{"id":4729,"date":"2022-12-06T17:07:06","date_gmt":"2022-12-06T17:07:06","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4729"},"modified":"2022-12-06T17:31:49","modified_gmt":"2022-12-06T17:31:49","slug":"hvad-merkir-audmykjandi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/12\/06\/hvad-merkir-audmykjandi\/","title":{"rendered":"Hva\u00f0 merkir au\u00f0m\u00fdkjandi?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r birtist <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.visir.is%2Fg%2F20222348168d%2F-tilfinningin-er-audmykjandi-%3Ffbclid%3DIwAR2zRp-RLhkLyG2T2YIbPGZ3OkCt2-c0LzmOZ8T2Z6Fux6biU5NfnwE8WNk&amp;h=AT0PXOMKfyixHYZtU4SNNE_ExUp2cw7XeioiaY2HsdtqvMBLfIj941v-qSDTlEd4CFJzB81SFGG3E8EN2XBB1dRN3MwKIrNkAItVPh2xSkboOatKU-fV-i0Sc6Cq91j1gA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3YcMwijV6mnoa3gMLCX1GEvnYQT4YX4jhqzcpLX0g87GAUtQgcvHfq0Ohf-BQAdWqrSZH15fpa-0XCYR1p73MzBzPe07I7m91FG23nkzZXNusukwEArPB8d3wxw9jg4qoCnUuTVo1183unZTuQN30YuVe1tUbt\">fr\u00e9tt<\/a> \u00e1 <em>V\u00edsi <\/em>um val \u00e1 fulltr\u00faa \u00cdslands \u00e1 Feneyjatv\u00ed\u00e6ringnum 2024 undir fyrirs\u00f6gninni \u201eTilfinningin er au\u00f0m\u00fdkjandi\u201c. Fyrirs\u00f6gnin var innan g\u00e6salappa og \u00fev\u00ed sett fram eins og h\u00fan v\u00e6ri h\u00f6f\u00f0 or\u00f0r\u00e9tt eftir listakonunni sem um r\u00e6\u00f0ir, en \u00feegar fr\u00e9ttin er lesin kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 svo vir\u00f0ist ekki vera, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 sem er haft eftir henni \u00fear er \u201e\u00fea\u00f0 er au\u00f0mj\u00fak tilfinning sem fylgir \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa fengi\u00f0 a\u00f0 vera valin\u201c. Fyrirs\u00f6gnin vir\u00f0ist \u00fev\u00ed vera umor\u00f0un <em>V\u00edsis<\/em>, og hefur reyndar veri\u00f0 breytt \u00ed \u201eHildigunnur fulltr\u00fai \u00cdslands \u00e1 Feneyjatv\u00ed\u00e6ringnum 2024\u201c. V\u00e6ntanlega hafa veri\u00f0 ger\u00f0ar athugasemdir vi\u00f0 notkun l\u00fdsingaror\u00f0sins <em>au\u00f0m\u00fdkjandi<\/em> \u00ed upphaflegri fyrirs\u00f6gn, enda er h\u00fan \u00ed \u00f3samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem hefur veri\u00f0 venja.<\/p>\n<p>S\u00fa m\u00e1lnotkunin er \u00fe\u00f3 ekki einsd\u00e6mi eins og \u00e9g skrifa\u00f0i um \u00ed <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Funi.hi.is%2Feirikur%2F2022%2F04%2F21%2Fhvad-er-audmykjandi-lifsreynsla%2F%3Ffbclid%3DIwAR3jl-ZT4rMzZCqWQyKSwvBU2ASGRjG3_woewpsC1xoE7Ak7o85msjFhJtE&amp;h=AT3HxLWnVyNxE5s95C2EdfS6KbTS6j3mbrMw_Y3CswrtscCHFQKnAiCcubvQXV3nLJ1xnvGuRrlBRUl9kqTk0_PKqIT0YTLzeBe4DiHGt7aCdg7QnYNU0enh0dKgiEFabA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3YcMwijV6mnoa3gMLCX1GEvnYQT4YX4jhqzcpLX0g87GAUtQgcvHfq0Ohf-BQAdWqrSZH15fpa-0XCYR1p73MzBzPe07I7m91FG23nkzZXNusukwEArPB8d3wxw9jg4qoCnUuTVo1183unZTuQN30YuVe1tUbt\">pistli<\/a> fyrr \u00e1 \u00e1rinu. L\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>au\u00f0m\u00fdkjandi <\/em>er upphaflega l\u00fdsingarh\u00e1ttur n\u00fat\u00ed\u00f0ar af s\u00f6gninni <em>au\u00f0m\u00fdkja<\/em>, og af sama stofni eru l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>au\u00f0mj\u00fakur<\/em> og nafnor\u00f0i\u00f0 <em>au\u00f0m\u00fdkt<\/em>. S\u00f6gnin er <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F3686%3Ffbclid%3DIwAR1fZf1d7tA-4T0FYfcoiMcoNXdbRIUYRTlqrt6rx59xs3iyEaM-y-JAWbI&amp;h=AT0SzT08OBx5zP9K1fxmPye99H6DCz97PjMxDuVhNhoJigwO2-9EuDtfGT5QEcYEyhnUrZ8Ng-j0uo4dGsLk6IusKxikLT_hxvNnXx4VPwoyM-qiHQKNS82I9rq7UqZSkw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3YcMwijV6mnoa3gMLCX1GEvnYQT4YX4jhqzcpLX0g87GAUtQgcvHfq0Ohf-BQAdWqrSZH15fpa-0XCYR1p73MzBzPe07I7m91FG23nkzZXNusukwEArPB8d3wxw9jg4qoCnUuTVo1183unZTuQN30YuVe1tUbt\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> 'gera l\u00edti\u00f0 \u00far (e-m), vanvir\u00f0a (e-n)' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> en l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>au\u00f0mj\u00fakur <\/em>er \u00fear <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F3684%3Ffbclid%3DIwAR2aPILUIESHm8qA5GPY4AFiZmEZmDdx4qatbhYd5G-y4xVM5YCLKO-Y7yE&amp;h=AT2oBr4oh0rTxHl1b94ZaJqdT50y0RUIA_AqRWIyYL1xuCq3kKQECs_T5byf4_w0YBXIfJztToIwrTu8UJ251rYdQt3nwAxSADYxoMuK8lqGV7DXIyQP5Ty2p-doIs9CAA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3YcMwijV6mnoa3gMLCX1GEvnYQT4YX4jhqzcpLX0g87GAUtQgcvHfq0Ohf-BQAdWqrSZH15fpa-0XCYR1p73MzBzPe07I7m91FG23nkzZXNusukwEArPB8d3wxw9jg4qoCnUuTVo1183unZTuQN30YuVe1tUbt\">sk\u00fdrt<\/a> 'blj\u00fagur og undirgefinn' og nafnor\u00f0i\u00f0 <em>au\u00f0m\u00fdkt <\/em>er <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F3688%3Ffbclid%3DIwAR2BiEOk2M_hKN5Z8eDKqUyyOyycd8ca6kDRaOMukQqT0K6rEcL6rc0KvqI&amp;h=AT0-lWdsQ8J1plVHPKQ72QcLtAxowFfFQwZb-8g-6Kdd8_Aeih1jw27VXYyuGOo3sTpVCi5Rg1dTrUC_MQ_c3Xnve20yt_eay96yZB6V-2f7KYI6u-fUyI3DoJMBaE9B8w&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3YcMwijV6mnoa3gMLCX1GEvnYQT4YX4jhqzcpLX0g87GAUtQgcvHfq0Ohf-BQAdWqrSZH15fpa-0XCYR1p73MzBzPe07I7m91FG23nkzZXNusukwEArPB8d3wxw9jg4qoCnUuTVo1183unZTuQN30YuVe1tUbt\">sk\u00fdrt<\/a> '\u00fea\u00f0 a\u00f0 vera au\u00f0mj\u00fakur'. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed merkingarmunur \u00e1 <em>au\u00f0m\u00fdkja<\/em> og <em>au\u00f0m\u00fdkjandi <\/em>annars vegar og <em>au\u00f0mj\u00fakur<\/em> og <em>au\u00f0m\u00fdkt <\/em>hins vegar, en <em>au\u00f0m\u00fdkjandi <\/em>vir\u00f0ist vera a\u00f0 breyta um merkingu og f\u00e6ra sig yfir \u00ed flokk me\u00f0 <em>au\u00f0mj\u00fakur <\/em>og <em>au\u00f0m\u00fdkt<\/em>. \u00dea\u00f0 er svo sem ekki undarlegt a\u00f0 eitthva\u00f0 sl\u00edkt gerist.<\/p>\n<p>\u00cd fyrri pistli m\u00ednum um \u00feessi or\u00f0 sag\u00f0i \u00e9g: \u201e\u00dea\u00f0 er \u00e6skilegt a\u00f0 halda sig vi\u00f0 m\u00e1lhef\u00f0 og halda \u00e1fram a\u00f0 gera sk\u00fdran greinarmun \u00e1 <em>au\u00f0mj\u00fakur<\/em> og <em>au\u00f0m\u00fdkt<\/em> annars vegar og <em>au\u00f0m\u00fdkja <\/em>og <em>au\u00f0m\u00fdkjandi<\/em> hins vegar.\u201c En m\u00e1li\u00f0 er fl\u00f3knara en \u00e9g h\u00e9lt. \u00cd fornu m\u00e1li er s\u00f6gnin <em>au\u00f0m\u00fdkja <\/em>(<em>au\u00f0m\u00fdkva<\/em>) <em>sig<\/em> afturbeyg\u00f0 og <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fonp.ku.dk%2Fonp%2Fonp.php%3Fo5773%26fbclid%3DIwAR2dZkJf4-g1hlP2fzk2rq9kRcF9miMjWcKl9ujXR39UGw59FJc5JubS6C0&amp;h=AT0SPu0M2eBiBunyBX9EIKpLG5IV0PEY3_aod8kWMVDlfq_qb0m_SNuwwIDAJKoPchoCvV4IyQdDh1wzua_rjehAnxiw-ZRGMNPkR3alhReFjviSydZWsqOi70pbNMW7tA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3YcMwijV6mnoa3gMLCX1GEvnYQT4YX4jhqzcpLX0g87GAUtQgcvHfq0Ohf-BQAdWqrSZH15fpa-0XCYR1p73MzBzPe07I7m91FG23nkzZXNusukwEArPB8d3wxw9jg4qoCnUuTVo1183unZTuQN30YuVe1tUbt\">merkir<\/a> samkv\u00e6mt <em>Orbog over det norr\u00f8ne prosasprog<\/em> 'vise ydmyghed \/ underdanighed \/ velvilje', \u00fe.e. 's\u00fdna au\u00f0m\u00fdkt \/ undirgefni \/ hl\u00fdhug'. \u00deessa merkingu hefur s\u00f6gnin a.m.k. stundum allt fram \u00e1 20. \u00f6ld \u2013 \u201eHva\u00f0 getur hrifi\u00f0 hjarta mannsins meira e\u00f0a fremur komi\u00f0 \u00fev\u00ed til a\u00f0 au\u00f0m\u00fdkja sig fyrir Drottni?\u201c segir \u00ed <em>Nor\u00f0anfara <\/em>1877. \u00dearna er merkingin 's\u00fdna au\u00f0m\u00fdkt' fremur en 'l\u00edtill\u00e6kka' \u00fe\u00f3tt vissulega s\u00e9 stutt \u00e1 milli.<\/p>\n<p>Sama vir\u00f0ist gilda um l\u00fdsingarh\u00e1ttinn\/l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>au\u00f0m\u00fdkjandi<\/em>. \u00deannig segir \u00ed <em>L\u00f6gbergi<\/em> 1889: \u201e\u00dea\u00f0 er opt og t\u00ed\u00f0um ofur au\u00f0m\u00fdkjandi, hefur mjer fundizt, a\u00f0 vera ma\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>Kennaranum<\/em> 1900 segir: \u201eHann f\u00e6r \u00feeim korn og skilar \u00feeim aftur peningunum. \u00deotta g\u00f6fuglyndi hans hefur au\u00f0m\u00fdkjandi \u00e1hrif \u00e1 \u00fe\u00e1.