{"id":4659,"date":"2022-11-02T21:10:27","date_gmt":"2022-11-02T21:10:27","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4659"},"modified":"2022-11-02T21:34:44","modified_gmt":"2022-11-02T21:34:44","slug":"gerandi-ofbeldis-gerandi-minn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/11\/02\/gerandi-ofbeldis-gerandi-minn\/","title":{"rendered":"Gerandi ofbeldis \u2013 gerandi minn"},"content":{"rendered":"<p>Nafnor\u00f0i\u00f0 <em>gerandi <\/em>hefur fleiri en eitt hlutverk. \u00cd m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i t\u00e1knar \u00fea\u00f0 \u201e\u00feann sem gerir eitthva\u00f0, framkv\u00e6mir einhvern verkna\u00f0, vinnur eitthvert verk\u201c eins og <a href=\"https:\/\/idordabanki.arnastofnun.is\/faersla\/398816?fbclid=IwAR0UhOC_W4LIE7dh6nFyDN8KhAm3awnfeRHNQSGgRCa-xZwjtazuaQCIk5g\">segir<\/a> \u00ed \u00ed\u00f0or\u00f0asafni \u00ed m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i \u00ed <em>\u00cd\u00f0or\u00f0abankanum<\/em>. \u00cd \u00feessari merkingu er or\u00f0i\u00f0 hlutlaust, nota\u00f0 me\u00f0 fj\u00f6lbreyttum s\u00f6gnum \u2013 <em>tala<\/em>, <em>kyssa<\/em>, <em>vinna<\/em>, <em>bor\u00f0a<\/em>, <em>lesa<\/em>, <em>berja<\/em>, <em>mei\u00f0a<\/em>, <em>drepa<\/em> taka allar me\u00f0 s\u00e9r geranda. En auk \u00feess hefur or\u00f0i\u00f0 lengi veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed lagam\u00e1li og d\u00f3mum um f\u00f3lk sem br\u00fdtur eitthva\u00f0 af s\u00e9r e\u00f0a hagar s\u00e9r \u00e1 refsiver\u00f0an h\u00e1tt \u2013 tala\u00f0 er um <em>gerendur <\/em>\u00ed fj\u00e1rsvikam\u00e1lum, \u00fej\u00f3fna\u00f0arm\u00e1lum, mor\u00f0m\u00e1lum og \u00fdmsum \u00f6\u00f0rum tegundum afbrota. S\u00ed\u00f0ast en ekki s\u00edst er tala\u00f0 um <em>gerendur<\/em> \u00ed kynfer\u00f0isbrotam\u00e1lum en notkun or\u00f0sins \u00e1 \u00fev\u00ed svi\u00f0i hefur aukist mj\u00f6g \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1rum.<\/p>\n<p>\u00cd tengslum vi\u00f0 notkun or\u00f0sins <em>gerandi <\/em>um f\u00f3lk sem br\u00fdtur eitthva\u00f0 af s\u00e9r hefur or\u00f0i\u00f0 \u00e1hugaver\u00f0 breyting \u00e1 setningafr\u00e6\u00f0ilegri heg\u00f0un \u00feess. N\u00fa tekur \u00fea\u00f0 i\u00f0ulega me\u00f0 s\u00e9r nafnor\u00f0 \u00ed eignarfalli sem l\u00fdsir \u00fev\u00ed hvers e\u00f0lis umr\u00e6dd meinger\u00f0 er \u2013 tala\u00f0 er um <em>geranda eineltis<\/em>, <em>geranda ofbeldis<\/em>, <em>geranda afbrots<\/em>, <em>geranda \u00e1r\u00e1sar<\/em> og fleira \u00ed \u00feeim d\u00far, og \u00ed kj\u00f6lfar bankahrunsins 2008 var l\u00edka i\u00f0ulega tala\u00f0 um <em>gerendur hrunsins<\/em>. \u00deessi notkun or\u00f0sins vir\u00f0ist ekki nema svona \u00ferj\u00e1t\u00edu \u00e1ra g\u00f6mul. Elstu d\u00e6mi sem \u00e9g finn um hana eru fr\u00e1 1991 og \u00f6rf\u00e1 d\u00e6mi eru til fr\u00e1 t\u00edunda \u00e1ratug s\u00ed\u00f0ustu aldar. Notkunin hefst hins vegar a\u00f0 r\u00e1\u00f0i um aldam\u00f3t og hefur fari\u00f0 st\u00f6\u00f0ugt vaxandi s\u00ed\u00f0an samfara aukinni umr\u00e6\u00f0u um m\u00e1l af \u00feessu tagi.