{"id":4723,"date":"2022-12-05T20:49:38","date_gmt":"2022-12-05T20:49:38","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4723"},"modified":"2025-06-11T15:46:58","modified_gmt":"2025-06-11T15:46:58","slug":"ad-fjarafla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/12\/05\/ad-fjarafla\/","title":{"rendered":"A\u00f0 fj\u00e1rafla"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fdlega var \u00e9g spur\u00f0ur um s\u00f6gnina <em>fj\u00e1rafla <\/em>sem fyrirspyrjandi sag\u00f0ist oft hafa rekist \u00e1 undanfari\u00f0 \u00ed merkingunni 'afla fj\u00e1r'. \u00c9g kanna\u00f0ist ekki vi\u00f0 \u00feessa s\u00f6gn og hana er ekki a\u00f0 finna \u00ed neinum or\u00f0ab\u00f3kum. H\u00fan kom m\u00e9r samt ekkert \u00e1 \u00f3vart vegna \u00feess a\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hefur \u00fea\u00f0 f\u00e6rst mj\u00f6g \u00ed v\u00f6xt a\u00f0 nota <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/12\/15\/sagnasamsetningar\/?fbclid=IwAR3klQTQq9ViTCF5HOI7Zh850P5jZixzBZOTHDChPl7d_xx12ogwE6mnVbA\">samsettar sagnir<\/a> \u00ed sta\u00f0 or\u00f0asambands me\u00f0 s\u00f6gn og nafnor\u00f0i e\u00f0a s\u00f6gn og forsetningu e\u00f0a atviksor\u00f0i. \u00deetta eru sagnir eins og <em>haldleggja<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>leggja hald \u00e1<\/em>, <em>frelsissvipta <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>svipta frelsi<\/em>, <em>nafnbirta<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>birta nafn<\/em>, <em>\u00f6kuleyfissvipta<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>svipta \u00f6kuleyfi<\/em>,<em> brottv\u00edsa<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>v\u00edsa brott<\/em>, o.s.frv. Stundum eru samsettar sagnir l\u00edka mynda\u00f0ar af nafnor\u00f0i \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkur s\u00f6gn liggi a\u00f0 baki, eins og t.d. <em>j\u00f3laskreyta<\/em> af <em>j\u00f3laskraut<\/em>.<\/p>\n<p>En \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 leita d\u00e6ma um <em>fj\u00e1rafla<\/em> og fann fleiri, eldri og fj\u00f6lbreyttari d\u00e6mi en \u00e9g \u00e1tti von \u00e1. Elsta d\u00e6mi\u00f0 sem \u00e9g fann var fimmt\u00edu \u00e1ra gamalt, \u00far <em>Vikunni<\/em> 1972: \u201eUnited Artists, fyrirt\u00e6ki\u00f0 sem framlei\u00f0ir myndina, hefur lofa\u00f0 m\u00e9r \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir muni fj\u00e1rafla tv\u00e6r kvikmyndir.\u201c \u00dearna er merkingin auglj\u00f3slega ekki 'afla fj\u00e1r', heldur 'fj\u00e1rmagna'. Elsta d\u00e6mi \u00fear sem merkingin 'afla fj\u00e1r' er sk\u00fdr er \u00ed <em>Fr\u00e9ttamolanum <\/em>1986: \u201eFyrir p\u00e1ska \u00fe\u00f3tti gjaldkera f\u00e9lagsins [\u2026] kominn t\u00edmi til a\u00f0 fj\u00e1rafla eitthva\u00f0.\u201c \u00cd <em>B\u00e6jarb\u00f3t<\/em> 1989 segir: \u201eA\u00f0 undanf\u00f6rnu hafa str\u00e1karnir veri\u00f0, eins og b\u00e6jarb\u00faar hafa eflaust teki\u00f0 eftir, a\u00f0 fj\u00e1rafla fyrir fer\u00f0inni.\u201c En i\u00f0ulega g\u00e6ti hvor merkingin sem er \u00e1tt vi\u00f0 og kemur \u00ed sama sta\u00f0 ni\u00f0ur hvor er valin.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1980 segir: \u201es\u00e1 styrkur hefur hvergi n\u00e6rri n\u00e6gt og framlei\u00f0endur \u00e1tt \u00ed erfi\u00f0leikum me\u00f0 a\u00f0 fj\u00e1rafla sinn hluta.\u201c \u00deetta g\u00e6ti merkt b\u00e6\u00f0i 'afla fj\u00e1r til s\u00edns hluta' og 'fj\u00e1rmagna sinn hluta'. \u00cd <em>Foringjanum <\/em>1980 segir: \u201eTil a\u00f0 fj\u00e1rafla alla \u00feessa starfsemi okkar erum vi\u00f0 me\u00f0 flugeldas\u00f6lu um hver \u00e1ram\u00f3t\u201c. \u00cd <em>Fr\u00e9ttum <\/em>1986 segir: \u201eMeistaraflokkur og 2. flokkur \u00cdBV \u00ed handbolta selur um \u00feessar mundir svok\u00f6llu\u00f0 lukkudagat\u00f6l, til a\u00f0 fj\u00e1rafla rekstur handboltadeildarinnar.