{"id":4442,"date":"2022-09-02T09:36:31","date_gmt":"2022-09-02T09:36:31","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4442"},"modified":"2022-09-02T09:36:31","modified_gmt":"2022-09-02T09:36:31","slug":"islenska-tharf-ad-vera-samkeppnishaef","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/09\/02\/islenska-tharf-ad-vera-samkeppnishaef\/","title":{"rendered":"\u00cdslenska \u00fearf a\u00f0 vera samkeppnish\u00e6f"},"content":{"rendered":"<p>M\u00e9r br\u00e1 \u00feegar \u00e9g fr\u00e9tti a\u00f0 n\u00fdnemar \u00ed minni g\u00f6mlu kennslugrein, \u00edslensku \u00e1 Hugv\u00edsindasvi\u00f0i H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands, v\u00e6ru a\u00f0eins ellefu \u00feetta \u00e1ri\u00f0. N\u00fdnemar \u00ed greininni hafa ekki veri\u00f0 f\u00e6rri s\u00ed\u00f0an einhvern t\u00edma \u00e1 sj\u00f6unda \u00e1ratugnum e\u00f0a jafnvel fyrr. \u00de\u00e1 var fj\u00f6ldi n\u00fdst\u00fadenta vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3lann bara brot af \u00fev\u00ed sem n\u00fa er \u00feannig a\u00f0 hlutfall \u00edslenskunema af n\u00fdnemum er ekki nema brotabrot af \u00fev\u00ed sem \u00fea\u00f0 var fyrir meira en h\u00e1lfri \u00f6ld. Fj\u00f6ldinn n\u00e1\u00f0i h\u00e6stu h\u00e6\u00f0um kringum 1990 \u00feegar n\u00e6rri 90 nemendur h\u00f3fu n\u00e1m \u00ed \u00edslensku tv\u00f6 \u00e1r \u00ed r\u00f6\u00f0 en hefur fari\u00f0 jafnt og \u00fe\u00e9tt f\u00e6kkandi s\u00ed\u00f0an.<\/p>\n<p>\u00dearna er \u00f6rugglega margt sem spilar saman. Fleiri en ein ranns\u00f3kn benda til \u00feess a\u00f0 \u00edslenskukennsla, s\u00e9rstaklega \u00ed grunnsk\u00f3lum en a\u00f0 einhverju leyti \u00ed framhaldssk\u00f3lum l\u00edka, h\u00f6f\u00f0i ekki alltaf n\u00f3gu vel til nemenda og samr\u00e6mdu pr\u00f3fin voru ska\u00f0r\u00e6\u00f0i a\u00f0 m\u00ednu mati eins og \u00e9g hef oft skrifa\u00f0 um. Vi\u00f0 \u00ed H\u00e1sk\u00f3lanum (\u00e9g ber \u00fear \u00fear fulla \u00e1byrg\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki svo langt s\u00ed\u00f0an \u00e9g h\u00e6tti st\u00f6rfum) h\u00f6fum kannski ekki heldur sta\u00f0i\u00f0 okkur n\u00f3gu vel \u00ed marka\u00f0ssetningu. Okkur hefur ekki tekist a\u00f0 vekja \u00e1huga \u00e1 greininni me\u00f0al framhaldssk\u00f3lanema.<\/p>\n<p>En fleira kemur til. \u00c9g hef heyrt a\u00f0 eftir a\u00f0 hafa veri\u00f0 me\u00f0 \u00edslensku \u00e1 stundaskr\u00e1nni alla s\u00edna sk\u00f3lat\u00ed\u00f0 \u00feyki ekki spennandi a\u00f0 fara \u00ed h\u00e1sk\u00f3la til a\u00f0 l\u00e6ra grein sem heitir \u00edslenska \u2013 er \u00fea\u00f0 ekki bara meira af \u00fev\u00ed sama? Al\u00fej\u00f3\u00f0av\u00e6\u00f0ingin hefur l\u00edka \u00e1hrif \u2013 nemendur \u00f3ttast a\u00f0 lenda \u00ed blindg\u00f6tu ef \u00feau fara \u00ed \u00edslensku, vilja eiga \u00feess kost a\u00f0 b\u00faa og starfa erlendis og telja a\u00f0 n\u00e1mi\u00f0 n\u00fdtist \u00feeim ekki \u00fear, o.s.frv. Neikv\u00e6\u00f0 umr\u00e6\u00f0a um m\u00e1l ungs f\u00f3lks hefur l\u00edka \u00e1hrif \u2013 \u00fea\u00f0 er alltaf veri\u00f0 a\u00f0 segja unglingum a\u00f0 \u00feau kunni ekki \u00edslensku, skamma \u00feau fyrir a\u00f0 sletta ensku of miki\u00f0, o.s.frv.