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 algengt a\u00f0 nafnor\u00f0 sem eru myndu\u00f0 af s\u00f6gnum me\u00f0 vi\u00f0skeytinu <em>-andi<\/em> (upphaflega l\u00fdsingarh\u00e1ttur n\u00fat\u00ed\u00f0ar) taki me\u00f0 s\u00e9r eignarfallsor\u00f0. Vi\u00f0 t\u00f6lum um <em>eiganda h\u00fassins<\/em>, <em>notendur \u00fej\u00f3nustunnar<\/em>, <em>lesendur bla\u00f0sins<\/em> o.s.frv. \u00cd \u00feeim tilvikum tekur samsvarandi s\u00f6gn oft sams konar nafnor\u00f0 sem andlag \u2013 vi\u00f0 t\u00f6lum um a\u00f0 <em>eiga h\u00fasi\u00f0<\/em>, <em>nota \u00fej\u00f3nustuna<\/em>, <em>lesa bla\u00f0i\u00f0<\/em> o.s.frv. En \u00fev\u00ed er ekki til a\u00f0 dreifa me\u00f0 s\u00f6gnina <em>gera<\/em> \u2013 vi\u00f0 segjum ekki *<em>gera einelti<\/em>, <em>*gera ofbeldi<\/em>, *<em>gera hruni\u00f0<\/em> e\u00f0a neitt sl\u00edkt. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki einsd\u00e6mi a\u00f0 or\u00f0 mynda\u00f0 me\u00f0 <em>-andi<\/em> samsvari vi\u00f0komandi s\u00f6gn ekki a\u00f0 \u00feessu leyti. Vi\u00f0 t\u00f6lum t.d. um <em>nemendur sk\u00f3lans<\/em> \u00fe\u00f3tt ekki s\u00e9 tala\u00f0 um a\u00f0 *<em>nema sk\u00f3lann<\/em>. Tengsl <em>-andi<\/em>-or\u00f0s vi\u00f0 eignarfallsor\u00f0i\u00f0 geta veri\u00f0 mismunandi.<\/p>\n<p>En eignarfall me\u00f0 or\u00f0inu <em>gerandi<\/em> getur l\u00edka haft anna\u00f0 hlutverk en a\u00f0 l\u00fdsa e\u00f0li meinger\u00f0arinnar \u2013 \u00fea\u00f0 getur l\u00edka sta\u00f0i\u00f0 fyrir \u00feolanda hennar, einkum \u00ed eineltis- og kynfer\u00f0isbrotam\u00e1lum. N\u00fa er t.d. sagt <em>\u00e9g h\u00e6tti a\u00f0 \u00f3ttast geranda minn<\/em>, <em>hann gat horfst \u00ed augu vi\u00f0 gerendur s\u00edna<\/em>, <em>\u00fe\u00f3 er h\u00fan enn hr\u00e6dd vi\u00f0 geranda sinn<\/em>, <em>\u00fea\u00f0 er veri\u00f0 a\u00f0 hylma yfir me\u00f0 geranda hennar<\/em> o.s.frv. \u00deessi notkun eignarfalls me\u00f0 <em>gerandi<\/em> er mj\u00f6g n\u00fdleg \u2013 elsta d\u00e6mi sem \u00e9g fann um hana er fr\u00e1 2007 en \u00e1ri\u00f0 2012 blossar h\u00fan upp og hefur brei\u00f0st mj\u00f6g \u00fat \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum \u00ed kj\u00f6lfar <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hashtag\/metoo?