{"id":4978,"date":"2023-03-19T17:13:24","date_gmt":"2023-03-19T17:13:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4978"},"modified":"2023-03-19T21:47:49","modified_gmt":"2023-03-19T21:47:49","slug":"thetta-er-allavega-i-lagi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/03\/19\/thetta-er-allavega-i-lagi\/","title":{"rendered":"\u00deetta er allavega \u00ed lagi"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/70193?fbclid=IwAR1_UAqBICkCqX9bcxdyc7kAV6G3vtMOuqYlassgcMfGhR4eahKpEBlf5xc\">segir<\/a>: \u201eOr\u00f0in <strong>alla vega<\/strong> og <strong>alla vegana<\/strong> merkja \u00fea\u00f0 sama og <strong>alls konar<\/strong>. Einnig eru \u00feau notu\u00f0 \u00ed merkingunni: a\u00f0 minnsta kosti, allt\u00e9nt (alltjent), hva\u00f0 sem \u00f6\u00f0ru l\u00ed\u00f0ur. S\u00fa merking h\u00e6fir ekki \u00ed v\u00f6ndu\u00f0u m\u00e1li.\u201c \u00deetta er d\u00e1l\u00edti\u00f0 villandi. Vissulega getur <em>allavega <\/em>merkt sama og <em>alls konar<\/em>, \u00ed d\u00e6mum eins og \u201eEn \u00fea\u00f0 eru l\u00edka allavega menn sem veljast \u00ed \u00feetta\u201c \u00ed <em>Helgarp\u00f3stinum <\/em>1986. En \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0, stendur hli\u00f0st\u00e6tt me\u00f0 nafnor\u00f0i \u2013 e\u00f0a sem sagnfylling, eins og \u201eLiturinn \u00e1 hestunum er alla vega\u201c \u00ed <em>B\u00fana\u00f0arritinu <\/em>1916. <strong>L\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <\/strong><em>allavega <\/em>hefur \u00fev\u00ed alltaf merkinguna 'alls konar' en aldrei \u00fe\u00e1 merkingu sem ekki er s\u00f6g\u00f0 h\u00e6fa \u00ed v\u00f6ndu\u00f0u m\u00e1li. \u00dea\u00f0 \u00e1 einungis vi\u00f0 um <strong>atviksor\u00f0i\u00f0<\/strong> <em>allavega<\/em> (e\u00f0a <em>alla vega<\/em>), ekki l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>allavega <\/em>er upphaflega forsetningarli\u00f0ur, <em>\u00e1<\/em> <em>alla vega<\/em>, og er algengt \u00ed fornu m\u00e1li \u00ed merkingunni 'allar \u00e1ttir' e\u00f0a 'allar hli\u00f0ar' \u2013 <em>vega <\/em>er eldri mynd nafnor\u00f0sins <em>vegur <\/em>\u00ed \u00feolfalli fleirt\u00f6lu (\u00fear sem n\u00fa er <em>vegi<\/em>). Forsetningin <em>\u00e1 <\/em>fellur oft brott og eftir stendur <em>alla vega <\/em>sem hefur \u00fe\u00e1 st\u00f6\u00f0u atviksor\u00f0s. \u00cd <em>Heimskringlu <\/em>segir: \u201eEn var\u00f0menn voru \u00e1 hestum og h\u00e9ldu hestv\u00f6r\u00f0 alla vega fr\u00e1 b\u00e6num\u201c (\u00fe.e. '\u00ed allar \u00e1ttir'). \u00cd <em>Sturlungu <\/em>segir: \u201eEn er hestarnir komu a\u00f0 \u00fe\u00e1 sendi \u00de\u00f3r\u00f0ur alla vega menn fr\u00e1 s\u00e9r til mannsafna\u00f0ar\u201c ('\u00ed allar \u00e1ttir'). \u00cd <em>G\u00edsla s\u00f6gu S\u00farssonar <\/em>segir: \u201eHann ver\u00f0ur n\u00fa var vi\u00f0 menn \u00e1 alla vega fr\u00e1 s\u00e9r\u201c ('allar hli\u00f0ar'). En merkingin '\u00e1 allan h\u00e1tt' kemur l\u00edka fyrir \u00ed fornu m\u00e1li: \u201eAlla vega \u00feykir m\u00e9r \u00fe\u00e9r fara sem l\u00edtilmannlegast\u201c segir \u00ed <em>Sturlungu<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 er atviksor\u00f0i\u00f0 <em>allavega<\/em> <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fblondal.arnastofnun.is%2Ffaersla%2F220657%3Ffbclid%3DIwAR0ZIj_tI87DwYkCRYzJJPIHhG_95y7r8hpYmpekuEy76xReF0xWadVGWDw&amp;h=AT3-4Ig5itwiQj15u9vfu95KTBI13o5yYBIlVckzCDZxPQTemc21CcyKJVmgo3LWEGgM6k8praEZW9mxIlOAfNkU9l8IQmRXjOsTE06nLXnyb4MnEHV9pb611r6FRcO81A&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT246osj2QOvjr11GvZcH8VQ7YpEqIixoJ3dwBuVv_2IdGfTApyxN7Ajaj9zIkcMOArjyJG5Cu76MbjkSBqTRCO5EnZElJtKoPG-1TqPIEF42F9rIRMUGdLGELvOe3bETTN_18Q\">sagt<\/a> hafa