{"id":4994,"date":"2023-03-23T16:00:18","date_gmt":"2023-03-23T16:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=4994"},"modified":"2023-03-24T12:33:04","modified_gmt":"2023-03-24T12:33:04","slug":"er-thingkona-ordskripi-malspjoll-og-latmaeli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/03\/23\/er-thingkona-ordskripi-malspjoll-og-latmaeli\/","title":{"rendered":"Er \u00feingkona \u201eor\u00f0skr\u00edpi\u201c, \u201em\u00e1lspj\u00f6ll\u201c og \u201elatm\u00e6li\u201c?"},"content":{"rendered":"<p>\u00c1\u00a0d\u00f6gunum var \u00feess minnst a\u00f0 hundra\u00f0 \u00e1r voru s\u00ed\u00f0an fyrsta konan, Ingibj\u00f6rg H. Bjarnason, t\u00f3k s\u00e6ti \u00e1 Al\u00feingi og var\u00f0 \u00fear me\u00f0 <em>al\u00feingisma\u00f0ur<\/em> \u2013 e\u00f0a var h\u00fan kannski <em>al\u00feingiskona<\/em>? Fram til 1923 s\u00e1tu eing\u00f6ngu karlar \u00e1 Al\u00feingi og \u00fev\u00ed skipti ekki m\u00e1li hvort <em>-ma\u00f0ur <\/em>\u00ed <em>al\u00feingisma\u00f0ur<\/em> var tali\u00f0 kynhlutlaust e\u00f0a skili\u00f0 sem 'karlma\u00f0ur'. \u00cd tilefni af \u00e1\u00f0urnefndum t\u00edmam\u00f3tum fannst m\u00e9r fr\u00f3\u00f0legt a\u00f0 athuga hvernig Ingibj\u00f6rg hef\u00f0i veri\u00f0 titlu\u00f0 \u00ed bl\u00f6\u00f0um \u00e1 \u00feessum t\u00edma. Hausti\u00f0 1922 st\u00f3\u00f0 \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu<\/em>: \u201eVar br\u00e9fi\u00f0 sent stj\u00f3rnarformanninum, al\u00feingiskonu Ingibj. Bjarnason.\u201c En \u00ed sama bla\u00f0i 1923 stendur l\u00edka: \u201eVar m\u00e1lshefjandi Ingibj\u00f6rg H. Bjarnason al\u00feingisma\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 1924 segir: \u201e\u00c1 fundinum ver\u00f0ur me\u00f0al annars al\u00feingiskona I.H. Bjarnason.\u201c<\/p>\n<p>\u00deegar Ingibjargar er geti\u00f0 \u00ed bl\u00f6\u00f0um \u00e1 kj\u00f6rt\u00edmabili hennar, 1922-1930, s\u00fdnist m\u00e9r h\u00fan heldur oftar nefnd <em>al\u00feingiskona<\/em> en <em>al\u00feingisma\u00f0ur<\/em>. \u00de\u00e6r \u00f6rf\u00e1u konur sem s\u00e1tu \u00e1 \u00feingi n\u00e6stu fimmt\u00edu \u00e1rin \u2013 Gu\u00f0r\u00fan L\u00e1rusd\u00f3ttir, Katr\u00edn Thoroddsen, Krist\u00edn L. Sigur\u00f0ard\u00f3ttir, Rannveig \u00deorsteinsd\u00f3ttir, Ragnhildur Helgad\u00f3ttir, Au\u00f0ur Au\u00f0uns, Svava Jakobsd\u00f3ttir, Sigurlaug Bjarnad\u00f3ttir, J\u00f3hanna Sigur\u00f0ard\u00f3ttir \u2013 voru l\u00edka allar i\u00f0ulega nefndar <em>al\u00feingiskonur<\/em> \u00fe\u00f3tt <em>al\u00feingisma\u00f0ur<\/em> v\u00e6ri vissulega hi\u00f0 venjulega starfsheiti \u00feeirra eins og annarra sem s\u00e1tu \u00e1 \u00feingi. Ekki ver\u00f0ur s\u00e9\u00f0 a\u00f0 amast hafi veri\u00f0 vi\u00f0 \u00feessu or\u00f0i, n\u00e9 heldur or\u00f0inu <em>\u00feingkona <\/em>sem fyrst kemur fyrir \u00ed <em>Kvennabla\u00f0inu <\/em>1907 \u00ed grein um kosningar\u00e9tt kvenna \u00ed Finnlandi sem \u00fe\u00e1 var n\u00fdfenginn.