__eep__=6&amp;__gid__=348609846533094&amp;__cft__%5b0%5d=AZWMQG9DoiKp7D_Hm6Rz2sTh9Z8_mXaZNVjhOzPBN5P7l2qUABSVKsUumXheJkcYnj6P3VOyqaPTRKmIA--lnL_Td5WRopcUwBxAtlQTjBmuqMjn3POBCy6vpBOG9Mb3Ahf__-rv1Tf_9aPPxvaQTlsi&amp;__tn__=*NK-R\">#metoo<\/a>. V\u00e6ntanlega er h\u00fan tilkomin fyrir \u00e1hrif fr\u00e1 hli\u00f0st\u00e6\u00f0um samb\u00f6ndum \u00fear sem \u00feolandinn er \u00ed eignarfalli eins og <em>mor\u00f0ingi hans<\/em>, <em>nau\u00f0gari hennar<\/em> o.fl.<\/p>\n<p>\u00dear er \u00fe\u00f3 s\u00e1 munur eins og \u00e1\u00f0ur a\u00f0 samr\u00e6mi er milli nafnor\u00f0sins og samsvarandi sagnar \u2013 vi\u00f0 segjum <em>myr\u00f0a hann<\/em>, <em>nau\u00f0ga henni <\/em>o.s.frv. Vi\u00f0 segjum hins vegar ekki *<em>gera mig<\/em>\/<em>m\u00e9r<\/em>, *<em>gera hana<\/em>\/<em>henni<\/em>. \u00dear ver\u00f0ur a\u00f0 koma eitthva\u00f0 meira, anna\u00f0 andlag \u2013 <em>gera m\u00e9r<\/em>\/<em>henni mein<\/em>\/<em>miska<\/em>. En \u00fe\u00f3tt \u00fearna s\u00e9 ekki samr\u00e6mi \u00e1 milli er \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 amast vi\u00f0 samb\u00f6ndum eins og <em>gerandi minn<\/em>\/<em>hennar<\/em>\/<em>hans<\/em> o.s.frv. Merkingartengsl milli nafnor\u00f0s sem er h\u00f6fu\u00f0or\u00f0 \u00ed nafnli\u00f0 og eignarfalls sem \u00fea\u00f0 tekur me\u00f0 s\u00e9r geta veri\u00f0 me\u00f0 \u00fdmsu m\u00f3ti. \u00de\u00f3 sakar ekki a\u00f0 nefna a\u00f0 \u00ed or\u00f0inu <em>meinger\u00f0ama\u00f0ur<\/em> sem er gamalt \u00ed m\u00e1linu en mj\u00f6g sjaldg\u00e6ft koma b\u00e6\u00f0i andl\u00f6gin fyrir. \u00dea\u00f0 m\u00e6tti hugsa s\u00e9r a\u00f0 segja <em>meinger\u00f0ama\u00f0ur minn<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>gerandi minn<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nafnor\u00f0i\u00f0 gerandi hefur fleiri en eitt hlutverk. \u00cd m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i t\u00e1knar \u00fea\u00f0 \u201e\u00feann sem gerir eitthva\u00f0, framkv\u00e6mir einhvern verkna\u00f0, vinnur eitthvert verk\u201c eins og segir \u00ed \u00ed\u00f0or\u00f0asafni \u00ed m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i \u00ed \u00cd\u00f0or\u00f0abankanum. \u00cd \u00feessari merkingu er or\u00f0i\u00f0 hlutlaust, nota\u00f0 me\u00f0 fj\u00f6lbreyttum s\u00f6gnum \u2013 tala, kyssa, vinna, bor\u00f0a, lesa, berja, mei\u00f0a, drepa taka allar me\u00f0 s\u00e9r geranda. En [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4659","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4659"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4659\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4663,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4659\/revisions\/4663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}