<\/p>\n<p>N\u00fa m\u00e1 vissulega segja a\u00f0 vi\u00f0 \u00feurfum ekki \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 halda a\u00f0 mennta meira en tug f\u00f3lks \u00e1 \u00e1ri \u00ed \u00ed \u00edslensku. \u00c9g er reyndar \u00f3samm\u00e1la \u2013 \u00fea\u00f0 hefur s\u00fdnt sig a\u00f0 \u00edslenskun\u00e1m n\u00fdtist f\u00f3lki \u00ed fj\u00f6lm\u00f6rgum og fj\u00f6lbreyttum st\u00f6rfum og okkur veitir ekkert af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fatskrifa fleiri me\u00f0 h\u00e1sk\u00f3lamenntun \u00ed \u00edslensku. En \u00fea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r aukaatri\u00f0i. A\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 er \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00feessi f\u00e6kkun nemenda ber sk\u00fdrt vitni um st\u00f6\u00f0u \u00edslenskunnar \u00ed huga ungs f\u00f3lks. H\u00fan er ekki spennandi. H\u00fan er ekki k\u00fal. H\u00fan er ekki grein sem unga f\u00f3lki\u00f0 hefur \u00e1huga \u00e1 a\u00f0 l\u00e6ra \u00ed h\u00e1sk\u00f3la. H\u00fan h\u00f6f\u00f0ar ekki til ungs f\u00f3lks. \u00dea\u00f0 er verulega alvarlegt.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt hugsanlega megi rekja minnka\u00f0an \u00e1huga \u00e1 \u00edslenskun\u00e1mi a\u00f0 einhverju leyti til kennslunnar \u00ed grunn- og framhaldssk\u00f3lum, og til \u00feess a\u00f0 h\u00e1sk\u00f3lakennarar \u00ed greininni hafi ekki sta\u00f0i\u00f0 sig \u00ed marka\u00f0ssetningu, er \u00fea\u00f0 ekki frum\u00e1st\u00e6\u00f0an heldur birtingarmynd miklu st\u00e6rra m\u00e1ls \u2013 st\u00f6\u00f0u \u00edslenskunnar \u00ed samf\u00e9laginu. Sta\u00f0reyndin er s\u00fa a\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6fum ekki sinnt \u00edslenskunni n\u00f3gu vel, ekki hugsa\u00f0 n\u00f3gu vel um a\u00f0 s\u00fdna m\u00e1lnotendum fram \u00e1 gildi hennar fyrir okkur og fyrir samf\u00e9lagi\u00f0. M\u00f3\u00f0urm\u00e1li\u00f0 er hluti af sj\u00e1lfsmynd okkar, hluti af okkur sj\u00e1lfum. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 r\u00e6kta \u00feann hluta \u00e1 j\u00e1kv\u00e6\u00f0an og uppbyggjandi h\u00e1tt \u2013 ekki sem skyldu.