{"id":4417,"date":"2022-08-18T14:03:23","date_gmt":"2022-08-18T14:03:23","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4417"},"modified":"2022-08-18T14:03:23","modified_gmt":"2022-08-18T14:03:23","slug":"til-styrktar-eignarfallsins","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/08\/18\/til-styrktar-eignarfallsins\/","title":{"rendered":"Til styrktar eignarfallsins"},"content":{"rendered":"<p>Undanfari\u00f0 hef \u00e9g oft s\u00e9\u00f0 amast vi\u00f0 setningum eins og fyrirs\u00f6gn \u00feessa pistils \u00fear sem nafnor\u00f0 \u00ed eignarfalli sem st\u00fdrist af forsetningunni <em>til <\/em>tekur me\u00f0 s\u00e9r anna\u00f0 fallor\u00f0 \u00ed eignarfalli. Sem d\u00e6mi m\u00e1 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.ruv.is%2Ffrett%2F2022%2F07%2F23%2Fstifur-teygdur-og-togadur-eftir-langt-sund-fra-eyjum%3Ffbclid%3DIwAR2dBl7jGxhRSLZOqULhHOpk3oLvmpkkBbk_ZUI8KRjv0b4BeoUwEoUs8cQ&amp;h=AT0xH139mt6ENAmirpdQPvqATeQwRtt_L9yW6t43zzkpdhO6JFd-uhKNDqe1N3zCciSeFO-dOvwld-gFyGO3_B0SeQnVPmEC94WV-d-XQXMBSX5bqwDlrH52POgSTdDQcg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT39qAJJOCnJ-bHujmMKDdh79N4V0Dq5eh6cUHjYY4QPMqkgSQXza-Czj0DJRTPvuqpWxZJfeSQ1F33IoIzknjOikfXtmibrZTCGCHCmDZHpShGqoc6yOgruyiR9qiAeEmabO9misfNeWx-PzgOSsldwN-PFjAdseZlce5TpvfsdFIgquncD0gnhsR1R5KQ2mn5iVEjQ8gA\">nefna<\/a> \u201eSigurgeir synti til styrktar Barnaheilla\u201c <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frett\/2022\/08\/17\/studningur-vid-lifskjarasamninginn-ad-mestu-skilad-ser?fbclid=IwAR1R-W-bqMpMpZBu9SWEVSjzzRLl1e0xAvV30Qi7lBhz1JEeaADicsUjeX4\">og<\/a> \u201eFlest lofor\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar til stu\u00f0nings l\u00edfskjarasamningsins voru uppfyllt \u00e1 t\u00edmabilinu\u201c \u00far n\u00fdlegum fr\u00e9ttum. \u00cd sl\u00edkum d\u00e6mum \u00e1 \u00fe\u00e1gufall \u00e1 seinna nafnor\u00f0inu s\u00e9r r\u00edka hef\u00f0, \u00fe.e. <em>til styrktar Barnaheillum<\/em> og <em>til stu\u00f0nings l\u00edfskjarasamningnum<\/em>. Sama m\u00e1li gegnir um nokkur \u00f6nnur nafnor\u00f0 \u2013 <em>til a\u00f0sto\u00f0ar \u00feeim<\/em>, <em>til hj\u00e1lpar \u00feeim<\/em>, <em>til li\u00f0sinnis \u00feeim<\/em>, <em>til verndar \u00feeim <\/em>o.fl. Vissulega m\u00e1 finna einst\u00f6ku eldri d\u00e6mi um eignarfall \u00ed \u00feessum samb\u00f6ndum, t.d. \u201el\u00e1ta gr\u00f3\u00f0ann ganga til hj\u00e1lpar \u00feeirra, sem eru \u00ed nau\u00f0um staddir eftir s\u00ed\u00f0ustu jar\u00f0skj\u00e1lfta\u201c \u00ed <em>T\u00edmanum <\/em>1966, en sl\u00edkum d\u00e6mum vir\u00f0ist hafa fj\u00f6lga\u00f0 talsvert \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum.<\/p>\n<p>\u00deegar nafnor\u00f0 tekur me\u00f0 s\u00e9r anna\u00f0 fallor\u00f0 stendur \u00fea\u00f0 seinna venjulega \u00ed eignarfalli (nema \u00ed forsetningarli\u00f0um \u00ed <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fnotendur.hi.is%2F~kristinb%2Fdatsymp11.pdf%3Ffbclid%3DIwAR30AxFv8FxUcGm39bKE9WsWEz82IxZKGJYrNx1hbFs7slmaPlqQtew5gsM&amp;h=AT3F9YBrIke8WKE-72ehslcgVfAJnqFK3if4Cu4pwf-oMHD52bRShlOgGTfYaiqpbHcH7l4FBNYVvZfDvCT6_xfumEwVZ9strNsg-tLVIWnF-Scw0kmsflHdP-fYmymX4A&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT39qAJJOCnJ-bHujmMKDdh79N4V0Dq5eh6cUHjYY4QPMqkgSQXza-Czj0DJRTPvuqpWxZJfeSQ1F33IoIzknjOikfXtmibrZTCGCHCmDZHpShGqoc6yOgruyiR9qiAeEmabO9misfNeWx-PzgOSsldwN-PFjAdseZlce5TpvfsdFIgquncD0gnhsR1R5KQ2mn5iVEjQ8gA\">samb\u00f6ndum<\/a> me\u00f0 \u201e\u00f3rj\u00fafanlegri eign\u201c, s.s. <em>fara \u00e1 bak hestinum<\/em>, <em>hafa hendur \u00ed h\u00e1ri honum <\/em>o.s.frv.). \u00dea\u00f0 sama gildir um framantalin nafnor\u00f0 \u00feegar \u00feau standa ekki \u00ed forsetningarli\u00f0 me\u00f0 <em>til<\/em> \u2013 vi\u00f0 segjum <em>a\u00f0sto\u00f0 \u00feeirra<\/em>, <em>hj\u00e1lp \u00feeirra<\/em>, <em>li\u00f0sinni \u00feeirra<\/em>, <em>stu\u00f0ningur \u00feeirra<\/em>, <em>vernd \u00feeirra<\/em> \u2013 or\u00f0i\u00f0 <em>styrkt<\/em> er eiginlega aldrei nota\u00f0 nema \u00ed sambandinu <em>til styrktar<\/em>. Ef eitthvert \u00feessara or\u00f0a stendur me\u00f0 annarri forsetningu en <em>til<\/em> tekur \u00fea\u00f0 l\u00edka me\u00f0 s\u00e9r eignarfall \u2013 vi\u00f0 segjum <em>me\u00f0 a\u00f0sto\u00f0 \u00feeirra<\/em>, <em>\u00e1n li\u00f0sinnis \u00feeirra<\/em>, <em>vegna stu\u00f0nings \u00feeirra<\/em> o.s.frv. Forsetningarnar <em>\u00e1n<\/em> og <em>vegna<\/em> taka me\u00f0 s\u00e9r eignarfall, eins og <em>til<\/em>. Sennilegast er a\u00f0 breytingin \u00far \u00fe\u00e1gufalli \u00ed eignarfall \u00ed umr\u00e6ddum d\u00e6mum stafi af \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1lnotendur alh\u00e6fi \u00fe\u00e1 reglu a\u00f0 nafnor\u00f0 taki me\u00f0 s\u00e9r eignarfall.<\/p>\n<p>\u00cd umr\u00e6ddum samb\u00f6ndum getur \u00fe\u00e1gufallsor\u00f0i\u00f0 l\u00edka komi\u00f0 \u00e1 undan forsetningarli\u00f0num \u2013 sagt er <em>\u00feeim til a\u00f0sto\u00f0ar <\/em>\/ <em>hj\u00e1lpar<\/em> \/ <em>li\u00f0sinnis<\/em> \/ <em>stu\u00f0nings<\/em> \/ <em>styrktar<\/em> \/ <em>verndar<\/em>. \u00c9g \u00feekki hins vegar engin d\u00e6mi \u00feess a\u00f0 eignarfallsor\u00f0 f\u00e6rist fram fyrir forsetningarli\u00f0inn \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt. \u00dea\u00f0 er aldrei sagt *<em>\u00feeirra til a\u00f0sto\u00f0ar <\/em>\/ <em>hj\u00e1lpar <\/em>\/ <em>li\u00f0sinnis<\/em> \/ <em>stu\u00f0nings<\/em> \/ <em>styrktar<\/em> \/ <em>verndar<\/em> e\u00f0a neitt sl\u00edkt. \u00de\u00f3tt \u00e9g noti ekki sj\u00e1lfur eignarfall \u00ed samb\u00f6ndum eins og <em>til styrktar \u00feeim <\/em>finnst m\u00e9r <em>til styrktar \u00feeirra<\/em> ekki hlj\u00f3ma s\u00e9rlega \u00f3e\u00f0lilega, en *<em>\u00feeirra til styrktar<\/em> finnst m\u00e9r alveg fr\u00e1leitt. \u00deetta styrkir \u00fe\u00e1 tilg\u00e1tu a\u00f0 tilhneiging til a\u00f0 hafa eignarfall \u00ed umr\u00e6ddum samb\u00f6ndum stafi af \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1lnotendum finnist e\u00f0lilegt a\u00f0 eignarfall komi \u00e1 eftir nafnor\u00f0i. En \u00feegar or\u00f0i\u00f0 sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a kemur ekki \u00e1 eftir nafnor\u00f0inu heldur \u00e1 undan forsetningarli\u00f0num kemur \u00feessi tilfinning ekki fram.<\/p>\n<p>\u00c1 \u00feessu er \u00fe\u00f3 \u00f6nnur hli\u00f0 sem gaman er a\u00f0 velta fyrir s\u00e9r. \u00dea\u00f0 er oft sagt a\u00f0 eignarfall standi h\u00f6llum f\u00e6ti \u00ed m\u00e1linu og oft hefur veri\u00f0 skrifa\u00f0 um <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F5400057%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR0ELS5UY2xD9BkymI6pWDtVFoaF2pm2-fMiOntZQ36jTtAtKVnYHb5t1EI%23page%2Fn107%2F&amp;h=AT24h3gpPFUSz8hTkmA7nr8gqrNVheoUpEPNkjgeX7MoniJPC0v8XXnZ6-PAaCbnp46DguUVO4pvf5uHMTzpltspoLQWjcWzEGm3MXsN4Jcqb2XkbkVnCc-HxQ9eEaKJtg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT39qAJJOCnJ-bHujmMKDdh79N4V0Dq5eh6cUHjYY4QPMqkgSQXza-Czj0DJRTPvuqpWxZJfeSQ1F33IoIzknjOikfXtmibrZTCGCHCmDZHpShGqoc6yOgruyiR9qiAeEmabO9misfNeWx-PzgOSsldwN-PFjAdseZlce5TpvfsdFIgquncD0gnhsR1R5KQ2mn5iVEjQ8gA\">svonefndan<\/a> \u201eeignarfallsfl\u00f3tta\u201c \u00fear sem \u00f6nnur f\u00f6ll e\u00f0a a\u00f0rar fallmyndir eru notu\u00f0 \u00ed sta\u00f0 hef\u00f0bundinna eignarfallsmynda. Eignarfall er l\u00edka langsjaldg\u00e6fast fallanna fj\u00f6gurra. \u00cd venjulegum texta m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 u.\u00fe.b. 30% nafnor\u00f0anna standi \u00ed nefnifalli, \u00f6nnur 30% \u00ed \u00feolfalli og \u00feri\u00f0ju 30% \u00ed \u00fe\u00e1gufalli \u2013 en a\u00f0eins 10% \u00ed eignarfalli. Eignarfall er l\u00edka n\u00e1nast horfi\u00f0 \u00far f\u00e6reysku en stundum er sagt a\u00f0 f\u00e6reyska gefi v\u00edsbendingar um breytingar sem v\u00e6nta megi \u00e1 \u00edslensku \u00ed framt\u00ed\u00f0inni. En e.t.v. m\u00e1 l\u00edta \u00e1 breytinguna yfir \u00ed eignarfall \u00ed \u00feeim samb\u00f6ndum sem h\u00e9r eru til umr\u00e6\u00f0u sem e.k. varnarvi\u00f0br\u00f6g\u00f0 m\u00e1lsins \u2013 tilraun til a\u00f0 auka notkun eignarfallsins og styrkja \u00fea\u00f0 \u00ed sessi. \u00de\u00e1gufalli\u00f0 stendur sterkt og munar ekkert um \u00feetta.