{"id":4596,"date":"2020-10-19T08:00:39","date_gmt":"2020-10-19T08:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4596"},"modified":"2022-10-09T13:44:10","modified_gmt":"2022-10-09T13:44:10","slug":"malid-og-sjalfstaedisbarattan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/10\/19\/malid-og-sjalfstaedisbarattan\/","title":{"rendered":"M\u00e1li\u00f0 og sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttan"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 hefur lengi veri\u00f0 vi\u00f0tekin sko\u00f0un a\u00f0 \u00edslenskan s\u00e9 helsta r\u00e9ttl\u00e6ting og forsenda fullveldis \u00cdslands. Alkunna er a\u00f0 tungan l\u00e9k eitt a\u00f0alhlutverki\u00f0 \u00ed sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu \u00cdslendinga. Allt fr\u00e1 upphafi bar\u00e1ttunnar \u00e1 19. \u00f6ld var \u00e1hersla l\u00f6g\u00f0 \u00e1 tungum\u00e1li\u00f0 og mikilv\u00e6gi \u00feess fyrir \u00edslenskt \u00fej\u00f3\u00f0erni og \u00fej\u00f3\u00f0arvitund. I\u00f0ulega var sett samasemmerki milli hnign\u00adunar tungum\u00e1lsins og dv\u00ednandi \u00fej\u00f3\u00f0erniskenndar. Hnignun tungum\u00e1lsins var einnig tengd vi\u00f0 afturf\u00f6r \u00e1 \u00f6\u00f0rum svi\u00f0um. \u00c1 seinni hluta 19. aldar var veri\u00f0 a\u00f0 draga skarpari landam\u00e6ri en \u00e1\u00f0ur v\u00ed\u00f0a um Evr\u00f3pu og \u00fej\u00f3\u00f0\u00adr\u00edki \u00ed n\u00fat\u00edmaskilningi voru a\u00f0 ver\u00f0a til. V\u00ed\u00f0a lentu \u00fe\u00e1 innan sama r\u00edkis h\u00f3par og \u00fej\u00f3\u00f0ar\u00adbrot sem t\u00f6lu\u00f0u mismunandi tungum\u00e1l.<\/p>\n<p>Til a\u00f0 tryggja einingu r\u00edkisins l\u00f6g\u00f0u stj\u00f3rnv\u00f6ld i\u00f0u\u00adlega \u00e1herslu \u00e1 eitt r\u00edkism\u00e1l, og b\u00f6nnu\u00f0u jafnvel notkun annarra tungum\u00e1la innan r\u00edkisins. \u00dea\u00f0 ger\u00f0u Danir hins vegar ekki \u00e1 \u00cdslandi. \u00dev\u00ed var \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00e1hersla v\u00e6ri l\u00f6g\u00f0 \u00e1 endurreisn tungunnar og hreinsun af d\u00f6nskum \u00e1hrifum \u00ed tengslum vi\u00f0 eflingu \u00fej\u00f3\u00f0erniskenndar og bar\u00e1ttu fyrir auknum r\u00e9ttindum \u00cdslend\u00adinga \u00e1 19. \u00f6ld var s\u00fa bar\u00ad\u00e1tta fyrst og fremst h\u00e1\u00f0 innanlands en ekki vi\u00f0 d\u00f6nsk stj\u00f3rn\u00adv\u00f6ld. \u00d6fugt vi\u00f0 marga a\u00f0ra minnihlutah\u00f3pa innan r\u00edkja \u00feurftu \u00cdslendingar ekki a\u00f0 berjast s\u00e9rstaklega fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 nota m\u00f3\u00f0urm\u00e1l sitt \u00e1 flestum svi\u00f0um. Tungan var hins vegar sameiningart\u00e1kn, r\u00e9ttl\u00e6ting \u00cdslend\u00adinga fyrir s\u00e9rst\u00f6\u00f0u sinni og ekki s\u00edst notu\u00f0 til a\u00f0 lei\u00f0a \u00cdslendingum sj\u00e1lfum fyrir sj\u00f3nir hver s\u00fa s\u00e9rsta\u00f0a v\u00e6ri. V\u00ed\u00f0a \u00ed Evr\u00f3pu var tungan v\u00edgv\u00f6llur bar\u00e1ttunnar \u2013 \u00e1 \u00cdslandi var h\u00fan vopni\u00f0.