<\/p>\n<p>En \u00feegar Kvennalistinn kom til s\u00f6gunnar 1983 og f\u00e9kk \u00ferj\u00e1r konur kj\u00f6rnar \u00e1 \u00feing, sem vildu kalla sig <em>\u00feingkonur<\/em>, var fjandinn laus. \u00de\u00e1 var or\u00f0i\u00f0 <em>\u00feingkona<\/em>, sem haf\u00f0i veri\u00f0 til \u00ed \u00ferj\u00e1 aldarfj\u00f3r\u00f0unga og var vel \u00feekkt og algengt \u00ed m\u00e1linu, or\u00f0i\u00f0 \u201eskr\u00edpi\u201c. Ei\u00f0ur Gu\u00f0nason <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.althingi.is%2Faltext%2Fraeda%2F%3Flthing%3D106%26rnr%3D2531%26fbclid%3DIwAR3Yu16JyjDOrX2IUg7zeccdpfHwR9B5JDAKFEJT6N3-UZ-h-q1PrjzRcLU&amp;h=AT0tuTav_RfWYuBhmptVDYZsJ0w1Z3qsJqU3wu3eCDnOfoYCey6XwKTa_9oGYfO2gT200PuOFFMEC_ElUuH4fhOLcYmKEXnDb8wMmrMxwExHX9YVJoDcc0uNO-a8icVKyQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2kfS55oKTy8aL-tTZm2aaclx8T5UveaK7c97IRv5EaWQTwZP_0jNfzFLVlcx90NvgCHWf18y824FfNg1Wybv7XkYQIPaQQ73pR_S2pglyE4kyAB7zE4yJP--vwiZVWBm_B7ghp-L21qYHssC1POpZQGeqdJyd_dfNXVuDGUaVc6SSwDH8QBOszE9_ySuiM17hPXFlzCVNO5fmw\">sag\u00f0i<\/a> t.d. \u00e1 Al\u00feingi: \u201eSem betur fer hefur dotti\u00f0 upp fyrir \u00fea\u00f0 or\u00f0skr\u00edpi sem menn voru me\u00f0 tilbur\u00f0i til a\u00f0 koma inn \u00ed \u00edslenska tungu \u00e1 haustd\u00f6gum, or\u00f0i\u00f0 \u201e\u00feingkona\u201c. Sem betur fer hefur \u00fea\u00f0 ekki heyrst nefnt, enda \u00e1 \u00fea\u00f0 ekki a\u00f0 vera til.\u201c Hann <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.althingi.is%2Faltext%2Fraeda%2F%3Flthing%3D108%26rnr%3D1748%26fbclid%3DIwAR1qWXqNouXXxT2z2gYx3zNVKBNysX6rHzluB2WEXljjDX-gPduU8BRmMtQ&amp;h=AT2KP-LwKcSEqUOdRyNgcfzf3-a0FU-T-b4fydazJMTICNFc95YStam8Z57UEgEORRt83l0cg69bVMio8TmO5IePHKhN3WoA8cb5dKbyL0Fgqf5sAkdrYTJz_2zcH5NzFw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2kfS55oKTy8aL-tTZm2aaclx8T5UveaK7c97IRv5EaWQTwZP_0jNfzFLVlcx90NvgCHWf18y824FfNg1Wybv7XkYQIPaQQ73pR_S2pglyE4kyAB7zE4yJP--vwiZVWBm_B7ghp-L21qYHssC1POpZQGeqdJyd_dfNXVuDGUaVc6SSwDH8QBOszE9_ySuiM17hPXFlzCVNO5fmw\">tala\u00f0i<\/a> l\u00edka um \u201e\u00feetta lei\u00f0inlega latm\u00e6li, \u00feessi m\u00e1lspj\u00f6ll\u201c og <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.althingi.is%2Faltext%2Fraeda%2F%3Flthing%3D108%26rnr%3D1748%26fbclid%3DIwAR1qWXqNouXXxT2z2gYx3zNVKBNysX6rHzluB2WEXljjDX-gPduU8BRmMtQ&amp;h=AT2KP-LwKcSEqUOdRyNgcfzf3-a0FU-T-b4fydazJMTICNFc95YStam8Z57UEgEORRt83l0cg69bVMio8TmO5IePHKhN3WoA8cb5dKbyL0Fgqf5sAkdrYTJz_2zcH5NzFw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2kfS55oKTy8aL-tTZm2aaclx8T5UveaK7c97IRv5EaWQTwZP_0jNfzFLVlcx90NvgCHWf18y824FfNg1Wybv7XkYQIPaQQ73pR_S2pglyE4kyAB7zE4yJP--vwiZVWBm_B7ghp-L21qYHssC1POpZQGeqdJyd_dfNXVuDGUaVc6SSwDH8QBOszE9_ySuiM17hPXFlzCVNO5fmw\">sag\u00f0i<\/a> \u201enokkurt