{"id":4962,"date":"2023-03-14T08:00:22","date_gmt":"2023-03-14T08:00:22","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4962"},"modified":"2023-03-13T13:31:09","modified_gmt":"2023-03-13T13:31:09","slug":"afskraeming-islenskunnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/03\/14\/afskraeming-islenskunnar\/","title":{"rendered":"Afskr\u00e6ming \u00edslenskunnar?"},"content":{"rendered":"<p>Sakleysisleg <a href=\"https:\/\/www.frettabladid.is\/frettir\/umdeild-ordalagsbreyting-sogd-afskraeming-a-islensku\/\">fr\u00e9tt<\/a> um a\u00f0 \u00ed Menntask\u00f3lanum vi\u00f0 Sund hafi <em>starfsf\u00f3lksfundir<\/em> n\u00fa komi\u00f0 \u00ed sta\u00f0 <em>starfsmannafunda<\/em> hefur vaki\u00f0 g\u00edfurlega athygli og er n\u00fa t.d. mest lesna fr\u00e9ttin \u00e1 vef <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0sins<\/em> auk \u00feess sem \u00f3tal \u00fer\u00e6\u00f0ir \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum hafa spunnist af henni \u2013 langflestir til a\u00f0 hneykslast \u00e1 breytingunni og ford\u00e6ma hana, \u00fe\u00f3tt \u00f3v\u00ed\u00f0a s\u00e9 gengi\u00f0 svo langt a\u00f0 kalla hana \u201eafskr\u00e6mingu\u201c eins og vi\u00f0m\u00e6landi <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0sins<\/em> gerir. \u00cd fr\u00e9ttinni er haft eftir m\u00e9r a\u00f0 \u00e9g skilji \u00e1st\u00e6\u00f0u breytingarinnar og sty\u00f0ji hana, en bendi jafnframt \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki alveg einfalt a\u00f0 skipta <em>starfsma\u00f0ur<\/em> \u00fat fyrir <em>starfsf\u00f3lk<\/em> \u2013 \u00fe\u00e1 vantar eint\u00f6luna. En \u00e9g kom ekki \u00f6llu a\u00f0 \u00ed stuttu s\u00edmavi\u00f0tali og finnst \u00fev\u00ed \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 hnykkja \u00e1 nokkrum atri\u00f0um sem \u00e9g nefndi og b\u00e6ta \u00f6\u00f0rum vi\u00f0.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>starfsf\u00f3lk<\/em> er vitanlega gott og gilt \u00edslenskt or\u00f0 sem hefur t\u00ed\u00f0kast \u00ed m\u00e1linu a.m.k. fr\u00e1 byrjun 20. aldar. Samsetningin <em>starfsf\u00f3lksfundur<\/em> er e\u00f0lileg og samr\u00e6mist fullkomlega \u00edslenskum or\u00f0myndunarreglum. \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 rennur ekki eins vel og <em>starfsmannafundur<\/em> vegna samhlj\u00f3\u00f0aklasans sem myndast vi\u00f0 samsetninguna \u2013 fyrri li\u00f0urinn endar \u00e1 <em>lks<\/em> (\u00fe\u00f3tt <em>k<\/em> fall oftast brott \u00ed e\u00f0lilegum frambur\u00f0i) og s\u00e1 seinni hefst \u00e1 <em>f<\/em>. \u00dear er kominn fj\u00f6gurra samhlj\u00f3\u00f0a klasi og sl\u00edkir klasar eru oft stir\u00f0ir. En \u00fev\u00ed fer fjarri a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 einsd\u00e6mi. \u00cd or\u00f0um eins og <em>f\u00f3<strong>lksfj<\/strong>\u00f6ldi<\/em> og <em>f\u00f3<strong>lksfl<\/strong>utningar<\/em> eru m.a.s. fimm samhlj\u00f3\u00f0a klasar (<em>lksfj<\/em> og <em>lksfl<\/em>) sem vi\u00f0 kippum okkur ekkert upp vi\u00f0. \u00dear a\u00f0 auki er <em>starfsf\u00f3lksfundur<\/em> einu atkv\u00e6\u00f0i styttra en <em>starfsmannafundur<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd hverju er \u00fe\u00e1 \u201eafskr\u00e6mingin\u201c f\u00f3lgin? \u00dearna er veri\u00f0 a\u00f0 setja n\u00fdtt en r\u00e9tt mynda\u00f0 \u00edslenskt or\u00f0 \u00ed sta\u00f0 annars r\u00e9tt mynda\u00f0s or\u00f0s sem hef\u00f0 er fyrir. \u00dea\u00f0 getur \u00f3m\u00f6gulega