tv\u00e6r merkingar \u2013 '\u00e1 allar hli\u00f0ar' og '\u00e1 allan h\u00e1tt'. \u00cd<em> \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> (\u00feri\u00f0ju \u00fatg\u00e1fu fr\u00e1 2002) er <em>allavega<\/em>(<em>na<\/em>) sagt hafa \u00ferj\u00e1r merkingar: '\u00e1 allar hli\u00f0ar, allan h\u00e1tt'; 'hva\u00f0 sem \u00f6\u00f0ru l\u00ed\u00f0ur, hvort sem er'; og 'a\u00f0 minnsta kosti'. S\u00ed\u00f0astnefnda merkingin er s\u00f6g\u00f0 \u00f3formleg eins og \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em>, en merkingin 'hva\u00f0 sem \u00f6\u00f0ru l\u00ed\u00f0ur' sem <em>M\u00e1lfarsbankinn<\/em> amast l\u00edka vi\u00f0 er gefin athugasemdalaust. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> er merkingin 'a\u00f0 minnsta kosti' <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F2979%3Ffbclid%3DIwAR1k9MRy5ch74uF7zcgv9kHZZtTtc4BoBiwVfY-aeXxqzP9fS28TLuFdw5U&amp;h=AT3Bqw7UwMQ09KZU1rbK6_S1Sl7sAT6JaIS4XUk7Io6Vwxk1zB_z1_xFxYL2IgZ6UapYvYCen9Cp_l0moQmxAJ6eSGCNmwaunaH1KPBoWBzv66rRE7ga_dZ0HTQncRbHgA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT246osj2QOvjr11GvZcH8VQ7YpEqIixoJ3dwBuVv_2IdGfTApyxN7Ajaj9zIkcMOArjyJG5Cu76MbjkSBqTRCO5EnZElJtKoPG-1TqPIEF42F9rIRMUGdLGELvOe3bETTN_18Q\">gefin<\/a> \u00e1n athugasemda. \u00cd kverinu <em>G\u00e6tum tungunnar<\/em> er \u201e\u00c9g syndi allavega einu sinni \u00ed viku\u201c lei\u00f0r\u00e9tt \u00ed \u201e\u00c9g syndi <em>a\u00f0 minnsta kosti <\/em>einu sinni \u00ed viku\u201c og b\u00e6tt vi\u00f0: \u201eAth.: <em>allavega<\/em> merkir: \u00e1 allan h\u00e1tt, me\u00f0 \u00fdmsu m\u00f3ti.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd fj\u00f6lm\u00f6rgum tilvikum er h\u00e6gt a\u00f0 skilja atviksor\u00f0i\u00f0 <em>allavega<\/em> \u00e1 fleiri en einn h\u00e1tt. \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1941 segir: \u201e\u00dea\u00f0 er alla vega \u00e1vinningur a\u00f0 fara snyrtilega me\u00f0 peninga.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1945 segir: \u201eSigur A-listans er allavega trygg\u00f0ur \u00ed \u00feessum kosningum.\u201c \u00cd <em>T\u00edmariti M\u00e1ls og menningar<\/em> 1961 segir: \u201eEn \u00fea\u00f0 er allavega notalegt a\u00f0 hv\u00edla sig eftir matinn.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1962 segir: \u201eJ\u00e6ja, \u00e9g er alla vega h\u00e1\u00f0ur y\u00f0ar skipunum \u00e1 me\u00f0an \u00e9g er h\u00e9r.\u201c \u00cd \u00f6llum \u00feessum d\u00e6mum er h\u00e6gt a\u00f0 setja <em>\u00e1 allan h\u00e1tt<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>allavega<\/em> \u2013 en einnig <em>hva\u00f0 sem \u00f6\u00f0ru l\u00ed\u00f0ur <\/em>og <em>a\u00f0 minnsta kosti<\/em>. Vegna \u00feess hve munurinn milli \u00feessara merkinga er oft l\u00edtill er mj\u00f6g erfitt a\u00f0 sj\u00e1 hven\u00e6r seinni merkingarnar \u2013 \u00feessar sem amast hefur veri\u00f0 vi\u00f0 \u2013 komu upp.<\/p>\n<p>En fyrir 1960 eru allavega farin a\u00f0 koma fram d\u00e6mi \u00fear sem merkingin '\u00e1 allan h\u00e1tt' getur t\u00e6past \u00e1tt vi\u00f0. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1958 segir: \u201eH\u00fan er allavega eitthva\u00f0 meiri en 100 tonn.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1958 segir: \u201eSk\u00e1kin er allavega t\u00f6pu\u00f0.\u201c \u00cd <em>Heimilisbla\u00f0inu <\/em>1959 segir: \u201e\u00dea\u00f0 gat l\u00edka veri\u00f0 prentvilla, myndin var alla vega af Martinu.