{"id":4819,"date":"2023-01-16T16:20:23","date_gmt":"2023-01-16T16:20:23","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4819"},"modified":"2023-01-16T16:22:21","modified_gmt":"2023-01-16T16:22:21","slug":"hvad-merkir-sendirad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/01\/16\/hvad-merkir-sendirad\/","title":{"rendered":"Hva\u00f0 merkir sendir\u00e1\u00f0?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd framhaldi af hugmynd minni um a\u00f0 \u00ed sta\u00f0 or\u00f0sins <em>r\u00e1\u00f0herra<\/em> yr\u00f0i nota\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>forr\u00e1\u00f0<\/em>, \u00ed st\u00edl vi\u00f0 titla eins og <em>leyndarr\u00e1\u00f0<\/em>, <em>kammerr\u00e1\u00f0<\/em> og <em>konferensr\u00e1\u00f0<\/em>, f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 velta fyrir m\u00e9r \u00f6\u00f0rum starfsheitum sem enda \u00e1 <em>\u2013herra<\/em>, einkum <em>sendiherra<\/em>. \u00dea\u00f0 l\u00e6gi au\u00f0vita\u00f0 beint vi\u00f0 a\u00f0 fara svipa\u00f0a lei\u00f0 og nota or\u00f0i\u00f0 hvorugkynsor\u00f0i\u00f0 <em>sendir\u00e1\u00f0<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>sendiherra<\/em>, en \u00fea\u00f0 er \u00fev\u00ed mi\u00f0ur uppteki\u00f0 eins og alkunna er \u2013 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/35015\">merki<\/a>r 'skrifstofa sendiherra og starfsmanna hans', \u00fe.e. stofnun, og getur einnig merkt 'bygging sem h\u00fdsir starfsemi sendir\u00e1\u00f0s'. \u00deegar a\u00f0 er g\u00e1\u00f0 er \u00fea\u00f0 au\u00f0vita\u00f0 d\u00e1l\u00edti\u00f0 ankannalegt a\u00f0 or\u00f0 sem endar \u00e1 -<em>r\u00e1\u00f0<\/em> skuli v\u00edsa til stofnunar e\u00f0a byggingar \u2013 ekkert \u00ed merkingu or\u00f0sins <em>r\u00e1\u00f0<\/em> \u00fat af fyrir sig sk\u00fdrir \u00fea\u00f0. Enda hefur \u00feetta ekki alltaf veri\u00f0 svo.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 <em>sendir\u00e1\u00f0<\/em> er fr\u00e1 1914, og \u00ed <em>\u00cdslenzk-danskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> fr\u00e1 1920-1924 er \u00fea\u00f0 <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/246906\">sk\u00fdrt<\/a> 'Gesandtskab, Legation' en \u00feau or\u00f0 v\u00edsa einkum til starfsli\u00f0s. \u00cd flestum elstu d\u00e6munum vir\u00f0ist <em>sendir\u00e1\u00f0<\/em> geta v\u00edsa\u00f0 til starfsf\u00f3lks, <em>r\u00e1\u00f0s<\/em> \u2013 \u201eJ\u00f3n Krabbe, forma\u00f0ur sendir\u00e1\u00f0s \u00cdslands \u00ed Kaupmannah\u00f6fn\u201c segir \u00ed <em>Heimskringlu<\/em> 1926 \u2013 \u00fe\u00f3tt vissulega s\u00e9 oft einnig h\u00e6gt a\u00f0 skilja \u00feau svo a\u00f0 v\u00edsa\u00f0 s\u00e9 til stofnunar. En \u00feegar v\u00edsa\u00f0 er til \u00e1kve\u00f0innar byggingar eru fremur nota\u00f0ar samsetningar: \u201eK\u00ednversku komm\u00fanistarnir, er r\u00e9\u00f0ust inn \u00ed sendir\u00e1\u00f0sskrifstofuna, ger\u00f0ir landr\u00e6kir\u201c segir \u00ed <em>\u00cdslendingi<\/em> 1925, og \u00ed <em>\u00cdsafold<\/em> 1926 segir: \u201e\u00deegar \u00feeim \u00fe\u00f3tti foki\u00f0 \u00ed \u00f6ll skj\u00f3l og \u00feeir g\u00e1fust upp vi\u00f0 atvinnuleitina, komu \u00feeir \u00e1 sendir\u00e1\u00f0sskrifstofuna.