\/haestlaunadastur\/","title":{"rendered":"h\u00e6stlauna\u00f0astur"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0um um efsta stigi\u00f0 <em>h\u00e1ttsettastur<\/em> var myndin <em>h\u00e6stlauna\u00f0astur<\/em> nefnd. H\u00fan er <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/498380?fbclid=IwAR2zsTqbJt9GlXaVpGRhMusBYQzX3diANHJWyqNxUJK8RorzNrjET7N1b10\">gefin<\/a> sem efsta stig af <em>h\u00e6stlauna\u00f0ur<\/em> \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em>, en svofelld athugasemd fylgir: \u201eStigbreytingin er \u00f3\u00fe\u00f6rf enda er fyrri hluti or\u00f0sins \u00ed efsta stigi.\u201c \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 \u00fatiloka\u00f0 er a\u00f0 vera h\u00e6rra launa\u00f0ur en s\u00e1 h\u00e6stlauna\u00f0i \u00feannig a\u00f0 stigbreytingin b\u00e6tir engu vi\u00f0. En \u00fe\u00f3tt stigbreytingin s\u00e9 \u00f3\u00fe\u00f6rf \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 ekki endilega a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 \u00f3e\u00f0lileg e\u00f0a \u00f3t\u00e6k e\u00f0a eigi s\u00e9r enga skynsamlega sk\u00fdringu. Eins og fram kom \u00ed umr\u00e6\u00f0u um <em>h\u00e1ttsettastur <\/em>er meginreglan s\u00fa a\u00f0 stigbreyting kemur fram \u00e1 s\u00ed\u00f0ari e\u00f0a s\u00ed\u00f0asta li\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0a og \u00fea\u00f0 er hugsanlegt a\u00f0 m\u00e1lnotendur, sumir hverjir a.m.k., t\u00falki ekki anna\u00f0 sem stigbreytingu en \u00fea\u00f0 sem kemur fram \u00e1 s\u00ed\u00f0asta li\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 <em>h\u00e6stlauna\u00f0ur<\/em> er skili\u00f0 \u00e1 sama h\u00e1tt og <em>h\u00e1ttlauna\u00f0ur<\/em>, \u00fe.e. fyrri li\u00f0urinn er skilinn sem afbrig\u00f0i af l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>h\u00e1r <\/em>en ekki sem efsta stig \u00feess s\u00e9rstaklega. \u00dea\u00f0 kann a\u00f0 hlj\u00f3ma undarlega a\u00f0 myndin <em>h\u00e6st-<\/em> s\u00e9 ekki endilega t\u00falku\u00f0 sem efsta stig en \u00feegar a\u00f0 er g\u00e1\u00f0 er \u00fea\u00f0 alls ekkert \u00f3venjulegt a\u00f0 beyg\u00f0ar myndir hafi ekki \u00fe\u00e1 merkingu \u00ed fyrri li\u00f0 samsettra or\u00f0a sem \u00fe\u00e6r hafa sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ar. Sk\u00fdrasta d\u00e6mi\u00f0 er <strong>tala<\/strong> \u00ed eignarfallssamsetningum. \u00dea\u00f0 er <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/01\/25\/eintala-og-fleirtala-i-samsetningum\/?fbclid=IwAR0QOPYhKTHcUAjrNcQNN3fwflLVuzWn06Mo068Fg_zMUcr-gjtBZnYdTu8\">vel \u00feekkt<\/a> a\u00f0 tala fyrri li\u00f0ar er i\u00f0ulega \u201e\u00f3r\u00f6kr\u00e9tt\u201c \u2013 \u00ed or\u00f0um eins og <em>stj\u00f6rnusko\u00f0un<\/em>, <em>v\u00f6ruskortur<\/em>, <em>perutr\u00e9<\/em> og <em>r\u00e6kjusamloka<\/em> er fyrri li\u00f0urinn \u00ed eint\u00f6lu \u00fe\u00f3tt fleirtala v\u00e6ri \u201er\u00f6kr\u00e9tt\u201c, en \u00ed <em>nautalund<\/em>, <em>lambal\u00e6ri<\/em>, <em>myndarammi<\/em> og <em>n\u00fdrnagjafi <\/em>er fyrri li\u00f0ur \u00ed fleirt\u00f6lu \u00fe\u00f3tt eintala v\u00e6ri \u201er\u00f6kr\u00e9tt\u201c.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed lj\u00f3st a\u00f0 \u00ed sumum tilvikum a.m.k. skynja m\u00e1lnotendur eing\u00f6ngu r\u00f3tarmerkingu fyrri li\u00f0ar \u00ed samsettum or\u00f0um en l\u00edta fram hj\u00e1 merkingu beygingarendingar li\u00f0arins, enda fer h\u00fan oft \u00ed b\u00e1ga vi\u00f0 merkingu samsetta or\u00f0sins \u00ed heild. \u00deess vegna \u00fearf ekki a\u00f0 vera neitt \u00f3e\u00f0lilegt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 b\u00e6ta efstastigsendingu vi\u00f0 <em>h\u00e6stlauna\u00f0ur<\/em>, og \u00e1 anna\u00f0 hundra\u00f0 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 m\u00e1 finna \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, hi\u00f0 elsta fr\u00e1 1917. Hi\u00f0 sama getur reyndar l\u00edka gerst me\u00f0 <em>h\u00e1ttsettur <\/em>\u2013 finna m\u00e1 d\u00e6mi um myndina <em>h\u00e6stsettasti <\/em>\u00fe\u00f3tt \u00feau s\u00e9u \u00f6rf\u00e1. En \u00e9g tek fram a\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00e9g telji myndir eins og <em>h\u00e6stlauna\u00f0astur<\/em> skiljanlegar og e\u00f0lilegar er \u00e9g ekki a\u00f0 m\u00e6la s\u00e9rstaklega me\u00f0 \u00feeim. \u00c9g er bara a\u00f0 reyna a\u00f0 sk\u00fdra hvernig og hvers vegna \u00fe\u00e6r koma til.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0um um efsta stigi\u00f0 h\u00e1ttsettastur var myndin h\u00e6stlauna\u00f0astur nefnd. H\u00fan er gefin sem efsta stig af h\u00e6stlauna\u00f0ur \u00ed Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls, en svofelld athugasemd fylgir: \u201eStigbreytingin er \u00f3\u00fe\u00f6rf enda er fyrri hluti or\u00f0sins \u00ed efsta stigi.\u201c \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 \u00fatiloka\u00f0 er a\u00f0 vera h\u00e6rra launa\u00f0ur en s\u00e1 h\u00e6stlauna\u00f0i \u00feannig a\u00f0 stigbreytingin b\u00e6tir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4398","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4398"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4398\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4399,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4398\/revisions\/4399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}