<\/p>\n<p>Stj\u00f3rnarskr\u00e1 \u00cdslands kve\u00f0ur ekki \u00e1 um opinbera st\u00f6\u00f0u \u00edslensku, \u00fe\u00f3tt hugmyndir um sl\u00edkt hafi nokkrum sinnum komi\u00f0 fram, t.d. \u00ed <a href=\"http:\/\/www.stjornlagarad.is\/other_files\/stjornlagarad\/skyrsla-stjornlaganefndar\/skyrsla_stjornlaganefndar_fyrra_bindi.pdf?fbclid=IwAR3mHnuLnacLAFzu5jZLx6av6cxyfgPeIm7AN8tPfPIBJfNhDsc-4nf08nk\">sk\u00fdrslu stj\u00f3rnlaganefndar<\/a> fr\u00e1 2011. Me\u00f0 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.althingi.is%2Faltext%2Fstjt%2F2011.061.html%3Ffbclid%3DIwAR3LRb864gzCFp9xLAeJeAuFaDduBy1UwNLTGCvXnU69B1azRm7cp0utMf0&amp;h=AT0D8z2fe-qDMQT-OJhG-VYTfPJY2DZOlEre0QEuXnAv_BmKzhE3-2VZwDBbspvZaLFynLSuVhJX6vb0wqB0y2KTlykiiQcWjlIKcAGs42Sy0qiKd8CR56yqJme6uUAkiw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0Aw3eL8I5frGSKjxZb2b6NFC9PRY0qDNxN2rn6OPHtUMPJBqtk4K89BC-Tvb2PjCcMUfYkAF9mGyBHLnyuDVGW8f7MTGLj_dq8k7DGx-l0ve1_Im0Mc41Ces-MLaMEn078yZsyXrYC20T-JHjTeTNBrr_IsgRw\">l\u00f6gum<\/a> um st\u00f6\u00f0u \u00edslenskrar tungu og \u00edslensks t\u00e1knm\u00e1ls fr\u00e1 2011 f\u00e9kk \u00edslensk tunga \u00fe\u00f3 st\u00f6\u00f0u sem opinbert tungum\u00e1l \u00e1 \u00cdslandi. \u00cd <a href=\"http:\/\/stjornlagarad.is\/other_files\/stjornlagarad\/Frumvarp_med_skyringum.pdf?fbclid=IwAR3LvOegi6_tPAPyzasC_K-j34LVqF4usnqdcpIQsqY8O2ELgxoSNFU4wnQ\">till\u00f6gum stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s<\/a> a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 fyrir \u00cdsland sumari\u00f0 2011 er ekkert \u00e1kv\u00e6\u00f0i um \u00fej\u00f3\u00f0tungu en nefnt \u00ed sk\u00fdringum a\u00f0 sterkar raddir hafa veri\u00f0 \u00e1 lofti um a\u00f0 setja \u00edslenska tungu inn sem eitt af grunngildum stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar. E.t.v. m\u00e1 \u00e6tla a\u00f0 r\u00e1\u00f0i\u00f0 hafi tali\u00f0 a\u00f0 sl\u00edkt \u00e1kv\u00e6\u00f0i g\u00e6ti or\u00f0i\u00f0 grundv\u00f6llur einhvers konar mis\u00admununar, n\u00fa \u00e1 t\u00edmum al\u00fej\u00f3\u00f0av\u00e6\u00f0ingar og fj\u00f6lmenningarlegra samf\u00e9lags en \u00e1\u00f0ur. En <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fsamradsgatt.island.is%2Foll-mal%2F%24Cases%2FDetails%2F%3Fid%3D2687%26fbclid%3DIwAR3LvOegi6_tPAPyzasC_K-j34LVqF4usnqdcpIQsqY8O2ELgxoSNFU4wnQ&amp;h=AT3ReA7vOatEEMVkWjrW2_7BgmkSfpGLDj1ANdoBAnyXtxNTj_pxQhqWqBxHVlw1CgANYTPlTco7_UKigOz7QLqEoRmjIAgQM5znPFodacXbeNzP8ae2mwxLr1CrVzK3sA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0Aw3eL8I5frGSKjxZb2b6NFC9PRY0qDNxN2rn6OPHtUMPJBqtk4K89BC-Tvb2PjCcMUfYkAF9mGyBHLnyuDVGW8f7MTGLj_dq8k7DGx-l0ve1_Im0Mc41Ces-MLaMEn078yZsyXrYC20T-JHjTeTNBrr_IsgRw\">tillaga<\/a> um b\u00e6ta \u00e1kv\u00e6\u00f0i um \u00edslenska tungu \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1 hefur n\u00fa veri\u00f0 l\u00f6g\u00f0 fram.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 hefur lengi veri\u00f0 vi\u00f0tekin sko\u00f0un a\u00f0 \u00edslenskan s\u00e9 helsta r\u00e9ttl\u00e6ting og forsenda fullveldis \u00cdslands. Alkunna er a\u00f0 tungan l\u00e9k eitt a\u00f0alhlutverki\u00f0 \u00ed sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu \u00cdslendinga. Allt fr\u00e1 upphafi bar\u00e1ttunnar \u00e1 19. \u00f6ld var \u00e1hersla l\u00f6g\u00f0 \u00e1 tungum\u00e1li\u00f0 og mikilv\u00e6gi \u00feess fyrir \u00edslenskt \u00fej\u00f3\u00f0erni og \u00fej\u00f3\u00f0arvitund. I\u00f0ulega var sett samasemmerki milli hnign\u00adunar tungum\u00e1lsins og dv\u00ednandi \u00fej\u00f3\u00f0erniskenndar. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4596","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4596","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4596"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4596\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4597,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4596\/revisions\/4597"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}