{"id":4930,"date":"2023-03-06T08:00:26","date_gmt":"2023-03-06T08:00:26","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4930"},"modified":"2023-03-05T20:19:01","modified_gmt":"2023-03-05T20:19:01","slug":"lestir-a-leid-i-ofuga-att","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/03\/06\/lestir-a-leid-i-ofuga-att\/","title":{"rendered":"Lestir \u00e1 lei\u00f0 \u00ed \u00f6fuga \u00e1tt"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/utvarp\/dagskra\/ras1\/2023-03-05\/5128387?fbclid=IwAR3meT1ouEjBTt6ypwOBgL-jxycqq00mlnyadiXkLvBQePqF-M8m9neBFz4\">fr\u00e9tt<\/a> R\u00edkis\u00fatvarpsins \u00ed g\u00e6r af hr\u00e6\u00f0ilegu lestarslysi \u00ed Grikklandi var sagt \u201eLestirnar voru \u00e1 lei\u00f0 \u00ed \u00f6fuga \u00e1tt\u201c. \u00deetta hefur fari\u00f0 \u00f6fugt ofan \u00ed marga hlustendur og er svo sem ekkert undarlegt \u2013 \u00feetta er sannarlega ekki hef\u00f0bundi\u00f0 or\u00f0alag og fram kom hj\u00e1 \u00fdmsum a\u00f0 \u00fearna hef\u00f0i \u00e1tt a\u00f0 tala um <em>gagnst\u00e6\u00f0a \u00e1tt <\/em>e\u00f0a segja a\u00f0 lestirnar hef\u00f0u komi\u00f0 <em>\u00far gagnst\u00e6\u00f0um \u00e1ttum<\/em>. En \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 a\u00f0 or\u00f0alag fr\u00e9ttarinnar s\u00e9 beinl\u00ednis rangt? L\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>\u00f6fugur<\/em> merkir vissulega oftast 'ekki r\u00e9ttur, sem sn\u00fdr vitlaust' eins og <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/48342?fbclid=IwAR2NEJOgC7OyhMj-_MMmAxuVMmgj13SwGG5dzwFxRfR-su9_ODZSGOsQ8EY\">segir<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. En eins og fram kemur \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> getur \u00fea\u00f0 l\u00edka merkt 'gagnst\u00e6\u00f0ur, andst\u00e6\u00f0ur', og \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> er m.a. <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/258993?fbclid=IwAR3e8VbILbebmzyrpQ7QjdhGpcUePB-cPXbEvVvikgikVVpOmOMfq0k8oCg\">gefin<\/a> merkingin 'omvendt' og d\u00e6mi\u00f0 <em>\u00feetta er \u00f6fugt vi\u00f0 \u00fea\u00f0, sem er hj\u00e1 okkur<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deetta merkir ekki a\u00f0 \u00fea\u00f0 sem um er r\u00e6tt s\u00e9 rangt, og \u00fea\u00f0 eru \u00fdmis d\u00e6mi um a\u00f0 <em>\u00f6fug \u00e1tt<\/em> merki 'gagnst\u00e6\u00f0 \u00e1tt'. \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1938 segir: \u201eP\u00f3stlestin milli J\u00f3hannesarborgar og Bulawayo \u00f3k me\u00f0 feiknahra\u00f0a \u00e1 v\u00f6ruflutningalest, er kom \u00far \u00f6fugri \u00e1tt.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1965 segir: \u201eThomsen \u00f3k einkabifrei\u00f0 sinni \u00e1 v\u00f6rubifrei\u00f0, sem kom \u00far \u00f6fugri \u00e1tt.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1987 segir: \u201e\u00d6kuma\u00f0ur v\u00e9lhj\u00f3ls, sem var a\u00f0 koma fr\u00e1 Akureyri, lenti \u00ed \u00e1rekstri vi\u00f0 f\u00f3lksb\u00edl, sem kom \u00far \u00f6fugri \u00e1tt.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>1989 segir: \u201eBili\u00f0 milli r\u00edkra og f\u00e1t\u00e6kra hefur st\u00e6kka\u00f0, l\u00edfsskilyr\u00f0i \u00ed nor\u00f0ri og su\u00f0ri Bretlandseyja hafa \u00fer\u00f3ast \u00ed \u00f6fugar \u00e1ttir.\u201c \u00cd \u00feessum d\u00e6mum merkir <em>\u00f6fug \u00e1tt<\/em> auglj\u00f3slega ekki 'r\u00f6ng \u00e1tt', heldur er \u00ed \u00f6llum tilvikum h\u00e6gt a\u00f0 setja <em>gagnst\u00e6\u00f0ur <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>\u00f6fugur<\/em>.