{"id":4546,"date":"2022-09-27T08:00:21","date_gmt":"2022-09-27T08:00:21","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4546"},"modified":"2022-09-28T18:29:14","modified_gmt":"2022-09-28T18:29:14","slug":"spansk-sponsk-eda-spaunsk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/09\/27\/spansk-sponsk-eda-spaunsk\/","title":{"rendered":"Sp\u00e1nsk, sp\u00f6nsk e\u00f0a spaunsk?"},"content":{"rendered":"<p>Af l\u00fdsingaror\u00f0inu sem v\u00edsar til <em>Sp\u00e1nar<\/em>\u00a0eru til \u00ferj\u00fa afbrig\u00f0i \u2013 <em>spanskur<\/em>, <em>sp\u00e1nskur<\/em> og <em>sp\u00e6nskur<\/em>. Af \u00feessum \u00feremur afbrig\u00f0um er <em>spanskur<\/em> langsjaldg\u00e6fast, einkum \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugum, en hin b\u00e6\u00f0i algeng \u00fe\u00f3tt <em>sp\u00e6nskur<\/em> hafi s\u00f3tt \u00e1 undanfari\u00f0. \u00cd afbrig\u00f0inu <em>spanskur<\/em> kemur <em>\u00f6<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>a<\/em> \u00ed nokkrum beygingarmyndum eftir venjulegum beygingarreglum eins og <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/408997\">s\u00fdnt<\/a> er \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em> \u2013 <em>sp\u00f6nskum<\/em> (\u00ed \u00fe\u00e1gufalli eint\u00f6lu \u00ed karlkyni og \u00fe\u00e1gufalli allra kynja), <em>sp\u00f6nsku<\/em> (\u00ed \u00fe\u00e1gufalli eint\u00f6lu \u00ed hvorugkyni) og <em>sp\u00f6nsk <\/em>(\u00ed nefnifalli eint\u00f6lu \u00ed kvenkyni fleirt\u00f6lu og nefnifalli og \u00feolfalli fleirt\u00f6lu \u00ed hvorugkyni). \u00c1 hinn b\u00f3ginn m\u00e6tti b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 afbrig\u00f0i\u00f0 <em>sp\u00e1nskur<\/em> hef\u00f0i <em>\u00e1<\/em> \u00ed \u00f6llum beygingarmyndum eins og <em>B\u00cdN<\/em> <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/408905\">s\u00fdnir<\/a>.<\/p>\n<p>En m\u00e1li\u00f0 er fl\u00f3knara en \u00feetta. \u00deegar lag\u00f0ur er saman fj\u00f6ldi d\u00e6ma um einstakar beygingarmyndir af <em>spanskur<\/em> og samsvarandi beygingarmyndir af <em>sp\u00e1nskur<\/em> \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00fe\u00e6r myndir sem hafa <em>a<\/em> eru a\u00f0eins t\u00e6p 14% af heildarfj\u00f6ldanum \u2013 myndir me\u00f0 <em>\u00e1<\/em> eru \u00fev\u00ed r\u00fam 86%. En m\u00e1li\u00f0 sn\u00fdst vi\u00f0 \u00feegar kemur a\u00f0 beygingarmyndum me\u00f0 <em>\u00f6<\/em> (<em>sp\u00f6nsk<\/em>, <em>sp\u00f6nsku<\/em>, <em>sp\u00f6nskum<\/em>). \u00de\u00e6r eru nefnilega t\u00e6p 90% af heildinni \u2013 samsvarandi beygingarmyndir me\u00f0 <em>\u00e1<\/em> (<em>sp\u00e1nsk<\/em>, <em>sp\u00e1nsku<\/em>, <em>sp\u00e1nskum<\/em>) eru a\u00f0eins r\u00e9tt r\u00fam 10%. Eina sk\u00fdringin \u00e1 \u00feessu er s\u00fa a\u00f0 myndirnar