veri\u00f0 \u201eafskr\u00e6ming\u201c a\u00f0 b\u00e6ta r\u00e9tt myndu\u00f0u or\u00f0i vi\u00f0 m\u00e1li\u00f0. N\u00fd or\u00f0 au\u00f0ga m\u00e1li\u00f0. \u00dea\u00f0 er ekki eins og veri\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 \u00fevinga f\u00f3lk til a\u00f0 nota \u00feetta n\u00fdja or\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 nota\u00f0 \u00ed opinberum g\u00f6gnum sk\u00f3lans. \u00deetta sn\u00fdst um a\u00f0 taka tillit til \u00feeirra sem finnst or\u00f0 sem enda \u00e1 <em>-ma\u00f0ur<\/em> ekki h\u00f6f\u00f0a til s\u00edn. M\u00f6rgum vir\u00f0ist finnast e\u00f0lilegt a\u00f0 gera l\u00edti\u00f0 \u00far \u00feeirri tilfinningu en h\u00fan er ekki tilb\u00faningur. \u00dea\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 konur nota sl\u00edk or\u00f0 sjaldan um sj\u00e1lfar sig ef annars er kostur \u2013 \u00fe\u00e6r segja t.d. n\u00e1nast aldrei <em>\u00e9g er mikill X-ma\u00f0ur<\/em>, heldur <em>\u00e9g er mikil X-kona<\/em> e\u00f0a <em>\u00e9g er mikil X-manneskja<\/em> eins og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/01\/24\/hvernig-tala-konur-um-sig-sjalfar\/\">s\u00fdnt fram \u00e1<\/a>.<\/p>\n<p>Vissulega er alltaf sn\u00fai\u00f0 a\u00f0 skipta \u00fat or\u00f0um sem hef\u00f0 er fyrir a\u00f0 nota og \u00fea\u00f0 tekur okkur t\u00edma a\u00f0 venjast n\u00fdjum or\u00f0um. \u00deess vegna er mj\u00f6g e\u00f0lilegt a\u00f0 skiptar sko\u00f0anir s\u00e9u um breytingu af \u00feessu tagi, en h\u00e9r ver\u00f0ur \u00fe\u00f3 ekki anna\u00f0 sagt en vi\u00f0br\u00f6g\u00f0in s\u00e9u langt umfram \u00fea\u00f0 sem e\u00f0lilegt m\u00e1 telja. En eins og \u00ed <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/01\/04\/fiskari-eda-sjomadur\/\">umr\u00e6\u00f0unni<\/a> um or\u00f0i\u00f0 <em>fiskari <\/em>fyrr \u00e1 \u00e1rinu er auglj\u00f3st a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki <strong>n\u00fdjungin<\/strong> sj\u00e1lf, \u00ed \u00feessu tilviki or\u00f0i\u00f0 <em>starfsf\u00f3lksfundur<\/em>, sem veldur mestum \u00f3r\u00f3a, heldur <strong>\u00e1st\u00e6\u00f0a<\/strong> hennar \u2013 tilhneiging og vilji til a\u00f0 draga \u00far karll\u00e6gni m\u00e1lsins. \u00dea\u00f0 kemur greinilega fram \u00ed meginhluta \u00feeirra \u00f3talm\u00f6rgu athugasemda sem ger\u00f0ar hafa veri\u00f0 vi\u00f0 fr\u00e9ttina. \u00cd \u00fev\u00ed felst \u201eafskr\u00e6mingin\u201c a\u00f0 mati \u00feeirra sem ford\u00e6ma breytinguna. \u00c9g er \u00f3samm\u00e1la.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sakleysisleg fr\u00e9tt um a\u00f0 \u00ed Menntask\u00f3lanum vi\u00f0 Sund hafi starfsf\u00f3lksfundir n\u00fa komi\u00f0 \u00ed sta\u00f0 starfsmannafunda hefur vaki\u00f0 g\u00edfurlega athygli og er n\u00fa t.d. mest lesna fr\u00e9ttin \u00e1 vef Fr\u00e9ttabla\u00f0sins auk \u00feess sem \u00f3tal \u00fer\u00e6\u00f0ir \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum hafa spunnist af henni \u2013 langflestir til a\u00f0 hneykslast \u00e1 breytingunni og ford\u00e6ma hana, \u00fe\u00f3tt \u00f3v\u00ed\u00f0a s\u00e9 gengi\u00f0 svo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4962","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4962","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4962"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4963,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4962\/revisions\/4963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}