{"id":4976,"date":"2023-03-18T17:02:28","date_gmt":"2023-03-18T17:02:28","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4976"},"modified":"2023-03-18T17:02:28","modified_gmt":"2023-03-18T17:02:28","slug":"forsaetisradherra-er-einhuga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/03\/18\/forsaetisradherra-er-einhuga\/","title":{"rendered":"Fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra er einhuga"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd dag heyr\u00f0i \u00e9g <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.ruv.is%2Ffrettir%2Finnlent%2F2023-03-18-vill-vindorkuna-afram-undir-rammaaaetlun%3Ffbclid%3DIwAR0GQe6NvGqfa83qol0zCQGBQ2jt7p_OQVPVG9hzs2BH6R0jk6EwTChDNFw&amp;h=AT3gXAuf8jYWAVhTlOQnnU3RbKqaZfxyYiHCFMV86wIYsA3aiGavG-_5IMVdShYYn1Q6iQC-t51yXUBzS-dAnUq135Nw1bMShwFsRNc4rNCFFnJL0bcuuVLPjNT9IeVtFA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3C1SkEM7UtOLdDZG2Rp8YD1-CXzBhigPYYmmPrbcHUcgMp4RZbULEpveottL-XEmqRvZZiBXFWK_2TCGrGg4t64DqWxBYB0ojS9MsLvK9b-MX7OOK50Bo3vP-tVpSFAYTS76hoyQZudgiTu7Qv-ZhlVHkr5Qvw\">\u00fatvarpsfr\u00e9tt<\/a> sem h\u00f3fst svo: \u201eFors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra er einhuga um a\u00f0 bygging vindorkuvera eigi a\u00f0 vera \u00e1fram undir hatti ramma\u00e1\u00e6tlunar.\u201c M\u00e9r hnykkti a\u00f0eins vi\u00f0, vegna \u00feess a\u00f0 \u00feetta er \u00f3venjuleg notkun l\u00fdsingaror\u00f0sins <em>einhuga <\/em>\u2013 yfirleitt er \u00fea\u00f0 nota\u00f0 um h\u00f3p f\u00f3lks, \u00ed merkingunni 'samm\u00e1la, \u00e1 einu m\u00e1li'. \u00deannig er sagt <em>r\u00edkisstj\u00f3rnin er einhuga \u00ed m\u00e1linu<\/em>, <em>d\u00f3mnefndin var einhuga um ni\u00f0urst\u00f6\u00f0una<\/em>, o.s.frv. Stundum er <em>einhuga <\/em>l\u00edka nota\u00f0 \u00ed merkingunni 'einr\u00f3ma' \u2013 \u201e\u00c1kv\u00f6r\u00f0un um \u00fea\u00f0 var einhuga\u201c segir \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> 2008. Or\u00f0i\u00f0 er oftast \u00ed st\u00f6\u00f0u sagnfyllingar en stundum er \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 nota\u00f0 hli\u00f0st\u00e6tt me\u00f0 nafnor\u00f0i \u2013 \u201e\u00dea\u00f0 var einhuga vilji til \u00feess \u00ed stj\u00f3rn sj\u00f3\u00f0sins a\u00f0 styrkja \u00feetta verkefni\u201c segir \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 2004.<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> er <em>einhuga <\/em><a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F9552%3Ffbclid%3DIwAR2W_Xt8MzDYyxdQ3SWg6YBZYCbEcFML_2ySSZoE4pHyST5OJKNuAKA9wlo&amp;h=AT3nyTEMAVHPceNvWEPJFMelXUYoGxpjzK7aLuPkqCYe86tt5KnvRohJJ0u6qRi7nbvuvuek5o0IbrttOMoFmB9BrENMbIc--xasE0CnxAB5I3UEHCC8CIPnZQYYIztXEg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3C1SkEM7UtOLdDZG2Rp8YD1-CXzBhigPYYmmPrbcHUcgMp4RZbULEpveottL-XEmqRvZZiBXFWK_2TCGrGg4t64DqWxBYB0ojS9MsLvK9b-MX7OOK50Bo3vP-tVpSFAYTS76hoyQZudgiTu7Qv-ZhlVHkr5Qvw\">sagt<\/a> hafa merkinguna 'samm\u00e1la, sam\u00feykkur' en \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> er a\u00f0 auki gefin merkingin 'mj\u00f6g hugrakkur, \u00e1kve\u00f0inn' og sama <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fblondal.arnastofnun.is%2Ffaersla%2F226055%3Ffbclid%3DIwAR2D7n_EL2DinGsb2BmVYu72frJaAlcqGfiFwffkq7bxfrhTptjrAVIgJqk&amp;h=AT0Eg9jmId8eB-sVdUwZG51DXNxvvs09nv8UG2uGYNK-0K0jCQLvWyQVr-Oyuay0UM7NJj-maCzFYUAu1iqKjZmZWi-hFWLcHrTKEEOqP-G2mJXudEDE7AT68FJsjUF59g&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3C1SkEM7UtOLdDZG2Rp8YD1-CXzBhigPYYmmPrbcHUcgMp4RZbULEpveottL-XEmqRvZZiBXFWK_2TCGrGg4t64DqWxBYB0ojS9MsLvK9b-MX7OOK50Bo3vP-tVpSFAYTS76hoyQZudgiTu7Qv-ZhlVHkr5Qvw\">gildir<\/a> um <em>\u00cdslensk-danska or\u00f0ab\u00f3k<\/em> Sigf\u00fasar Bl\u00f6ndals. Vissulega \u00fearf ekki a\u00f0 vera langt \u00e1 milli '\u00e1kve\u00f0inn' og 'samm\u00e1la' \u2013 setningu eins og <em>r\u00edkisstj\u00f3rnin var einhuga \u00ed m\u00e1linu<\/em> m\u00e1 skilja b\u00e6\u00f0i sem svo a\u00f0 allir r\u00e1\u00f0herrarnir hafi veri\u00f0 samm\u00e1la, en einnig sem svo a\u00f0 afsta\u00f0a r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar hafi veri\u00f0 mj\u00f6g \u00e1kve\u00f0in. Merkingin 'mj\u00f6g hugrakkur' er hins vegar l\u00edklega alveg horfin \u00far or\u00f0inu en kemur t.d. fram \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu<\/em> 1937: \u201eFanst hann s\u00ed\u00f0la dags og var tjalda\u00f0 yfir l\u00edkinu, og fenginn til a\u00f0 vaka yfir tjaldinu ung st\u00falka, einhuga, sem Gu\u00f0r\u00fan h\u00e9t, fr\u00e1 Eir\u00edksst\u00f6\u00f0um.