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir ekkert a\u00f0 reka \u00e1r\u00f3\u00f0ur fyrir \u00edslenskunni \u00e1 einhverjum \u00fej\u00f3\u00f0ernisforsendum. \u00dea\u00f0 virka\u00f0i \u00e1g\u00e6tlega \u00ed upphafi s\u00ed\u00f0ustu aldar en ekki lengur. Me\u00f0 \u00fev\u00ed er \u00e9g ekki a\u00f0 segja a\u00f0 \u00edslenskan skipti ekki m\u00e1li fyrir okkur. Au\u00f0vita\u00f0 gerir h\u00fan \u00fea\u00f0. En vi\u00f0 ver\u00f0um samt a\u00f0 \u00e1tta okkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 til \u00feess a\u00f0 unga f\u00f3lki\u00f0 hafi \u00e1huga \u00e1 henni, vilji nota hana \u00e1 flestum svi\u00f0um, r\u00e6kta hana og var\u00f0veita, ver\u00f0ur h\u00fan a\u00f0 vera samkeppnish\u00e6f. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 geta bo\u00f0i\u00f0 unga f\u00f3lkinu \u00e1hugaver\u00f0a af\u00fereyingu og fr\u00e6\u00f0slu \u00e1 \u00edslensku, n\u00fat\u00edmalegt og smekklegt kennsluefni \u2013 og n\u00fdjan m\u00e1lsta\u00f0al sem stendur n\u00e6r \u00fev\u00ed m\u00e1li sem \u00feau hafa tileinka\u00f0 s\u00e9r og tala.<\/p>\n<p>G\u00f3\u00f0u fr\u00e9ttirnar eru \u00fe\u00e6r a\u00f0 \u00feetta er h\u00e6gt. \u00dea\u00f0 er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til svarts\u00fdni um \u00edslenskuna og framt\u00ed\u00f0 hennar \u2013 ef vi\u00f0 sinnum henni, hvert og eitt. Stj\u00f3rnv\u00f6ld hafa gert vel \u00ed a\u00f0 byggja upp \u00edslenska m\u00e1lt\u00e6kni en \u00feurfa a\u00f0 st\u00f3rauka annan stu\u00f0ning vi\u00f0 \u00edslenskuna \u2013 vi\u00f0 \u00fatg\u00e1fu kennslu- og fr\u00e6\u00f0sluefnis, vi\u00f0 b\u00f3ka\u00fatg\u00e1fu, kvikmyndager\u00f0 og hvers kyns af\u00fereyingu \u00e1 \u00edslensku. Framar \u00f6llu \u00fearf a\u00f0 gera st\u00f3r\u00e1tak \u00ed kennslu \u00edslensku sem annars m\u00e1ls, me\u00f0 sameinu\u00f0u \u00e1taki stj\u00f3rnvalda og atvinnurekenda. En \u00feetta hrekkur skammt ef vi\u00f0, almennir m\u00e1lnotendur, leggjumst ekki l\u00edka \u00e1 \u00e1rarnar vi\u00f0 a\u00f0 gera \u00edslensku sj\u00e1lfsag\u00f0a \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e9r br\u00e1 \u00feegar \u00e9g fr\u00e9tti a\u00f0 n\u00fdnemar \u00ed minni g\u00f6mlu kennslugrein, \u00edslensku \u00e1 Hugv\u00edsindasvi\u00f0i H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands, v\u00e6ru a\u00f0eins ellefu \u00feetta \u00e1ri\u00f0. N\u00fdnemar \u00ed greininni hafa ekki veri\u00f0 f\u00e6rri s\u00ed\u00f0an einhvern t\u00edma \u00e1 sj\u00f6unda \u00e1ratugnum e\u00f0a jafnvel fyrr. \u00de\u00e1 var fj\u00f6ldi n\u00fdst\u00fadenta vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3lann bara brot af \u00fev\u00ed sem n\u00fa er \u00feannig a\u00f0 hlutfall \u00edslenskunema af [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4442","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4442"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4443,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4442\/revisions\/4443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}