{"id":4937,"date":"2023-03-07T17:25:13","date_gmt":"2023-03-07T17:25:13","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4937"},"modified":"2023-03-07T20:38:01","modified_gmt":"2023-03-07T20:38:01","slug":"malumhverfi-leikskolabarna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/03\/07\/malumhverfi-leikskolabarna\/","title":{"rendered":"M\u00e1lumhverfi leiksk\u00f3labarna"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r birtist \u00e1 <em>V\u00edsi<\/em> <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20232385803d\">grein<\/a> eftir reyndan deildarstj\u00f3ra \u00ed leiksk\u00f3la \u00fear sem h\u00fan l\u00fdsti miklum \u00e1hyggjum af m\u00e1lumhverfi barna \u00ed leiksk\u00f3lum. \u00c1 leiksk\u00f3la sem h\u00fan v\u00edsa\u00f0i til er fj\u00f6ldi \u00f3fagl\u00e6r\u00f0s starfsf\u00f3lks sem a\u00f0 meirihluta \u00e1 anna\u00f0 tungum\u00e1l en \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li og margt hefur litla kunn\u00e1ttu \u00ed \u00edslensku. \u00deetta starfsf\u00f3lk \u00e1 a.m.k. \u00e1tta mismunandi m\u00f3\u00f0urm\u00e1l og \u00fear af lei\u00f0ir a\u00f0 enska ver\u00f0ur helsta samskiptam\u00e1l \u00feess s\u00edn \u00e1 milli. \u00deetta er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r e\u00f0lilegt \u2013 \u00cdsland er or\u00f0i\u00f0 fj\u00f6lmenningarsamf\u00e9lag, leiksk\u00f3lab\u00f6rn eru af \u00fdmsum \u00fej\u00f3\u00f0ernum, og mikilv\u00e6gt a\u00f0 starfsf\u00f3lki\u00f0 s\u00e9 \u00fea\u00f0 l\u00edka. \u00dea\u00f0 ska\u00f0ar ekki m\u00e1lt\u00f6ku barnanna \u00fe\u00f3tt \u00feau heyri \u00f6nnur tungum\u00e1l en \u00edslensku \u00ed umhverfi s\u00ednu, e\u00f0a \u00fe\u00f3tt \u00feau heyri \u00edslensku tala\u00f0a af f\u00f3lki sem hefur ekki fullkomi\u00f0 vald \u00e1 henni.<\/p>\n<p>EN \u2013 og \u00fearna er st\u00f3rt og mikilv\u00e6gt EN \u2013 \u00fea\u00f0 er samt grundvallaratri\u00f0i a\u00f0 \u00edslenskan \u00ed m\u00e1lumhverfi barnanna s\u00e9 n\u00e6gileg til a\u00f0 \u00feau geti byggt upp m\u00e1lkerfi sitt, \u00f6\u00f0last trausta m\u00e1lkunn\u00e1ttu og beitt m\u00e1linu af \u00f6ryggi. \u00dea\u00f0 er vita\u00f0 a\u00f0 til \u00feess a\u00f0 byggja upp m\u00f3\u00f0urm\u00e1lsf\u00e6rni \u00feurfa b\u00f6rn a\u00f0 heyra \u00e1kve\u00f0i\u00f0 l\u00e1gmark af m\u00e1linu \u00ed umhverfi s\u00ednu, ekki s\u00edst \u00ed samt\u00f6lum, \u00fe\u00f3tt ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 negla \u00fea\u00f0 l\u00e1gmark n\u00e1kv\u00e6mlega ni\u00f0ur. En \u00feegar haft er \u00ed huga a\u00f0 m\u00f6rg b\u00f6rn eru \u00ed leiksk\u00f3la st\u00f3ran hluta v\u00f6kut\u00edma s\u00edns \u00e1 virkum d\u00f6gum m\u00e1 vera lj\u00f3st a\u00f0 \u00fea\u00f0 er br\u00e1\u00f0nau\u00f0synlegt a\u00f0 veruleg \u00edslenska s\u00e9 \u00ed m\u00e1lumhverfi \u00feeirra \u00ed leiksk\u00f3lanum. Ef st\u00f3r hluti starfsf\u00f3lks leiksk\u00f3la talar litla sem enga \u00edslensku er h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 b\u00f6rnin f\u00e1i ekki n\u00e6gilega \u00edslensku \u00ed m\u00e1lumhverfi s\u00ednu.