{"id":5034,"date":"2023-04-05T08:44:11","date_gmt":"2023-04-05T08:44:11","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5034"},"modified":"2023-04-05T08:51:04","modified_gmt":"2023-04-05T08:51:04","slug":"hvad-kostar-ad-tala-islensku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/04\/05\/hvad-kostar-ad-tala-islensku\/","title":{"rendered":"Hva\u00f0 kostar a\u00f0 tala \u00edslensku?"},"content":{"rendered":"<p>Eftir erindi um st\u00f6\u00f0u og framt\u00ed\u00f0arhorfur \u00edslenskunnar sem \u00e9g flutti \u00ed R\u00f3tar\u00fdkl\u00fabbi nokkrum fyrr \u00ed vetur sag\u00f0i einn fundargesta a\u00f0 \u00fe\u00f3tt hann v\u00e6ri vissulega hlynntur \u00edslenskunni \u00fe\u00e6tti honum vafasamt a\u00f0 h\u00fan \u00e6tti framt\u00ed\u00f0 fyrir s\u00e9r og spur\u00f0i hvort \u00fea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 reikna\u00f0 \u00fat hva\u00f0 h\u00fan kosta\u00f0i \u2013 og hversu miki\u00f0 h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 spara me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 skipta yfir \u00ed ensku. \u00c9g gat fr\u00e6tt hann um a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i einmitt veri\u00f0 reikna\u00f0 \u00fat \u2013 vissulega ekki n\u00fdlega, og vissulega yr\u00f0i a\u00f0 hafa marga fyrirvara \u00e1 sl\u00edkum \u00fatreikningum. En Benedikt J\u00f3hannesson st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ingur, fyrrverandi al\u00feingisma\u00f0ur og fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra, skrifa\u00f0i grein sem heitir \u201eHva\u00f0 kostar a\u00f0 tala \u00edslensku?\u201c og birti \u00ed b\u00f3kinni <em>Greinar af sama mei\u00f0i helga\u00f0ar Indri\u00f0a G\u00edslasyni sj\u00f6tugum <\/em>\u00e1ri\u00f0 1998.<\/p>\n<p>Benedikt sko\u00f0a\u00f0i b\u00e6\u00f0i hva\u00f0a \u00fatgj\u00f6ld myndu sparast ef skipt v\u00e6ri yfir \u00ed ensku, og einnig hva\u00f0a t\u00e6kif\u00e6rum vi\u00f0 gl\u00f6tum me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota \u00edslensku. Sparna\u00f0urinn k\u00e6mi einkum fram \u00ed kennslu og \u00fe\u00fd\u00f0ingum, en t\u00e6kif\u00e6ri glatast einkum \u00e1 svi\u00f0i lista, fer\u00f0amennsku og innflutnings \u00e1 nemendum og sj\u00faklingum. \u201eTekjuauki alls ef enska yr\u00f0i tekin upp \u00ed sta\u00f0 \u00edslensku\u201c yr\u00f0i samkv\u00e6mt \u00fatreikningum Benedikts r\u00famir 17 milljar\u00f0ar \u00e1 \u00e1ri, sem <a href=\"https:\/\/hagstofa.is\/verdlagsreiknivel\">framreikna\u00f0<\/a> eru um 55 milljar\u00f0ar \u00e1 ver\u00f0lagi 2023. H\u00e9r ver\u00f0ur a\u00f0 leggja \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 hefur au\u00f0vita\u00f0 gerbreyst \u00e1 \u00feessum aldarfj\u00f3r\u00f0ungi og forsendur \u00fatreikninganna \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00f6rgu leyti \u00fareltar. \u00deessi framreikningur er \u00fev\u00ed a\u00f0eins settur h\u00e9r fram til gamans \u2013 eins og reyndar \u00fatreikningar Benedikts \u00ed upphafi.