alv\u00f6rum\u00e1l \u00feegar \u00fem. \u00e1 Al\u00feingi \u00cdslendinga gera s\u00e9r s\u00e9rstakt far um a\u00f0 spilla \u00edslenskri tungu eins og \u00e9g tel tv\u00edm\u00e6lalaust a\u00f0 veri\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 gera me\u00f0 \u00f3nefninu \u00feingkona\u201c.<\/p>\n<p>Ei\u00f0ur var alls ekki eini \u00feingma\u00f0urinn \u00e1 \u00feessari l\u00ednu og gagnr\u00fdnin var ekki s\u00ed\u00f0ur \u00e1berandi utan veggja \u00feingh\u00fassins. \u00dea\u00f0 myndi \u00e6ra \u00f3st\u00f6\u00f0ugan a\u00f0 t\u00edna til \u00f6ll hrakyr\u00f0i sem s\u00f6g\u00f0 voru um or\u00f0i\u00f0 <em>\u00feingkona<\/em> \u2013 og um \u00feingkonurnar sem vildu nota \u00fea\u00f0. \u00cd <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F2475351%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR2cn3L_LLDagXrVc7FN0GitWW0SmSurU5pR80bGx4xBbfPGkqizHy7CdpM%23page%2Fn3%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT3VSJpSC82Uha-b7t85-_5uTfBdo4MlK8vf_5z00pREev7ncd4QJKSMjOI8i61dz4ipKHObHmjUe2n5wJ4YviNw9f1k89lKfIW0oJ4s-ZjXYwbnzIBjHFcX76Tui7Sf2Q&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2kfS55oKTy8aL-tTZm2aaclx8T5UveaK7c97IRv5EaWQTwZP_0jNfzFLVlcx90NvgCHWf18y824FfNg1Wybv7XkYQIPaQQ73pR_S2pglyE4kyAB7zE4yJP--vwiZVWBm_B7ghp-L21qYHssC1POpZQGeqdJyd_dfNXVuDGUaVc6SSwDH8QBOszE9_ySuiM17hPXFlzCVNO5fmw\">myndatexta<\/a> \u00ed <em>DV <\/em>1983 var tala\u00f0 um \u201e\u201e\u00deingkonur\u201c Kvennalistans\u201c \u2013 \u201e\u00feingkonur\u201c innan g\u00e6salappa. \u00cd <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F2476611%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR0s8lUpa5bqpr4C1CRc4pRGobmWLGrRRY0n1xMAk--vt2LqLGIQAbJKY24%23page%2Fn31%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT1PuryBDmc9NH_sFLhVbQZl9e0amrowdQe_tLmqQrv1ndRZMqvZe41jODvazjiITPO2Bw_1-J0ewRhFocqN469ydPScaQ8wKocuCXB9hrAae0BS2QWjkAxpNeRmWnIhow&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2kfS55oKTy8aL-tTZm2aaclx8T5UveaK7c97IRv5EaWQTwZP_0jNfzFLVlcx90NvgCHWf18y824FfNg1Wybv7XkYQIPaQQ73pR_S2pglyE4kyAB7zE4yJP--vwiZVWBm_B7ghp-L21qYHssC1POpZQGeqdJyd_dfNXVuDGUaVc6SSwDH8QBOszE9_ySuiM17hPXFlzCVNO5fmw\">pistli<\/a> \u00ed sama bla\u00f0i sama \u00e1r vitna\u00f0i bla\u00f0akona \u00ed \u00c1rna B\u00f6\u00f0varsson sem vildi \u201emeina r\u00e9ttilega a\u00f0 pers\u00f3na sem gegnir nefndu starfi s\u00e9 \u00feingma\u00f0ur, burts\u00e9\u00f0 fr\u00e1 kyni. Starfi\u00f0 heiti \u00feingmennska og \u00fear af lei\u00f0andi \u00feingma\u00f0ur s\u00e1 sem \u00fev\u00ed gegnir\u201c \u2013 og bla\u00f0akonan b\u00e6tti vi\u00f0: \u201eSvo breg\u00f0ur svo vi\u00f0 a\u00f0 kvenma\u00f0ur sem or\u00f0inn er \u00feingma\u00f0ur heimtar a\u00f0 vera kalla\u00f0ur \u00feingkona! Er \u00feetta ekki or\u00f0in einhver hringavitleysa?