<\/p>\n<p>Yfirleitt finnst m\u00e9r e\u00f0lilegt a\u00f0 vir\u00f0a m\u00e1lhef\u00f0 og m\u00e6la me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 virt, og h\u00fan er alveg sk\u00fdr \u00ed \u00feessu tilviki. \u00de\u00e1gufall hefur veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed umr\u00e6ddum samb\u00f6ndum allt fr\u00e1 fornu m\u00e1li \u00fe\u00f3tt fr\u00e1 \u00fev\u00ed s\u00e9u vissulega undantekningar \u2013 \u201etil styrktar og vitnisbur\u00f0ar \u00feessarar gj\u00f6r\u00f0ar\u201c segir \u00ed <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fonp.ku.dk%2Fonp%2Fonp.php%3Fc618210%26fbclid%3DIwAR0UHoTe_ccWAvANSQnGpNevBpOipcGmgRZx_AgUQK6Wn6j1OZ81WgVleZs&amp;h=AT29rBIk5YMb7vVhYkOqCW4yYGJJ7L9zuQwrbKnCHoB15f1MO3vM3Q_bsgZ-w7qSht9prTQ5gDGJuHbeNlGum1kODLYdKEL0fbN9EsDcRa52iQVYjuWRgsWJJ4gmgZUihQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT39qAJJOCnJ-bHujmMKDdh79N4V0Dq5eh6cUHjYY4QPMqkgSQXza-Czj0DJRTPvuqpWxZJfeSQ1F33IoIzknjOikfXtmibrZTCGCHCmDZHpShGqoc6yOgruyiR9qiAeEmabO9misfNeWx-PzgOSsldwN-PFjAdseZlce5TpvfsdFIgquncD0gnhsR1R5KQ2mn5iVEjQ8gA\">br\u00e9fi<\/a> fr\u00e1 1341. Eignarfalli\u00f0 er n\u00fdjung og ekki \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 reyna a\u00f0 stugga vi\u00f0 \u00fev\u00ed. En \u00fea\u00f0 v\u00e6ri samt enginn st\u00f3rkostlegur ska\u00f0i \u00fe\u00f3tt eignarfalli\u00f0 leysti \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 af h\u00f3lmi \u00ed \u00feessum samb\u00f6ndum, og meira a\u00f0 segja hugsanlegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 k\u00e6mi m\u00e1linu til g\u00f3\u00f0a \u00feegar \u00e1 allt er liti\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Undanfari\u00f0 hef \u00e9g oft s\u00e9\u00f0 amast vi\u00f0 setningum eins og fyrirs\u00f6gn \u00feessa pistils \u00fear sem nafnor\u00f0 \u00ed eignarfalli sem st\u00fdrist af forsetningunni til tekur me\u00f0 s\u00e9r anna\u00f0 fallor\u00f0 \u00ed eignarfalli. Sem d\u00e6mi m\u00e1 nefna \u201eSigurgeir synti til styrktar Barnaheilla\u201c og \u201eFlest lofor\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar til stu\u00f0nings l\u00edfskjarasamningsins voru uppfyllt \u00e1 t\u00edmabilinu\u201c \u00far n\u00fdlegum fr\u00e9ttum. \u00cd sl\u00edkum [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4417","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4417"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4417\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4418,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4417\/revisions\/4418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}