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt algengast s\u00e9 a\u00f0 tala um <em>gagnst\u00e6\u00f0ar \u00e1ttir <\/em>\u00ed fleirt\u00f6lu \u00ed d\u00e6mum af \u00feessu tagi er eintalan l\u00edka stundum notu\u00f0. \u00deannig segir \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1938: \u201eOrs\u00f6k slyssins er talin s\u00fa, a\u00f0 rangt merki hafi veri\u00f0 gefi\u00f0, me\u00f0 \u00feeirri aflei\u00f0ingu, a\u00f0 lestirnar, sem f\u00f3ru \u00ed gagnst\u00e6\u00f0a \u00e1tt, m\u00e6ttust \u00e1 einspora braut.\u201c \u00cd <em>Degi <\/em>1989 segir: \u201eTveir b\u00edlar \u00f3ku \u00ed gagnst\u00e6\u00f0a \u00e1tt eftir A\u00f0alg\u00f6tu en er \u00feeir m\u00e6ttust sveig\u00f0i annar fyrir hinn og skullu \u00feeir saman af miklum krafti.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2008 segir: \u201eBetur f\u00f3r en \u00e1 horf\u00f0ist \u00feegar tveir b\u00edlar sem \u00f3ku \u00ed gagnst\u00e6\u00f0a \u00e1tt skullu saman vi\u00f0 Hraun \u00ed \u00d6xnadal.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1989 m\u00e1 m.a.s. finna d\u00e6mi sem er alveg hli\u00f0st\u00e6tt \u00fev\u00ed sem nefnt var \u00ed upphafi: \u201eTali\u00f0 er a\u00f0 lestirnar haf\u00ed veri\u00f0 \u00e1 lei\u00f0 \u00ed gagnst\u00e6\u00f0a \u00e1tt \u00feegar \u00fe\u00e6r r\u00e1kust saman.\u201c<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt <em>\u00f6fugur <\/em>\u00feurfi ekki a\u00f0 vera andst\u00e6\u00f0a vi\u00f0 'r\u00e9ttur' ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera andst\u00e6\u00f0a <strong>vi\u00f0 eitthva\u00f0 <\/strong>og ef s\u00fa andst\u00e6\u00f0a er ekki nefnd berum or\u00f0um m\u00e1 oft r\u00e1\u00f0a hana af samhenginu \u2013 e\u00f0a vi\u00f0 gefum okkur a\u00f0 um s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a andst\u00e6\u00f0u vi\u00f0 eitthvert norm. En sama m\u00e1li gegnir um <em>gagnst\u00e6\u00f0ur<\/em> \u2013 \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 vera bara <em>gagnst\u00e6\u00f0ur<\/em>, \u00fea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 vera gagnst\u00e6\u00f0ur <strong>vi\u00f0 eitthva\u00f0<\/strong>. Vi\u00f0 erum ekki \u00ed vandr\u00e6\u00f0um me\u00f0 a\u00f0 \u00e1tta okkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 lestir sem eru <em>\u00e1 lei\u00f0 \u00ed gagnst\u00e6\u00f0a \u00e1tt<\/em> eru \u00e1 lei\u00f0 \u00ed gagnst\u00e6\u00f0a \u00e1tt <strong>hvor vi\u00f0 a\u00f0ra<\/strong>, hvor \u00e1 m\u00f3ti annarri \u2013 og \u00e1 sama h\u00e1tt eru lestir sem eru <em>\u00e1 lei\u00f0 \u00ed \u00f6fuga \u00e1tt<\/em> \u00e1 lei\u00f0 \u00ed \u00f6fuga \u00e1tt <strong>hvor vi\u00f0 a\u00f0ra<\/strong>. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur ekki anna\u00f0 s\u00e9\u00f0 en sl\u00edkt or\u00f0alag geti alveg sta\u00f0ist og s\u00e9 r\u00f6klegt, en vissulega er ekki hef\u00f0 fyrir \u00fev\u00ed \u00ed m\u00e1linu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9tt R\u00edkis\u00fatvarpsins \u00ed g\u00e6r af hr\u00e6\u00f0ilegu lestarslysi \u00ed Grikklandi var sagt \u201eLestirnar voru \u00e1 lei\u00f0 \u00ed \u00f6fuga \u00e1tt\u201c. \u00deetta hefur fari\u00f0 \u00f6fugt ofan \u00ed marga hlustendur og er svo sem ekkert undarlegt \u2013 \u00feetta er sannarlega ekki hef\u00f0bundi\u00f0 or\u00f0alag og fram kom hj\u00e1 \u00fdmsum a\u00f0 \u00fearna hef\u00f0i \u00e1tt a\u00f0 tala um gagnst\u00e6\u00f0a \u00e1tt e\u00f0a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4930","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4930","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4930"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4930\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4931,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4930\/revisions\/4931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}