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta er skemmtilegt d\u00e6mi um hvernig merking or\u00f0a getur breyst \u2013 \u00ed \u00feessu tilviki fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 v\u00edsa til starfsli\u00f0sins, hins eiginlega <em>r\u00e1\u00f0s<\/em> (<em>forma\u00f0ur \u00edslenska sendir\u00e1\u00f0sins<\/em>) yfir \u00ed a\u00f0 v\u00edsa til stofnunarinnar sem starfsli\u00f0i\u00f0 vinnur vi\u00f0 (<em>starfsli\u00f0 sendir\u00e1\u00f0sins er f\u00e1mennt<\/em>) og svo bygginguna \u00fear sem starfsemin fer fram (<em>sendir\u00e1\u00f0i\u00f0 stendur vi\u00f0 T\u00fang\u00f6tu<\/em>). \u00deetta er skiljanleg og e\u00f0lileg \u00fer\u00f3un, \u00fe\u00f3tt au\u00f0vita\u00f0 megi segja a\u00f0 \u00fatkoman s\u00e9 fullkomlega \u201e\u00f3r\u00f6kr\u00e9tt\u201c. En svipa\u00f0 hefur gerst me\u00f0 <em>Stj\u00f3rnarr\u00e1\u00f0i\u00f0<\/em> \u2013 \u00fea\u00f0 or\u00f0 v\u00edsar \u00fdmist til \u00e6\u00f0stu stj\u00f3rnar landsins, \u00fe.e. r\u00edkisstj\u00f3rnar og r\u00e1\u00f0uneyta, e\u00f0a til gamla tugth\u00fassins vi\u00f0 L\u00e6kjartorg sem opinberlega heitir <em>Stj\u00f3rnarr\u00e1\u00f0sh\u00fasi\u00f0<\/em>. Stundum hefur reyndar veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/eidur.is\/2150\">amast<\/a> vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessu s\u00e9 blanda\u00f0 saman.<\/p>\n<p>En svo a\u00f0 aftur s\u00e9 komi\u00f0 a\u00f0 upphafinu kom reyndar \u00ed lj\u00f3s vi\u00f0 athugun m\u00edna a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>sendir\u00e1\u00f0<\/em> var st\u00f6ku sinnum nota\u00f0 \u00ed merkingunni 'sendifulltr\u00fai'. \u00deannig segir \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu<\/em> 1937: \u201eWanberg sendir\u00e1\u00f0 hefir afhent forseta Frakklands og fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra Frakklands sitt eintaki\u00f0 hvorum af einu hinna \u00edslenzku fornrita.\u201c \u00cd <em>F\u00e1lkanum<\/em> 1938 segir: \u201eElsta d\u00f3ttir Musolini, sem heitir Edda, er n\u00fdlega tr\u00falofu\u00f0 Ciano nokkrum greifa, sem er sendir\u00e1\u00f0 \u00cdtala vi\u00f0 p\u00e1fahir\u00f0ina.\u201c Einhver munur vir\u00f0ist hafa veri\u00f0 \u00e1 <em>sendir\u00e1\u00f0i<\/em> og <em>sendiherra<\/em>: \u201eS\u00ed\u00f0ustu \u00e1rin hefir hann veri\u00f0 \u00ed Berl\u00edn, fyrst sem sendir\u00e1\u00f0 og s\u00ed\u00f0an sem sendiherra\u201c segir \u00ed <em>F\u00e1lkanum <\/em>1938. Flest d\u00e6min um \u00feessa notkun or\u00f0sins eru \u00far <em>F\u00e1lkanum<\/em> og g\u00e6tu veri\u00f0 einkum or\u00f0f\u00e6ri eins manns.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd framhaldi af hugmynd minni um a\u00f0 \u00ed sta\u00f0 or\u00f0sins r\u00e1\u00f0herra yr\u00f0i nota\u00f0 or\u00f0i\u00f0 forr\u00e1\u00f0, \u00ed st\u00edl vi\u00f0 titla eins og leyndarr\u00e1\u00f0, kammerr\u00e1\u00f0 og konferensr\u00e1\u00f0, f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 velta fyrir m\u00e9r \u00f6\u00f0rum starfsheitum sem enda \u00e1 \u2013herra, einkum sendiherra. \u00dea\u00f0 l\u00e6gi au\u00f0vita\u00f0 beint vi\u00f0 a\u00f0 fara svipa\u00f0a lei\u00f0 og nota or\u00f0i\u00f0 hvorugkynsor\u00f0i\u00f0 sendir\u00e1\u00f0 \u00ed sta\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4819","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4819","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4819"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4819\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4823,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4819\/revisions\/4823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}