{"id":4807,"date":"2023-01-06T15:29:36","date_gmt":"2023-01-06T15:29:36","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4807"},"modified":"2023-01-06T15:38:32","modified_gmt":"2023-01-06T15:38:32","slug":"orlog-ordanna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/01\/06\/orlog-ordanna\/","title":{"rendered":"\u00d6rl\u00f6g or\u00f0anna"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>loftskeytama\u00f0ur<\/em> er gamalgr\u00f3i\u00f0 \u00ed \u00edslensku \u2013 elstu d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 eru fr\u00e1 1906, og \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> eru h\u00e1tt \u00ed t\u00edu \u00fe\u00fasund d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0. \u00deetta or\u00f0 var lengi a\u00f0 finna \u00ed l\u00f6gum um \u00e1hafnir skipa, s\u00ed\u00f0ast \u00ed <em><a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/lagas\/120a\/1995059.html\">L\u00f6gum um \u00e1hafnir \u00edslenskra kaupskipa<\/a><\/em> nr. 59\/1995 en \u00feau l\u00f6g f\u00e9llu \u00far gildi vi\u00f0 gildist\u00f6ku <em><a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/126\/s\/1484.html\">Laga um \u00e1hafnir \u00edslenskra far\u00feegaskipa og flutningaskipa<\/a><\/em> nr. 76\/2001. \u00cd \u00feeim l\u00f6gum kemur or\u00f0i\u00f0 <em>loftskeytama\u00f0ur<\/em> ekki fyrir, en \u00ed <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/126\/s\/0496.html\">greinarger\u00f0<\/a> me\u00f0 frumvarpinu segir: \u201eNokkur n\u00fd hugt\u00f6k eru skilgreind sem hafa ekki veri\u00f0 skilgreind e\u00f0a notu\u00f0 \u00ed \u00edslenskri l\u00f6ggj\u00f6f \u00e1\u00f0ur, t.d. fjarskiptama\u00f0ur [\u2026]\u201c sem er \u201el\u00f6gm\u00e6tur handhafi sk\u00edrteinis sem er gefi\u00f0 \u00fat e\u00f0a vi\u00f0urkennt af Siglingastofnun \u00cdslands samkv\u00e6mt \u00e1kv\u00e6\u00f0um al\u00fej\u00f3\u00f0arad\u00ed\u00f3regluger\u00f0arinnar.\u201c<\/p>\n<p>Vissulega eru engir s\u00e9rmennta\u00f0ir loftskeytamenn eftir lengur \u00fev\u00ed a\u00f0 formlegt n\u00e1m undir \u00feeim hatti hefur ekki veri\u00f0 \u00ed bo\u00f0i <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/greinasafn\/grein\/1656122\/\">fr\u00e1 1980<\/a>, en \u00feegar l\u00f6gin t\u00f3ku gildi fyrir meira en 20 \u00e1rum voru vitanlega margir mennta\u00f0ir loftskeytamenn enn a\u00f0 st\u00f6rfum. En \u00fe\u00f3tt menntunin v\u00e6ri \u00f6nnur hef\u00f0i veri\u00f0 h\u00e6gt a\u00f0 halda starfsheitinu, enda \u00fdmis d\u00e6mi \u00feess a\u00f0 mismunandi menntun liggi \u00e1 bak vi\u00f0 sama starfsheiti \u2013 t.d. er starfsheiti\u00f0 <em>hj\u00fakrunarfr\u00e6\u00f0ingur<\/em> nota\u00f0 b\u00e6\u00f0i um \u00feau sem \u00fatskrifu\u00f0ust \u00far Hj\u00fakrunarsk\u00f3la \u00cdslands og \u00feau sem hafa h\u00e1sk\u00f3lan\u00e1m a\u00f0 baki. \u00dea\u00f0 hef\u00f0i m\u00e1tt b\u00faast vi\u00f0 h\u00e1v\u00e6rum m\u00f3tm\u00e6lum vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feetta gamalgr\u00f3na starfsheiti v\u00e6ri fellt \u00far l\u00f6gum, en \u00e9g finn engin d\u00e6mi um m\u00f3tm\u00e6li fr\u00e1 \u00feessum t\u00edma, e\u00f0a <em>fjarskiptama\u00f0ur<\/em> s\u00e9 kalla\u00f0 \u201eor\u00f0skr\u00edpi\u201c.<\/p>\n<p>\u00der\u00e1tt fyrir a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>fjarskiptama\u00f0ur<\/em> hafi \u00feannig veri\u00f0 \u00ed l\u00f6gum \u00ed meira en 20 \u00e1r ver\u00f0ur ekki s\u00e9\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi komist inn \u00ed daglegt m\u00e1l. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> eru innan vi\u00f0 20 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 fr\u00e1 \u00feessum 20 \u00e1rum, og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em> innan vi\u00f0 30 d\u00e6mi (a\u00f0 fr\u00e1t\u00f6ldum d\u00e6mum \u00far \u00feingskj\u00f6lum). Aftur \u00e1 m\u00f3ti eru yfir \u00fe\u00fasund d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 <em>loftskeytama\u00f0ur<\/em> fr\u00e1 \u00feessum sama t\u00edma \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> og r\u00fam 1600 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em> \u00feannig a\u00f0 brottn\u00e1m \u00feess \u00far l\u00f6gum hefur ekki drepi\u00f0 \u00fea\u00f0. \u00dea\u00f0 m\u00e1 l\u00edka nefna a\u00f0 hvorki <em>h\u00e1seti<\/em> n\u00e9 <em>kokkur<\/em> koma fyrir \u00ed n\u00fdjum <em><a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/152\/s\/1307.html\">L\u00f6gum um \u00e1hafnir skipa<\/a><\/em> \u00e1n \u00feess a\u00f0 ger\u00f0ar hafi veri\u00f0 athugasemdir vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u2013 fyrrnefnda or\u00f0i\u00f0 var \u00ed fyrri l\u00f6gum en f\u00e9ll \u00fat n\u00fana en \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda hefur ekki veri\u00f0 \u00ed l\u00f6gum en er sprelllifandi \u00ed m\u00e1linu.<\/p>\n<p>Af \u00feessu m\u00e1 draga tv\u00e6r \u00e1lyktanir. \u00d6nnur er s\u00fa a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00feurfi ekki a\u00f0 vera miki\u00f0 samhengi milli \u00feeirra or\u00f0a sem notu\u00f0 eru \u00ed l\u00f6gum sem eins konar \u00ed\u00f0or\u00f0 og \u00feeirra sem notu\u00f0 eru \u00ed daglegu m\u00e1li. \u00dea\u00f0 er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til annars en \u00e6tla a\u00f0 <em>fiskima\u00f0ur <\/em>lifi jafng\u00f3\u00f0u l\u00edfi og \u00e1\u00f0ur \u00fe\u00f3tt <em>fiskari <\/em>s\u00e9 komi\u00f0 inn \u00ed l\u00f6g \u00ed \u00feess sta\u00f0 \u2013 og tilvist s\u00ed\u00f0arnefnda or\u00f0sins \u00ed l\u00f6gum tryggir \u00fev\u00ed ekki l\u00edf \u00ed daglegu m\u00e1li. Hin \u00e1lyktunin er s\u00fa a\u00f0 breytingar \u00e1 einst\u00f6kum or\u00f0um \u00ed l\u00f6gum veki yfirleitt litla athygli almennings og m\u00e6ti ekki almennri m\u00f3tst\u00f6\u00f0u \u2013 \u00fea\u00f0 s\u00e9 fyrst \u00feegar breyting \u00e1 or\u00f0alagi er ger\u00f0 undir \u00feeim formerkjum a\u00f0 draga \u00far karll\u00e6gni m\u00e1lsins sem allt fer upp \u00ed loft. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g athyglisvert.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 loftskeytama\u00f0ur er gamalgr\u00f3i\u00f0 \u00ed \u00edslensku \u2013 elstu d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 eru fr\u00e1 1906, og \u00e1 t\u00edmarit.is eru h\u00e1tt \u00ed t\u00edu \u00fe\u00fasund d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0. \u00deetta or\u00f0 var lengi a\u00f0 finna \u00ed l\u00f6gum um \u00e1hafnir skipa, s\u00ed\u00f0ast \u00ed L\u00f6gum um \u00e1hafnir \u00edslenskra kaupskipa nr. 59\/1995 en \u00feau l\u00f6g f\u00e9llu \u00far gildi vi\u00f0 gildist\u00f6ku Laga um [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4807","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4807","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4807"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4809,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4807\/revisions\/4809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}