\u201c<\/p>\n<p>\u00deannig gekk kona undir manns h\u00f6nd a\u00f0 ford\u00e6ma or\u00f0i\u00f0 <em>\u00feingkona<\/em>. \u00c1 bak vi\u00f0 \u00fea\u00f0 var annars vegar venjuleg m\u00e1lfarsleg \u00edhaldssemi blandin karlrembu, en saman vi\u00f0 \u00fea\u00f0 bl\u00f6ndu\u00f0ust l\u00edka \u00e1hrif fr\u00e1 kj\u00f6ror\u00f0i Rau\u00f0sokkahreyfingarinnar, \u201eKonur eru l\u00edka menn\u201c \u2013 sem Kvennalistinn hvarf eiginlega fr\u00e1 og lag\u00f0i \u00feess \u00ed sta\u00f0 \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 konur skilgreindu sig \u00e1 eigin forsendum. \u00deannig <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F2905936%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR0dclsqETpEvMSfVDJHVLf_e4IWhoBqqY_-VDj1qlp3Jys-9XH7t9pb78k%23page%2Fn6%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT0hB13-IwenJjcuBK0F0lkOttB2ZJKNd3TnZVd6j9IF3Xw22MIAQRc6Hhk1tEPwsJgw9lGlfdLmjGvfyYbGjxwVRGpj7Y01uznQHOGuBpZFrg7uRB4h7KlyhrFH7tTQDA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2kfS55oKTy8aL-tTZm2aaclx8T5UveaK7c97IRv5EaWQTwZP_0jNfzFLVlcx90NvgCHWf18y824FfNg1Wybv7XkYQIPaQQ73pR_S2pglyE4kyAB7zE4yJP--vwiZVWBm_B7ghp-L21qYHssC1POpZQGeqdJyd_dfNXVuDGUaVc6SSwDH8QBOszE9_ySuiM17hPXFlzCVNO5fmw\">sag\u00f0i<\/a> vinstrisinnu\u00f0 kona \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum<\/em> 1986 um eina af \u00feingkonum Kvennalistans: \u201eekkert lifandi kvikindi f\u00e6r mig til a\u00f0 titla hana al\u00feingiskonu\u201c. Jafnr\u00e9ttissinna\u00f0ur rith\u00f6fundur <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F5116542%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR3nmTGvTzeytLC3tc-t5sU2DnDbRPSlBFTWv8WOW0iyqR_Hf8-bBkurvvk%23page%2Fn6%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT3BmOidwOonEsXvmuxa0aPRZ-bzPwWzz9Q5O4or8IiM44Fck3MUGQIfPYG9pN7SZnjP_Mai0dZhfEK1tASszapDbswqOLt_KJxUyK-_ZIDl2AVU2a2o2JKCwLDEPVsnkQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2kfS55oKTy8aL-tTZm2aaclx8T5UveaK7c97IRv5EaWQTwZP_0jNfzFLVlcx90NvgCHWf18y824FfNg1Wybv7XkYQIPaQQ73pR_S2pglyE4kyAB7zE4yJP--vwiZVWBm_B7ghp-L21qYHssC1POpZQGeqdJyd_dfNXVuDGUaVc6SSwDH8QBOszE9_ySuiM17hPXFlzCVNO5fmw\">sag\u00f0i<\/a> l\u00edka \u00ed <em>19. j\u00fan\u00ed <\/em>1986: \u201e\u00c9g legg \u00e1kaflega mikla \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 ma\u00f0ur t\u00e1knar \u00ed \u00edslensku b\u00e6\u00f0i karl og kona, og finnst lei\u00f0inlegt \u00feegar \u00feingmenn Kvennalistans kalla sig \u00feingkonur.