<\/p>\n<p>Til a\u00f0 vinna \u00e1 m\u00f3ti \u00feessu er \u00fev\u00ed g\u00edfurlega mikilv\u00e6gt a\u00f0 foreldrar n\u00fdti \u00feann t\u00edma sem \u00feau hafa me\u00f0 b\u00f6rnum s\u00ednum sem best til m\u00e1l\u00f6rvunar \u2013 einkum til a\u00f0 tala vi\u00f0 b\u00f6rnin, en einnig til a\u00f0 lesa fyrir \u00feau og me\u00f0 \u00feeim. \u00dea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 geta duga\u00f0 b\u00f6rnum \u00edslenskra foreldra, en a\u00f0al\u00e1hyggjuefni\u00f0 \u00ed \u00feessu eru b\u00f6rn n\u00fdb\u00faa \u00fear sem heimilism\u00e1li\u00f0 er anna\u00f0 en \u00edslenska. \u00deau b\u00f6rn ver\u00f0a a\u00f0 rei\u00f0a sig \u00e1 leiksk\u00f3lann til a\u00f0 f\u00e1 \u00fej\u00e1lfun \u00ed \u00edslensku, en ef m\u00e1lumhverfi\u00f0 \u00fear er a\u00f0 talsver\u00f0u leyti \u00e1 \u00f6\u00f0rum m\u00e1lum er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 \u00feau s\u00e9u ekki b\u00fain a\u00f0 n\u00e1 fullu valdi \u00e1 \u00edslensku \u00feegar \u00feau koma \u00ed grunnsk\u00f3lann og ver\u00f0i alltaf \u00e1 eftir. Og \u00fea\u00f0 er l\u00edka h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 \u00feau f\u00e1i ekki n\u00e6gilega \u00f6rvun \u00ed heimilism\u00e1linu og \u00f6\u00f0list \u00ed raun ekki m\u00f3\u00f0urm\u00e1lsf\u00e6rni \u00ed neinu tungum\u00e1li. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g alvarlegt.<\/p>\n<p>\u00deetta sn\u00fdst nefnilega ekki bara um \u00edslenskuna og framt\u00ed\u00f0 hennar \u00fe\u00f3tt h\u00fan s\u00e9 mikilv\u00e6g. \u00deetta sn\u00fdst fyrst og fremst um b\u00f6rnin og velfer\u00f0 \u00feeirra \u2013 hvernig m\u00e1luppeldi\u00f0 leggur grunn a\u00f0 framt\u00ed\u00f0 \u00feeirra. Ranns\u00f3knir benda til \u00feess a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1lsf\u00e6rni \u00ed einhverju tungum\u00e1li s\u00e9 forsenda \u00feess a\u00f0 n\u00e1 g\u00f3\u00f0u valdi \u00e1 \u00f6\u00f0rum tungum\u00e1lum. En ekki bara \u00fea\u00f0, heldur hafa l\u00edka veri\u00f0 f\u00e6r\u00f0 r\u00f6k a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 g\u00f3\u00f0ur m\u00e1l\u00feroski stu\u00f0li a\u00f0 og eigi \u00fe\u00e1tt \u00ed margv\u00edslegri annarri h\u00e6fni, svo sem f\u00e9lagsf\u00e6rni, st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0igreind, og skipulags- og verkgreind. \u00deess vegna skiptir \u00f6llu m\u00e1li a\u00f0 tryggja a\u00f0 b\u00f6rnin \u00f6\u00f0list m\u00f3\u00f0urm\u00e1lsf\u00e6rni \u00ed \u00edslensku (e\u00f0a einhverju \u00f6\u00f0ru tungum\u00e1li) \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i. A\u00f0 \u00f6\u00f0rum kosti eigum vi\u00f0 \u00e1 h\u00e6ttu a\u00f0 m\u00f6guleikar \u00feeirra \u00e1 \u00fdmsum svi\u00f0um \u00ed framt\u00ed\u00f0inni s\u00e9u skertir.