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 1986 segir: \u201eKnattspyrnuh\u00e1t\u00ed\u00f0in er til a\u00f0 fj\u00e1rafla ger\u00f0 \u00ed\u00fer\u00f3ttavallar vi\u00f0 Litla-Hraun.\u201c \u00cd <em>\u00cd\u00fer\u00f3ttabla\u00f0inu<\/em> 1991 segir: \u201eH\u00fan hefur selt nokkur hundru\u00f0 k\u00edl\u00f3metra af kl\u00f3settpapp\u00edr til \u00feess a\u00f0 fj\u00e1rafla utanlandsfer\u00f0ir.\u201c<\/p>\n<p>Eins og d\u00e6min s\u00fdna tekur <em>fj\u00e1rafla<\/em> oft andlag \u00ed \u00feolfalli \u2013 \u201efj\u00e1rafla tv\u00e6r kvikmyndir\u201c, \u201efj\u00e1rafla sinn hluta\u201c, \u201efj\u00e1rafla alla \u00feessa starfsemi\u201c, \u201efj\u00e1rafla \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku\u201c o.s.frv. En \u00ed d\u00e6mum \u00fear sem merkingin 'afla fj\u00e1r' er sk\u00fdr er h\u00e6gt a\u00f0 hafa s\u00f6gnina \u00e1n andlags \u2013 \u201efj\u00e1rafla \u00ed nafni f\u00e9lagsins\u201c, \u201efj\u00e1rafla eins og skepnur\u201c, \u201eallir fj\u00e1rafla nema einn\u201c, \u201evi\u00f0 erum reyndar mj\u00f6g dugleg a\u00f0 fj\u00e1rafla\u201c o.s.frv. \u00cd \u00feessari merkingu tekur s\u00f6gnin l\u00edka stundum forsetningarli\u00f0 me\u00f0 <em>fyrir <\/em>\u2013 \u201efj\u00e1rafla fyrir fer\u00f0inni\u201c, \u201efj\u00e1rafla fyrir skuldum\u201c, \u201efj\u00e1rafla fyrir starf f\u00e9lagsins\u201c, \u201efj\u00e1rafla fyrir deildina\u201c o.s.frv. \u00cd tveimur fyrrnefndu d\u00e6munum er merkingin 'til a\u00f0 grei\u00f0a' og \u00fe\u00e1 stj\u00f3rnar <em>fyrir<\/em> \u00fe\u00e1gufalli en \u00ed tveim \u00feeim seinni er merkingin '\u00ed \u00fe\u00e1gu' og \u00fe\u00e1 stj\u00f3rnar s\u00f6gnin \u00feolfalli.<\/p>\n<p>A\u00f0 lokum m\u00e1 spyrja hvernig eigi a\u00f0 breg\u00f0ast vi\u00f0 s\u00f6gninni <em>fj\u00e1rafla <\/em>\u2013 er \u00feetta gagnleg vi\u00f0b\u00f3t vi\u00f0 m\u00e1li\u00f0 sem sj\u00e1lfsagt er a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a velkomna, e\u00f0a er \u00feetta \u00f3\u00fearft or\u00f0 sem r\u00e9tt er a\u00f0 stugga vi\u00f0? \u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 smekksatri\u00f0i. S\u00f6gnin er \u00f3\u00fe\u00f6rf \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 h\u00e6gt er \u2013 og venja \u2013 a\u00f0 or\u00f0a merkingu hennar \u00e1 annan h\u00e1tt, en \u00fea\u00f0 sama gildir au\u00f0vita\u00f0 um mikinn fj\u00f6lda or\u00f0a \u00ed m\u00e1linu. \u00dea\u00f0 m\u00e1 alveg halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 samsettar sagnir s\u00e9u almennt frekar stir\u00f0ar, en svo m\u00e1 l\u00edka segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 liprara a\u00f0 tala um a\u00f0 <em>fj\u00e1rafla starfsemina<\/em> e\u00f0a <em>fj\u00e1rafla fyrir fer\u00f0inni <\/em>en <em>afla fj\u00e1r til starfseminnar<\/em> og <em>afla fj\u00e1r til fer\u00f0arinnar<\/em>. \u00c9g get ekki heldur s\u00e9\u00f0 a\u00f0 <em>fj\u00e1rafla <\/em>s\u00e9 neitt verri s\u00f6gn en <em>fj\u00e1rmagna<\/em> sem er au\u00f0vita\u00f0 fullkomlega vi\u00f0urkennd.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdlega var \u00e9g spur\u00f0ur um s\u00f6gnina fj\u00e1rafla sem fyrirspyrjandi sag\u00f0ist oft hafa rekist \u00e1 undanfari\u00f0 \u00ed merkingunni 'afla fj\u00e1r'. \u00c9g kanna\u00f0ist ekki vi\u00f0 \u00feessa s\u00f6gn og hana er ekki a\u00f0 finna \u00ed neinum or\u00f0ab\u00f3kum. H\u00fan kom m\u00e9r samt ekkert \u00e1 \u00f3vart vegna \u00feess a\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hefur \u00fea\u00f0 f\u00e6rst mj\u00f6g \u00ed v\u00f6xt a\u00f0 nota [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4723","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4723"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4724,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4723\/revisions\/4724"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}