{"id":4860,"date":"2023-02-12T13:52:23","date_gmt":"2023-02-12T13:52:23","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4860"},"modified":"2023-02-12T13:52:23","modified_gmt":"2023-02-12T13:52:23","slug":"morg-okkar-tolum-svona","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/02\/12\/morg-okkar-tolum-svona\/","title":{"rendered":"M\u00f6rg okkar t\u00f6lum svona"},"content":{"rendered":"<p>Sagnir \u00ed \u00edslensku hafa \u00ferj\u00e1r pers\u00f3nur eins og alkunna er, og pers\u00f3na sagnar r\u00e6\u00f0st af frumlaginu. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 a\u00f0eins fornafni\u00f0 <em>\u00e9g<\/em> og fleirtala \u00feess <em>vi\u00f0<\/em> sem tekur me\u00f0 s\u00e9r fyrstu pers\u00f3nu sagna, og a\u00f0eins fornafni\u00f0 <em>\u00fe\u00fa <\/em>og fleirtalan <em>\u00fei\u00f0<\/em> sem tekur me\u00f0 s\u00e9r a\u00f0ra pers\u00f3nu. \u00d6ll \u00f6nnur fruml\u00f6g \u2013 forn\u00f6fn, nafnor\u00f0 og anna\u00f0 \u2013 taka me\u00f0 s\u00e9r \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu sagna. Vi\u00f0 segjum <strong><em>\u00fei\u00f0 eru\u00f0<\/em><\/strong><em> sum b\u00fain me\u00f0 \u00feetta<\/em> \u00fear sem s\u00f6gn er \u00ed annarri pers\u00f3nu fleirt\u00f6lu, <em>eru\u00f0<\/em>, og stj\u00f3rnast af frumlaginu <em>\u00fei\u00f0<\/em>. Aftur \u00e1 m\u00f3ti segjum vi\u00f0 <strong><em>sum <\/em><\/strong><em>ykkar <strong>eru <\/strong>b\u00fain me\u00f0 \u00feetta<\/em> me\u00f0 s\u00f6gnina \u00ed \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu fleirt\u00f6lu, <em>eru<\/em>, vegna \u00feess a\u00f0 \u00fear er frumlagi\u00f0 \u00f3\u00e1kve\u00f0na fornafni\u00f0 <em>sum<\/em>. En \u00fe\u00f3tt frumlagi\u00f0 s\u00e9 formlega \u00ed \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu er \u00fea\u00f0 merkingarlega \u00ed annarri pers\u00f3nu \u2013 <em>sum ykkar<\/em> merkir u.\u00fe.b. \u00fea\u00f0 sama og <em>\u00fei\u00f0 sum<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 kemur \u00fe\u00f3 fyrir a\u00f0 eignarfallsfornafn \u00ed fyrstu e\u00f0a annarri pers\u00f3nu, <em>okkar <\/em>e\u00f0a <em>ykkar<\/em>, r\u00e1\u00f0i pers\u00f3nu sagnarinnar en ekki nefnifallsor\u00f0i\u00f0, eins og J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson hefur <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F5403258%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR1gDOYw4JASLUxL2Uqa9PlFtwL4HcvSTRd2aii3-nokXcg2uD2FL-y7A88%23page%2Fn82%2Fmode%2F1up&amp;h=AT2WAYWkZkp2s3GRQXbrhMBPpawiOJcvgKiEpIMYm-R3pXIen4kUuc2AqQdqrPzegkETPsG5YWjbUJqPz6Hx2nbnbedrp1Rn-OBzwMVIt2Jhs4NBDLsFWhVStAk_U4YdBg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2y6dJzukMBx-V5iJhafCHCrC5z5rSfWk18AfWWU0KqjDRjej9vmM-OlU3_qrhsJKn4AFu9w8Jbdo9S6I5bti_Wj4ZNPMhlrZAOdN7ob2cUk_e2P3Mdl6MisbYfOiyRUdHly2pxZtuB6O7GpWqHGxLiOt7Oyj3X-33zh23ERKE1cj7QkjfNvN3WRCdDpbJUsc90lrFXLz5JJsDW\">bent \u00e1<\/a>. \u00dear m\u00e1 segja a\u00f0 merking r\u00e1\u00f0i fremur en form. \u00deetta er ekki n\u00fdtt \u2013 d\u00e6mi m\u00e1 finna a.m.k. allt fr\u00e1 upphafi 20. aldar. F\u00e1ein d\u00e6mi: \u00cd <em>\u00cdsafold <\/em>1909 segir: \u201eflestir okkar h\u00f6fum alist upp vi\u00f0 \u00f6nnur l\u00edfskj\u00f6r en skrif og skraf.\u201c \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1920 segir: \u201eMargir ykkar eru\u00f0 me\u00f0 \u00ed samt\u00f6kum \u00feeim sem standa a\u00f0 \u00feessu bla\u00f0i.\u201c \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1987 segir: \u201eM\u00f6rg okkar h\u00f6fum s\u00e9\u00f0 um uppeldi \u00e1 b\u00f6rnum okkar.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2001 segir: \u201eSum ykkar hafi\u00f0 kannski ekki heyrt um \u00feann sta\u00f0.