\u201c<\/p>\n<p>\u00deegar \u00feetta er sko\u00f0a\u00f0 n\u00fa, fj\u00f6rut\u00edu \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar, er auglj\u00f3st a\u00f0 m\u00e1li\u00f0 snerist ekki um m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i e\u00f0a m\u00e1lsmekk, ekki frekar en deilur um <em>fiskara<\/em>, <em>starfsf\u00f3lksfund, leghafa <\/em>o.fl. \u00dea\u00f0 snerist um <strong>vald<\/strong>. Valdi\u00f0 yfir tungum\u00e1linu \u2013 skilgreiningarvaldi\u00f0. Or\u00f0in <em>\u00feingkona<\/em> og <em>al\u00feingiskona <\/em>sem h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 notu\u00f0 \u00ed m\u00e1linu \u00e1ratugum saman \u00e1n \u00feess a\u00f0 amast v\u00e6ri vi\u00f0 \u00feeim ur\u00f0u au\u00f0vita\u00f0 ekki allt \u00ed einu \u201eor\u00f0skr\u00edpi\u201c, \u201elatm\u00e6li\u201c og \u201em\u00e1lspj\u00f6ll\u201c \u00e1ri\u00f0 1983. En \u00feegar karlveldinu fannst s\u00e9r \u00f3gna\u00f0 me\u00f0 tilkomu Kvennalistans greip \u00fea\u00f0 til allra tilt\u00e6kra r\u00e1\u00f0a til a\u00f0 halda \u00ed v\u00f6ldin, og \u00fe\u00e1 var n\u00e6rt\u00e6kt a\u00f0 nota tungum\u00e1li\u00f0 vegna \u00feeirrar st\u00f6\u00f0u sem \u00fea\u00f0 haf\u00f0i \u00ed huga f\u00f3lks. Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00feingkona <\/em>var \u00e1r\u00e1s \u00e1 tungum\u00e1li\u00f0, og \u00fear me\u00f0 \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00edslenskt \u00fej\u00f3\u00f0erni \u2013 ath\u00e6fi \u00feingkvennanna var \u00f3\u00fej\u00f3\u00f0legt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1\u00a0d\u00f6gunum var \u00feess minnst a\u00f0 hundra\u00f0 \u00e1r voru s\u00ed\u00f0an fyrsta konan, Ingibj\u00f6rg H. Bjarnason, t\u00f3k s\u00e6ti \u00e1 Al\u00feingi og var\u00f0 \u00fear me\u00f0 al\u00feingisma\u00f0ur \u2013 e\u00f0a var h\u00fan kannski al\u00feingiskona? Fram til 1923 s\u00e1tu eing\u00f6ngu karlar \u00e1 Al\u00feingi og \u00fev\u00ed skipti ekki m\u00e1li hvort -ma\u00f0ur \u00ed al\u00feingisma\u00f0ur var tali\u00f0 kynhlutlaust e\u00f0a skili\u00f0 sem 'karlma\u00f0ur'. \u00cd tilefni [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-4994","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4994","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4994"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4994\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4995,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4994\/revisions\/4995"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4994"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}