\u201c<\/p>\n<p>\u00deegar <em>einhuga<\/em> merkir '\u00e1kve\u00f0inn' \u2013 e\u00f0a kannski 'einbeittur' \u2013 \u00fearf \u00fea\u00f0 ekki a\u00f0 eiga vi\u00f0 h\u00f3p f\u00f3lks heldur er h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 um einstakling. \u00cd <em>Samvinnunni<\/em> 1939 segir: \u201eHann var einhuga og viljastyrkur.\u201c \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1956 segir: \u201e\u00c1sgeir var einhuga samvinnuma\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1967 segir: \u201eHann var einhuga \u00ed starfi, f\u00e1skiptinn mj\u00f6g og \u00f3\u00e1leitinn samstarfsma\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1991 segir: \u201eSk\u00fali, sem er einhuga og kappsfullur, vildi v\u00edst ekki l\u00e1ta undan.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2000 segir: \u201ema\u00f0ur sem v\u00edla\u00f0i ekkert fyrir s\u00e9r, var einhuga og \u00f6tull og l\u00e1 \u00fati \u00ed st\u00f3rhr\u00ed\u00f0um eins og ekkert v\u00e6ri.\u201c \u00cd <em>Skessuhorni<\/em> 2013 segir: \u201eHann er einhuga um a\u00f0 vinna me\u00f0 stj\u00f3rnendum sveitarf\u00e9lagsins, sk\u00f3lar\u00e1\u00f0i, starfsf\u00f3lki og foreldrum a\u00f0 eflingu sk\u00f3lans.\u201c<\/p>\n<p>V\u00edkjum \u00fe\u00e1 aftur a\u00f0 setningunni sem var\u00f0 tilefni \u00feessa pistils \u2013 \u201eFors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra er einhuga um a\u00f0 bygging vindorkuvera eigi a\u00f0 vera \u00e1fram undir hatti ramma\u00e1\u00e6tlunar.\u201c Samkv\u00e6mt \u00fev\u00ed sem h\u00e9r hefur komi\u00f0 fram getur \u00feetta sta\u00f0ist, \u00f6fugt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem m\u00e9r s\u00fdndist \u00ed fyrstu \u2013 ef vi\u00f0 l\u00edtum svo \u00e1 a\u00f0 <em>einhuga <\/em>merki \u00fearna '\u00e1kve\u00f0in, einbeitt'. S\u00fa merking vir\u00f0ist eiga \u00e1g\u00e6tlega vi\u00f0 \u00ed \u00feessu tilviki og \u00fev\u00ed eru engar forsendur til a\u00f0 \u00e1fellast \u00feann sem skrifa\u00f0i fr\u00e9ttina fyrir a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 ranglega. Hitt er anna\u00f0 m\u00e1l a\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 <em>einhuga<\/em> er langoftast nota\u00f0 um h\u00f3p og notkun or\u00f0sins um einstaklinga hefur alla t\u00ed\u00f0 veri\u00f0 sjaldg\u00e6f er l\u00edklega r\u00e9tt a\u00f0 for\u00f0ast a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 \u00e1 \u00feann h\u00e1tt sem gert var \u00ed fr\u00e9ttinni \u2013 til a\u00f0 for\u00f0ast \u00e1sakanir um rangt m\u00e1l, \u00fe\u00f3tt ekki v\u00e6ri anna\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd dag heyr\u00f0i \u00e9g \u00fatvarpsfr\u00e9tt sem h\u00f3fst svo: \u201eFors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra er einhuga um a\u00f0 bygging vindorkuvera eigi a\u00f0 vera \u00e1fram undir hatti ramma\u00e1\u00e6tlunar.\u201c M\u00e9r hnykkti a\u00f0eins vi\u00f0, vegna \u00feess a\u00f0 \u00feetta er \u00f3venjuleg notkun l\u00fdsingaror\u00f0sins einhuga \u2013 yfirleitt er \u00fea\u00f0 nota\u00f0 um h\u00f3p f\u00f3lks, \u00ed merkingunni 'samm\u00e1la, \u00e1 einu m\u00e1li'. \u00deannig er sagt r\u00edkisstj\u00f3rnin er einhuga [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4976","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4976"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4976\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4977,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4976\/revisions\/4977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}