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> 2019 segir: \u201eM\u00f6rg okkar eigum svo fallegar minningar fr\u00e1 \u00feessum st\u00f6\u00f0um.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta er s\u00ed\u00f0ur en svo sjaldg\u00e6ft. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru alls 775 d\u00e6mi um a\u00f0 samb\u00f6ndin <em>m\u00f6rg <\/em>\/ <em>nokkur <\/em>\/ <em>sum <strong>okkar<\/strong><\/em> taki me\u00f0 s\u00e9r s\u00f6gn \u00ed fyrstu pers\u00f3nu fleirt\u00f6lu, og 431 d\u00e6mi um a\u00f0 samb\u00f6ndin <em>m\u00f6rg <\/em>\/ <em>nokkur <\/em>\/ <em>sum <strong>ykkar<\/strong><\/em> taki me\u00f0 s\u00e9r s\u00f6gn \u00ed annarri pers\u00f3nu fleirt\u00f6lu. D\u00e6mi \u00fear sem \u00feessi samb\u00f6nd taka me\u00f0 s\u00e9r s\u00f6gn \u00ed \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu eru \u00fe\u00f3 h\u00e1tt \u00ed sex sinnum fleiri, en pers\u00f3nusamr\u00e6mi vi\u00f0 eignarfallsor\u00f0i\u00f0 er samt of algengt til a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i flokka\u00f0 sem villa. Hlutfall d\u00e6ma um fyrstu og a\u00f0ra pers\u00f3nu er miklu h\u00e6rra \u00ed samf\u00e9lagsmi\u00f0lahluta <em>Risam\u00e1lheildarinnar<\/em> en \u00f6\u00f0rum hlutum hennar sem s\u00fdnir a\u00f0 \u00feessi setningager\u00f0 er miklu algengari \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1li en formlegu, og g\u00e6ti bent til \u00feess a\u00f0 h\u00fan v\u00e6ri \u00ed s\u00f3kn \u00fe\u00f3tt ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 fullyr\u00f0a \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er samt r\u00e9tt a\u00f0 athuga a\u00f0 pers\u00f3nusamr\u00e6mi vi\u00f0 eignarfallsfornafni\u00f0 kemur ekki alltaf til greina. \u00dea\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 segja <em>m\u00f6rg okkar ur\u00f0u hr\u00e6dd<\/em> og <em>m\u00f6rg okkar ur\u00f0um hr\u00e6dd <\/em>en a\u00f0eins <em>m\u00f6rgum okkar var\u00f0 bilt vi\u00f0<\/em>, ekki *<em>m\u00f6rgum okkar ur\u00f0um bilt vi\u00f0<\/em>. \u00de\u00f3tt eignarfallsfornafni\u00f0 geti teki\u00f0 v\u00f6ldin af frumlaginu \u00ed stj\u00f3rn \u00e1 pers\u00f3nu sagnarinnar er \u00fea\u00f0 eftir sem \u00e1\u00f0ur h\u00e1\u00f0 falli frumlagsins \u2013 ef frumlagi\u00f0 er ekki \u00ed nefnifalli ver\u00f0ur s\u00f6gnin \u00ed \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu eint\u00f6lu, hva\u00f0 sem eignarfallsfornafni\u00f0 segir. \u00dea\u00f0 kemur kannski ekki \u00e1 \u00f3vart \u00fev\u00ed a\u00f0 s\u00f6gn samr\u00e6mist aldrei aukafallsfrumlagi \u00ed pers\u00f3nu og t\u00f6lu hvort e\u00f0 er, en \u00fe\u00f3 er athyglisvert a\u00f0 eignarfallsfornafni\u00f0 skuli \u00feannig geta n\u00e1\u00f0 valdi \u00e1 s\u00f6gninni a\u00f0 hluta til en veri\u00f0 eftir sem \u00e1\u00f0ur h\u00e1\u00f0 falli frumlagsins.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sagnir \u00ed \u00edslensku hafa \u00ferj\u00e1r pers\u00f3nur eins og alkunna er, og pers\u00f3na sagnar r\u00e6\u00f0st af frumlaginu. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 a\u00f0eins fornafni\u00f0 \u00e9g og fleirtala \u00feess vi\u00f0 sem tekur me\u00f0 s\u00e9r fyrstu pers\u00f3nu sagna, og a\u00f0eins fornafni\u00f0 \u00fe\u00fa og fleirtalan \u00fei\u00f0 sem tekur me\u00f0 s\u00e9r a\u00f0ra pers\u00f3nu. \u00d6ll \u00f6nnur fruml\u00f6g \u2013 forn\u00f6fn, nafnor\u00f0 og anna\u00f0 \u2013 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4860","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4860"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4860\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4861,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4860\/revisions\/4861"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}