me\u00f0 <em>\u00f6<\/em> s\u00e9u mj\u00f6g oft nota\u00f0ar sem beygingarmyndir af <em>sp\u00e1nskur<\/em> \u00ed sta\u00f0 myndanna me\u00f0 <em>\u00e1<\/em> sem b\u00faast m\u00e6tti vi\u00f0. Algengasta beygingin af\u00a0<em>sp\u00e1nskur<\/em> er \u00fev\u00ed s\u00fa sem er s\u00fdnd h\u00e9r:<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/files\/2022\/09\/spaunsk.jpg\" width=\"400\" \/><\/p>\n<p>Hvernig m\u00e1 sk\u00fdra \u00feetta? Hlj\u00f3\u00f0in <em>\u00e1<\/em> og <em>\u00f6<\/em> eiga ekki a\u00f0 skiptast \u00e1 \u00ed beygingu \u00fe\u00f3tt <em>a<\/em> og <em>\u00f6<\/em> geri \u00fea\u00f0 i\u00f0ulega. Lykilinn a\u00f0 \u00feessu er a\u00f0 finna \u00ed \u00fev\u00ed sem nefnt var \u00ed umr\u00e6\u00f0u um \u00feessi afbrig\u00f0i h\u00e9r \u00ed h\u00f3pnum \u00ed vor, a\u00f0 oft v\u00e6ri bori\u00f0 fram <em>spaunskum<\/em> \u00fe\u00f3tt skrifa\u00f0 s\u00e9 <em>sp\u00f6nskum<\/em>. \u00de\u00f3tt <em>\u00e1 <\/em>og <em>\u00f6<\/em> skiptist ekki \u00e1 \u00ed beygingu gera <em>\u00e1 <\/em>og <em>au<\/em> \u00fea\u00f0 nefnilega \u00ed fj\u00f6lda or\u00f0a eins og <em>langur<\/em> \u2013 <em>l\u00f6ngum<\/em>, <em>svangur<\/em> \u2013 <em>sv\u00f6ngum<\/em>, <em>banki<\/em> \u2013 <em>b\u00f6nkum<\/em> o.s.frv. \u00dearna er vissulega skrifa\u00f0 <em>a<\/em> og <em>\u00f6<\/em> en \u00feau tv\u00edhlj\u00f3\u00f0ast \u00ed <em>\u00e1<\/em> og <em>au<\/em> \u00e1 undan <em>ng<\/em> og <em>nk<\/em>. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur ekki betur s\u00e9\u00f0 en beyging afbrig\u00f0isins <em>sp\u00e1nskur<\/em> ver\u00f0i fyrir \u00e1hrifum fr\u00e1 \u00feessum v\u00edxlum \u00fe\u00f3tt <em>\u00e1<\/em> s\u00e9r \u00fear ekki tilkomi\u00f0 vi\u00f0 tv\u00edhlj\u00f3\u00f0un og \u00fear s\u00e9 ekki <em>nk<\/em> \u00e1 eftir heldur <em>nsk<\/em>. Hlj\u00f3\u00f0av\u00edxlin \u00ed beygingunni sem h\u00e9r fylgir eru \u00fev\u00ed \u00ed raun alveg e\u00f0lileg.<\/p>\n<p>\u00cd beygingu l\u00fdsingaror\u00f0anna\u00a0<em>danskur<\/em> og <em>franskur<\/em> koma fyrir samsvarandi myndir me\u00f0 <em>\u00f6 \u2013 <\/em><em>d\u00f6nsk<\/em>, <em>d\u00f6nsku<\/em>, <em>d\u00f6nskum<\/em>; <em>fr\u00f6nsk<\/em>, <em>fr\u00f6nsku<\/em>, <em>fr\u00f6nskum<\/em>. \u00dea\u00f0 er hins vegar engin tilhneiging til \u00feess a\u00f0 bera \u00fe\u00e6r fram me\u00f0 <em>au<\/em> enda hafa \u00feessi or\u00f0 engar <em>\u00e1<\/em>-myndir sem \u00fdti undir v\u00edxl vi\u00f0 <em>au<\/em> \u2013\u00a0*<em>d\u00e1nskur<\/em> e\u00f0a *<em>fr\u00e1nskur <\/em>er ekki til. Frambur\u00f0urinn <em>spaunsk<\/em>,<em> spaunsku<\/em>, <em>spaunskum<\/em> hl\u00fdtur a\u00f0 vera tilkominn vegna \u00e1hrifa fr\u00e1 <em>\u00e1<\/em>-inu \u00ed <em>sp\u00e1nskur<\/em> og stafa af \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1lnotendur tengi <em>sp\u00e1nskur<\/em> vi\u00f0 or\u00f0 me\u00f0 <em>ng<\/em> og <em>nk<\/em> og finnist e\u00f0lilegt a\u00f0 beita sams konar hlj\u00f3\u00f0av\u00edxlum og \u00ed \u00feeim or\u00f0um. En \u00fea\u00f0 getur samt vel veri\u00f0 a\u00f0 tilvist afbrig\u00f0isins <em>spanskur<\/em>, \u00fear sem <em>\u00f6<\/em> kemur fram \u00ed \u00e1kve\u00f0num myndum og er ekki bori\u00f0 fram <em>au<\/em>, s\u00e9 einhvers konar forsenda \u00feess a\u00f0 v\u00edxlin komi fram.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 getum bori\u00f0 \u00feetta saman vi\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>sk\u00e1nskur<\/em>, af <em>Sk\u00e1nn<\/em>. \u00dear er engin tilhneiging til neinna hlj\u00f3\u00f0av\u00edxla \u00ed beygingu \u2013 myndir eins og *<em>sk\u00f6nskum<\/em> e\u00f0a *<em>skaunskum<\/em> eru ekki til. En \u00fear er ekki heldur til hli\u00f0armyndin *<em>skanskur<\/em> sem *<em>sk\u00f6nskum<\/em> g\u00e6ti veri\u00f0 beygingarmynd af. Vi\u00f0 getum skrifa\u00f0 <em>sp\u00f6nskum<\/em> vegna \u00feess a\u00f0 myndin <em>spanskur<\/em> er til og vi\u00f0 vitum a\u00f0 <em>a<\/em> og <em>\u00f6<\/em> skiptast oft \u00e1 \u00ed beygingu. Vi\u00f0 g\u00e6tum hins vegar ekki skrifa\u00f0 *<em>sk\u00f6nskum<\/em> vegna \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 vitum a\u00f0 <em>\u00e1<\/em> og <em>\u00f6<\/em> skiptast ekki \u00e1 \u00ed beygingu \u2013 og vi\u00f0 getum ekki heldur skrifa\u00f0 *<em>skaunskum<\/em> vegna \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00f3tt <em>\u00e1<\/em> og <em>au<\/em> skiptist \u00e1 \u00ed beygingu vitum vi\u00f0 a\u00f0 \u00ed sl\u00edkum tilvikum er ekki skrifa\u00f0 <em>au<\/em>. \u00dear af lei\u00f0ir a\u00f0 engar forsendur eru fyrir hlj\u00f3\u00f0av\u00edxlum og <em>sk\u00e1nskum<\/em> eini m\u00f6guleikinn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Af l\u00fdsingaror\u00f0inu sem v\u00edsar til Sp\u00e1nar\u00a0eru til \u00ferj\u00fa afbrig\u00f0i \u2013 spanskur, sp\u00e1nskur og sp\u00e6nskur. Af \u00feessum \u00feremur afbrig\u00f0um er spanskur langsjaldg\u00e6fast, einkum \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugum, en hin b\u00e6\u00f0i algeng \u00fe\u00f3tt sp\u00e6nskur hafi s\u00f3tt \u00e1 undanfari\u00f0. \u00cd afbrig\u00f0inu spanskur kemur \u00f6 \u00ed sta\u00f0 a \u00ed nokkrum beygingarmyndum eftir venjulegum beygingarreglum eins og s\u00fdnt er \u00ed Beygingarl\u00fdsingu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4546","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4546"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4566,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4546\/revisions\/4566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}