\u201c \u00cd \u00feessum d\u00e6mum, og nokkrum fleiri fr\u00e1 svipu\u00f0um t\u00edma, vir\u00f0ist <em>au\u00f0m\u00fdkjandi<\/em> fremur merkja 'gera au\u00f0mj\u00fakan' en 'l\u00edtill\u00e6kka'. En seint \u00e1 19. \u00f6ld fara a\u00f0 sj\u00e1st d\u00e6mi \u00fear sem s\u00f6gnin er ekki notu\u00f0 afturbeyg\u00f0 og hefur greinilega merkinguna 'l\u00edtill\u00e6kka', t.d. \u00ed <em>\u00cdsafold <\/em>1892: \u201e\u00fe\u00f3tt ekkert sjerstakt k\u00e6mi fyrir, ger\u00f0u menn sjer a\u00f0 skyldu a\u00f0 kvelja \u00fe\u00e1 og p\u00edna og au\u00f0m\u00fdkja, sem mest m\u00e1tti ver\u00f0a.\u201c<\/p>\n<p>\u00c1 20. \u00f6ld vir\u00f0ist <em>au\u00f0m\u00fdkja <\/em>og <em>au\u00f0m\u00fdkjandi<\/em> yfirleitt merkja 'gera l\u00edti\u00f0 \u00far, vanvir\u00f0a\u2018 og vera neikv\u00e6tt \u00fe\u00f3tt vissulega geti \u00fea\u00f0 oft veri\u00f0 t\u00falkunaratri\u00f0i, ekki s\u00edst \u00feegar or\u00f0in eru notu\u00f0 \u00ed tengslum vi\u00f0 tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0. S\u00f6gnin <em>au\u00f0m\u00fdkja <\/em>hefur enn \u00feessa neikv\u00e6\u00f0u merkingu \u00ed \u00f6llum tilvikum, held \u00e9g, en \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum eru farin a\u00f0 sj\u00e1st d\u00e6mi um l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>au\u00f0m\u00fdkjandi <\/em>\u00ed j\u00e1kv\u00e6\u00f0ri merkingu, eins og \u00ed fyrirs\u00f6gninni sem v\u00edsa\u00f0 var til \u00ed upphafi. Samkv\u00e6mt \u00fev\u00ed sem a\u00f0 framan segir m\u00e1 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 me\u00f0 \u00feessu a\u00f0 hverfa aftur til upprunans og \u00fev\u00ed er kannski ekki \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00feessari merkingarbreytingu \u00fe\u00f3tt h\u00fan s\u00e9 vissulega \u00ed andst\u00f6\u00f0u vi\u00f0 \u00fe\u00e1 merkingu sem or\u00f0i\u00f0 hefur venjulega haft \u00ed meira en heila \u00f6ld.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r birtist fr\u00e9tt \u00e1 V\u00edsi um val \u00e1 fulltr\u00faa \u00cdslands \u00e1 Feneyjatv\u00ed\u00e6ringnum 2024 undir fyrirs\u00f6gninni \u201eTilfinningin er au\u00f0m\u00fdkjandi\u201c. Fyrirs\u00f6gnin var innan g\u00e6salappa og \u00fev\u00ed sett fram eins og h\u00fan v\u00e6ri h\u00f6f\u00f0 or\u00f0r\u00e9tt eftir listakonunni sem um r\u00e6\u00f0ir, en \u00feegar fr\u00e9ttin er lesin kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 svo vir\u00f0ist ekki vera, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 sem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4729","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4729"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4729\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4733,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4729\/revisions\/4733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}