<\/p>\n<p>\u00c9g hef oft heyrt fr\u00e1 \u00fatlendingum a\u00f0 besta a\u00f0fer\u00f0in til a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku s\u00e9 a\u00f0 f\u00e1 s\u00e9r vinnu \u00ed leiksk\u00f3la og l\u00e6ra m\u00e1li\u00f0 \u00ed fj\u00f6lbreyttum samskiptum vi\u00f0 samstarfsf\u00f3lki\u00f0 og b\u00f6rnin. \u00dea\u00f0 er \u00e1n efa r\u00e9tt \u2013 en ef meirihluti starfsf\u00f3lksins er erlendur og enska a\u00f0alsamskiptam\u00e1li\u00f0 er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 l\u00edti\u00f0 ver\u00f0i \u00far \u00edslenskun\u00e1mi og enskun\u00e1m komi \u00ed sta\u00f0inn. En \u00feetta er mj\u00f6g vi\u00f0kv\u00e6mt og vandme\u00f0fari\u00f0 m\u00e1l og \u00e9g hef or\u00f0i\u00f0 var vi\u00f0 a\u00f0 erlendu leiksk\u00f3lastarfsf\u00f3lki finnst stundum a\u00f0 s\u00e9r vegi\u00f0 \u00ed \u00feessari umr\u00e6\u00f0u. \u00dea\u00f0 er skiljanleg tilfinning og vi\u00f0 megum ekki me\u00f0 nokkru m\u00f3ti l\u00e1ta umhyggju fyrir \u00edslenskunni og leiksk\u00f3lab\u00f6rnum sn\u00faast upp \u00ed \u00fatlendingaand\u00fa\u00f0 sem alltaf er h\u00e6tta \u00e1. \u00dea\u00f0 er ekki erlenda starfsf\u00f3lki\u00f0 sem er vandam\u00e1li\u00f0 \u2013 \u00fea\u00f0 eru kj\u00f6rin og skortur \u00e1 \u00edslenskukennslu.<\/p>\n<p>\u00c9g veit ekki hvort e\u00f0a hversu d\u00e6miger\u00f0 s\u00fa sta\u00f0a er sem l\u00fdst var \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri grein \u00ed <em>V\u00edsi<\/em> en legg \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g \u00e6skilegt a\u00f0 \u00ed leiksk\u00f3lum starfi f\u00f3lk me\u00f0 anna\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1l en \u00edslensku. \u00dea\u00f0 \u00fearf hins vegar a\u00f0 g\u00e6ta \u00feess vel a\u00f0 hlutfall \u00feess starfsf\u00f3lks sem ekki er \u00edslenskum\u00e6landi ver\u00f0i ekki svo h\u00e1tt a\u00f0 enskan ver\u00f0i a\u00f0alsamskiptam\u00e1li\u00f0 en \u00edslenskan ver\u00f0i hornreka. \u00dear me\u00f0 eru kostir fleirtyngds umhverfis horfnir, b\u00e6\u00f0i fyrir starfsf\u00f3lki\u00f0 og b\u00f6rnin. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 vera sameiginlegt \u00e1tak a\u00f0 tryggja gott m\u00e1lumhverfi leiksk\u00f3labarna, b\u00e6\u00f0i me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00e6ta kj\u00f6r starfsf\u00f3lks og draga \u00far starfsmannaveltu, og me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 st\u00f3rauka og b\u00e6ta kennslu \u00edslensku sem annars m\u00e1ls. F\u00e1tt skiptir meira m\u00e1li fyrir framt\u00ed\u00f0ina en m\u00e1luppeldi barna okkar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r birtist \u00e1 V\u00edsi grein eftir reyndan deildarstj\u00f3ra \u00ed leiksk\u00f3la \u00fear sem h\u00fan l\u00fdsti miklum \u00e1hyggjum af m\u00e1lumhverfi barna \u00ed leiksk\u00f3lum. \u00c1 leiksk\u00f3la sem h\u00fan v\u00edsa\u00f0i til er fj\u00f6ldi \u00f3fagl\u00e6r\u00f0s starfsf\u00f3lks sem a\u00f0 meirihluta \u00e1 anna\u00f0 tungum\u00e1l en \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li og margt hefur litla kunn\u00e1ttu \u00ed \u00edslensku. \u00deetta starfsf\u00f3lk \u00e1 a.m.k. \u00e1tta mismunandi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4937","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4937","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4937"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4937\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4939,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4937\/revisions\/4939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}