{"id":4984,"date":"2023-03-21T08:00:21","date_gmt":"2023-03-21T08:00:21","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4984"},"modified":"2023-03-20T23:44:32","modified_gmt":"2023-03-20T23:44:32","slug":"ad-spola-til-baka-og-hradspola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/03\/21\/ad-spola-til-baka-og-hradspola\/","title":{"rendered":"A\u00f0 sp\u00f3la til baka og hra\u00f0sp\u00f3la"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r s\u00e1 \u00e9g <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/erlent\/2023-03-20-guterres-bidur-riki-heims-um-ad-hradspola-i-att-ad-kolefnisjofnun?fbclid=IwAR022BSPWlJVGINZqhNYbasANzog6Fe8vwgqPgtx_Lua909i4wFlrgUb_J4\">fyrirs\u00f6gnina<\/a> \u201eGuterres bi\u00f0ur r\u00edki heims um a\u00f0 hra\u00f0sp\u00f3la \u00ed \u00e1tt a\u00f0 kolefnisj\u00f6fnun\u201c \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins<\/em>. \u00de\u00f3tt s\u00f6gnin <em>hra\u00f0sp\u00f3la <\/em>s\u00e9 kunnugleg er hana ekki a\u00f0 finna \u00ed \u00feessari merkingu \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum \u2013 h\u00fan er hvorki flettior\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>n\u00e9 <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>, en \u00ed <em>Or\u00f0ab\u00f3k Aldam\u00f3ta <\/em>(\u00e1 <em>Sn\u00f6ru<\/em>) er h\u00fan flettior\u00f0 og sk\u00fdr\u00f0 'sn\u00faa hratt bandi \u00e1 mynd- e\u00f0a hlj\u00f3\u00f0sn\u00e6ldu', \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 \u201efast-forward\u201c \u00e1 ensku. \u00d3l\u00edklegt er samt a\u00f0 merking \u00feessarar fyrirsagnar vefjist fyrir lesendum, enda kemur sk\u00fdringin strax \u00e1 eftir: \u201e\u00datliti\u00f0 \u00ed loftslagsm\u00e1lum er ansi svart a\u00f0 mati a\u00f0alframkv\u00e6mdastj\u00f3ra Sameinu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0anna. Au\u00f0ugustu r\u00edki heims ver\u00f0a a\u00f0 taka af skari\u00f0 og fl\u00fdta s\u00ednum \u00e1formum svo h\u00e6gt ver\u00f0i a\u00f0 n\u00e1 settum markmi\u00f0um.\u201c<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi um <em>hra\u00f0sp\u00f3la<\/em> \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> er \u00ed augl\u00fdsingu um myndbandst\u00e6ki \u00ed <em>DV <\/em>1983: \u201eH\u00e6gt er a\u00f0 hra\u00f0sp\u00f3la fram og til baka \u00e1 n\u00edf\u00f6ldum hra\u00f0a.\u201c Nafnor\u00f0i\u00f0 <em>hra\u00f0sp\u00f3lun<\/em> sem v\u00e6ntanlega er leitt af s\u00f6gninni kemur \u00fe\u00f3 fyrir nokkru fyrr, \u00ed sm\u00e1augl\u00fdsingum <em>V\u00edsis<\/em> 1975: \u201eLangbylgja, mi\u00f0bylgja, hra\u00f0sp\u00f3lun \u00e1 b\u00e1\u00f0a vegu.\u201c \u00cd lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 segulbandst\u00e6ki ur\u00f0u algeng \u00e1 sj\u00f6tta \u00e1ratugnum er \u00fe\u00f3 tr\u00falegt a\u00f0 s\u00f6gnin <em>hra\u00f0sp\u00f3la <\/em>s\u00e9 eldri en \u00feetta. Framan af var h\u00fan eing\u00f6ngu notu\u00f0 \u00ed b\u00f3kstaflegri merkingu, en elsta sk\u00fdra d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um yfirf\u00e6r\u00f0a merkingu sagnarinnar er \u00ed grein eftir Bj\u00f6rk Gu\u00f0mundsd\u00f3ttur \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1999: \u201eM\u00f6rg As\u00edul\u00f6nd misstu miki\u00f0 til af i\u00f0nbyltingunni og \u00feungai\u00f0na\u00f0i og mengun og fengu a\u00f0 hra\u00f0sp\u00f3la beint inn \u00ed h\u00e1t\u00e6knina.