<\/p>\n<p>\u00d6llu gamni fylgir samt nokkur alvara og \u00e1 \u00feessum t\u00edmum \u00feegar tilhneiging er til a\u00f0 meta allt til fj\u00e1r \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 taka spurningar um kostna\u00f0 vi\u00f0 \u00edslenskuna alvarlega \u2013 og hafa sv\u00f6r vi\u00f0 \u00feeim. \u00dea\u00f0 er enginn vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fat fr\u00e1 hreinum efnahagslegum forsendum er au\u00f0velt a\u00f0 reikna sig upp \u00ed mikinn sparna\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 skipta yfir \u00ed ensku, hvort sem \u00fea\u00f0 v\u00e6ru 10 milljar\u00f0ar, 50 e\u00f0a 100. En hva\u00f0 myndi tapast? Benedikt velti \u00fev\u00ed l\u00edka fyrir s\u00e9r og sag\u00f0i: \u201eAlmenningur g\u00e6ti ekki lesi\u00f0 \u00edslenskar b\u00f3kmenntir \u00e1 frumm\u00e1linu. Margir telja eflaust a\u00f0 \u00fear me\u00f0 hyrfi menningararfleif\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0arinnar og flj\u00f3tlega \u00e1 eftir f\u00e6ri sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i. \u00dear \u00e1 eftir minnka\u00f0i frumkv\u00e6\u00f0i og aflahv\u00f6t sem fylgir \u00fev\u00ed a\u00f0 vera s\u00e9rst\u00f6k \u00fej\u00f3\u00f0 \u00ed frj\u00e1lsu landi, og hagna\u00f0urinn af \u00fev\u00ed a\u00f0 skipta hyrfi flj\u00f3tt.\u201c<\/p>\n<p>En Benedikt h\u00e9lt \u00e1fram: \u201eEkki skal gert l\u00edti\u00f0 \u00far \u00feessari h\u00e6ttu. \u00c1 m\u00f3ti m\u00e1 spyrja a\u00f0 hve miklu leyti \u00feessi arfleif\u00f0 s\u00e9 \u00feegar horfin. [\u2026] Erlend \u00e1hrif \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um hafa gerbreytt st\u00f6\u00f0u allra landsmanna. [\u2026] \u00cd \u00feessari grein er skrifa\u00f0 um \u00feann \u00e1rangur sem n\u00e6\u00f0ist, ef \u00fej\u00f3\u00f0in t\u00e6ki \u00fe\u00e1 me\u00f0vitu\u00f0u \u00e1kv\u00f6r\u00f0un a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0 tala \u00edslensku [\u2026]. <strong>En hva\u00f0 ef \u00fea\u00f0 gerist \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkur \u00e6tli s\u00e9r \u00fea\u00f0?<\/strong>\u201c Feitletrunin er m\u00edn vegna \u00feess a\u00f0 m\u00e9r finnst \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 leggja s\u00e9rstaka \u00e1herslu \u00e1 \u00feetta. \u00c9g er sannf\u00e6r\u00f0ur um a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki almennur vilji fyrir \u00fev\u00ed me\u00f0al \u00cdslendinga a\u00f0 skipta yfir \u00ed ensku. En \u00fe\u00e1 ver\u00f0um vi\u00f0 l\u00edka a\u00f0 vera tilb\u00fain til a\u00f0 grei\u00f0a \u00feann kostna\u00f0 sem fylgir \u00fev\u00ed a\u00f0 tala s\u00e9rstakt tungum\u00e1l. \u00dev\u00ed mi\u00f0ur finnst m\u00e9r oft skorta t\u00f6luvert \u00e1 almennan skilning \u00e1 \u00fev\u00ed.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eftir erindi um st\u00f6\u00f0u og framt\u00ed\u00f0arhorfur \u00edslenskunnar sem \u00e9g flutti \u00ed R\u00f3tar\u00fdkl\u00fabbi nokkrum fyrr \u00ed vetur sag\u00f0i einn fundargesta a\u00f0 \u00fe\u00f3tt hann v\u00e6ri vissulega hlynntur \u00edslenskunni \u00fe\u00e6tti honum vafasamt a\u00f0 h\u00fan \u00e6tti framt\u00ed\u00f0 fyrir s\u00e9r og spur\u00f0i hvort \u00fea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 reikna\u00f0 \u00fat hva\u00f0 h\u00fan kosta\u00f0i \u2013 og hversu miki\u00f0 h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 spara me\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5034","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5034"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5034\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5038,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5034\/revisions\/5038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}