\u201c \u00cd <em>Vikunni<\/em> 1960 segir: \u201eVonandi k\u00e6mu b\u00f6rnin ekki framar til \u00de\u00fdzkalands, og \u00fe\u00e1 var alla vega t\u00edu \u00fe\u00fasund J\u00fa\u00f0um f\u00e6rra.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1960 segir: \u201eH\u00fan er allavega \u00e1stfangin af \u00fe\u00e9r n\u00fa.\u201c \u00cd <em>Vikunni <\/em>1963 segir: \u201e\u00dea\u00f0 var allavega engin tilviljun, a\u00f0 \u00fe\u00e9r stungu\u00f0 honum \u00ed l\u00edkama Ralphs \u00e1 fyrrverandi bakl\u00f3\u00f0 Ronalds Jaimet.\u201c \u00cd \u00feessum d\u00e6mum hl\u00fdtur merkingin a\u00f0 vera anna\u00f0hvort 'hva\u00f0 sem \u00f6\u00f0ru l\u00ed\u00f0ur' e\u00f0a 'a\u00f0 minnsta kosti'.<\/p>\n<p>Eins og h\u00e9r hefur komi\u00f0 fram er merking or\u00f0sins <em>allavega<\/em> \u00f6nnur en \u00ed upphafi, \u00feegar <em>vega <\/em>haf\u00f0i b\u00f3kstaflega merkingu. En vi\u00f0horfi\u00f0 til merkingartilbrig\u00f0a or\u00f0sins \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li er mismunandi \u2013 yfirf\u00e6r\u00f0a merkingin '\u00e1 allan h\u00e1tt' er vi\u00f0urkennd en a\u00f0rar merkingar taldar \u00f3\u00e6skilegar. G\u00edsli J\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F1660395%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR0KJfgm9jr5axo49sT458Ux1cwTjaj0cEpAoKLhunMxXaHliHmYTN43LgM%23page%2Fn12%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT2JWfzDVgt1APZvC5TUuVFgMeUOcEH6_uXmpGPBSGuI3XqvJTJ3owknyjNz_RWfeVy664uKI5__Z3f-ISot1EhAW-SXzmK6-Yiu6HbJ3ANTCzVUAKQ7WAqV9STbx9FD2g&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT246osj2QOvjr11GvZcH8VQ7YpEqIixoJ3dwBuVv_2IdGfTApyxN7Ajaj9zIkcMOArjyJG5Cu76MbjkSBqTRCO5EnZElJtKoPG-1TqPIEF42F9rIRMUGdLGELvOe3bETTN_18Q\">sag\u00f0i<\/a> \u00fe\u00f3 um <em>allavega<\/em>(<em>na<\/em>) \u00ed \u00fe\u00e6tti s\u00ednum \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 1987: \u201e\u00c9g reyni a\u00f0 halda dau\u00f0ahaldi \u00ed \u201ea\u00f0 minnsta kosti\u201c, en \u00e9g er sannf\u00e6r\u00f0ur um a\u00f0 hinu ver\u00f0ur ekki au\u00f0r\u00fdmt burtu \u00ed s\u00f6mu merkingu, enda komi\u00f0 inn \u00e1 b\u00e6kur g\u00f3\u00f0ra h\u00f6funda.\u201c \u00dea\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 notkun <em>allavega<\/em> \u00ed merkingunni 'hva\u00f0 sem \u00f6\u00f0ru l\u00ed\u00f0ur' e\u00f0a 'a\u00f0 minnsta kosti' \u00e1 s\u00e9r langa hef\u00f0 og er g\u00edfurlega algeng \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li. \u00c9g s\u00e9 ekki forsendurnar fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 amast vi\u00f0 henni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lfarsbankanum segir: \u201eOr\u00f0in alla vega og alla vegana merkja \u00fea\u00f0 sama og alls konar. Einnig eru \u00feau notu\u00f0 \u00ed merkingunni: a\u00f0 minnsta kosti, allt\u00e9nt (alltjent), hva\u00f0 sem \u00f6\u00f0ru l\u00ed\u00f0ur. S\u00fa merking h\u00e6fir ekki \u00ed v\u00f6ndu\u00f0u m\u00e1li.\u201c \u00deetta er d\u00e1l\u00edti\u00f0 villandi. Vissulega getur allavega merkt sama og alls konar, \u00ed d\u00e6mum eins og \u201eEn \u00fea\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4978","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4978","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4978"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4978\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4980,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4978\/revisions\/4980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4978"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4978"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4978"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}