\u201c<\/p>\n<p>En fleiri d\u00e6mi eru um l\u00edkingar af \u00feessum uppruna. Ein <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/38776?fbclid=IwAR1nHmQ7PE95DX1HxvTRCwTkUrRwBqTM3eawNrytG3QN1eUK80gnZBrXsEI\">merking<\/a> sagnarinnar <em>sp\u00f3la<\/em> \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er 'flytja segulband e\u00f0a myndband fram e\u00f0a aftur' og vi\u00f0 hana eru gefin d\u00e6min \u201esp\u00f3la \u00e1fram\u201c og \u201esp\u00f3la til baka\u201c. Elsta d\u00e6mi um <em>sp\u00f3la til baka<\/em> er \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1966: \u201e\u00deetta er einkar \u00fe\u00e6gilegt, \u00fear e\u00f0 bandinu m\u00e1 sp\u00f3la til baka og s\u00fdna uppt\u00f6kuna strax \u00e1 eftir \u00e1 sj\u00f3nvarpsskermi \u00ed uppt\u00f6kusal.\u201c R\u00e9tt eins og <em>hra\u00f0sp\u00f3la <\/em>var <em>sp\u00f3la til baka<\/em> framan af nota\u00f0 \u00ed b\u00f3kstaflegri merkingu, en \u00ed <em>Helgarp\u00f3stinum <\/em>1982 er merkingin greinlega yfirf\u00e6r\u00f0: \u201e\u00c1tta mig svo, sp\u00f3la til baka og reyni eitthva\u00f0 n\u00fdtt.\u201c Einnig er stundum tala\u00f0 um a\u00f0 <i>sp\u00f3la fram<\/i>, t.d. \u00ed <i>Morgunbla\u00f0inu\u00a0<\/i>2012: \u201eSp\u00f3lum fram um fleiri \u00e1r en V\u00edkverji k\u00e6rir sig um a\u00f0 vi\u00f0urkenna.\u201c<\/p>\n<p>Eftir aldam\u00f3t fer d\u00e6mum um yfirf\u00e6r\u00f0a merkingu sm\u00e1tt og sm\u00e1tt fj\u00f6lgandi, b\u00e6\u00f0i \u00ed <em>hra\u00f0sp\u00f3la<\/em> og <em>sp\u00f3la til baka<\/em>, og flest d\u00e6mi fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum eru \u00feess e\u00f0lis, enda tilheyra segulbandst\u00e6ki og myndbandst\u00e6ki horfnum heimi. Me\u00f0al n\u00fdlegra d\u00e6ma m\u00e1 nefna \u201e\u00dej\u00f3\u00f0in gerir \u00e1\u00e6tlanir, framkv\u00e6mir og hra\u00f0sp\u00f3lar\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2018 og \u201e\u00de\u00e1 henti \u00e9g \u00fev\u00ed sem \u00e9g haf\u00f0i skrifa\u00f0 og sp\u00f3la\u00f0i til baka\u201c \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> 2020. \u00deetta er komi\u00f0 inn \u00ed formlegt m\u00e1l \u2013 <em>sp\u00f3la til baka<\/em> er t.d. algengt \u00ed r\u00e6\u00f0um \u00e1 Al\u00feingi og <em>hra\u00f0sp\u00f3la <\/em>hefur brug\u00f0i\u00f0 \u00fear fyrir. M\u00e9r finnst \u00feetta skemmtileg d\u00e6mi um hvernig n\u00fd t\u00e6kni elur af s\u00e9r l\u00edkingar sem lifa \u00e1fram \u00ed m\u00e1linu \u00fe\u00f3tt vi\u00f0komandi t\u00e6kni ver\u00f0i \u00farelt. Anna\u00f0 d\u00e6mi um \u00feetta er sambandi\u00f0 <em>strauja korti\u00f0 <\/em>sem \u00e9g hef \u00e1\u00f0ur <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/10\/31\/ad-strauja-kortid\/?fbclid=IwAR022BSPWlJVGINZqhNYbasANzog6Fe8vwgqPgtx_Lua909i4wFlrgUb_J4\">skrifa\u00f0<\/a> um.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r s\u00e1 \u00e9g fyrirs\u00f6gnina \u201eGuterres bi\u00f0ur r\u00edki heims um a\u00f0 hra\u00f0sp\u00f3la \u00ed \u00e1tt a\u00f0 kolefnisj\u00f6fnun\u201c \u00e1 vef R\u00edkis\u00fatvarpsins. \u00de\u00f3tt s\u00f6gnin hra\u00f0sp\u00f3la s\u00e9 kunnugleg er hana ekki a\u00f0 finna \u00ed \u00feessari merkingu \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum \u2013 h\u00fan er hvorki flettior\u00f0 \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k n\u00e9 \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k, en \u00ed Or\u00f0ab\u00f3k Aldam\u00f3ta (\u00e1 Sn\u00f6ru) er h\u00fan flettior\u00f0 og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4984","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4984"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4984\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4988,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4984\/revisions\/4988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}