{"id":5076,"date":"2023-04-22T16:00:52","date_gmt":"2023-04-22T16:00:52","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5076"},"modified":"2023-12-01T13:12:32","modified_gmt":"2023-12-01T13:12:32","slug":"eg-by-a-numer-tvo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/04\/22\/eg-by-a-numer-tvo\/","title":{"rendered":"\u00c9g b\u00fd \u00e1 n\u00famer tv\u00f6"},"content":{"rendered":"<p>Hvorugkynsor\u00f0i\u00f0 <em>n\u00famer <\/em>er t\u00f6kuor\u00f0 \u00ed \u00edslensku, komi\u00f0 inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 um 1800 \u00far <em>nummer<\/em> \u00ed d\u00f6nsku sem aftur er komi\u00f0 af <em>numerus <\/em>\u00ed lat\u00ednu eins og <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/13365\">fram kemur<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fbin.arnastofnun.is%2Fbeyging%2F2603%3Ffbclid%3DIwAR1gL46VpGkmRXWx3-3Xt94IGD-rLemK7GYdqgZJkjGGm-5SxzkXoZ3EPbs&amp;h=AT3bYyN6jtt-bBPgZPOGdEtOIlffloaknAmnYYbMrBLEvdE8528SrnSK30DH3Gyy5O7p4IwSuZ5qyBG7blWMqzvf35Vb8ySXqvqayLXgljIV0eR8mL04WTTaHAQd_TLucQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0MkaJlh9jkXRhMcdcpJhTwBV-qZh33ZZZIK9xK4N8KK7GF5G1HrB0ZnV8Rgjoj_lPq4aZPnHIxcvTGK2Nly-bnbv83ZKmUybGcLENbMnfBproAiwLzHy-35HPvsanTbHTpNTOUKTYpz-_L62Jlx-1FCIQYzExN\">beygist<\/a> eins og \u00f6nnur sterk hvorugkynsor\u00f0 \u2013 b\u00e6tir vi\u00f0 sig <em>-i<\/em> \u00ed \u00fe\u00e1gufalli og <em>-s <\/em>\u00ed eignarfalli eint\u00f6lu, <em>n\u00fameri<\/em> og <em>n\u00famers<\/em>, og svo <em>-um<\/em> \u00ed \u00fe\u00e1gufalli og <em>-a<\/em> \u00ed eignarfalli fleirt\u00f6lu, <em>n\u00famerum <\/em>og <em>n\u00famera<\/em>. \u00cd <em>Skuld<\/em> 1882 segir t.d.: \u201eMun \u00feess geti\u00f0 aftast \u00e1 hverju n\u00fameri, hven\u00e6r n\u00e6sta bla\u00f0 komi \u00fat.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> 2013 segir: \u201eJ\u00fan\u00ed er sko\u00f0unarm\u00e1nu\u00f0ur b\u00edla me\u00f0 6 \u00ed endastaf n\u00famers.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1940 segir: \u201e\u00c1 morgun er s\u00ed\u00f0asti dagur, sem menn eiga r\u00e9tt \u00e1 s\u00f6mu n\u00famerum sem \u00ed fyrra.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1970 segir: \u201eM\u00e9r hefur skilizt, a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 200 n\u00famera st\u00f6\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>\u00der\u00e1tt fyrir \u00feetta er mj\u00f6g algengt a\u00f0 <em>n\u00famer <\/em>s\u00e9 haft \u00f3beygt \u2013 taki ekki \u00fe\u00e6r endingar sem b\u00faast m\u00e6tti vi\u00f0 \u00fat fr\u00e1 setningarst\u00f6\u00f0u. \u00cd <em>F\u00e1lkanum <\/em>1961 segir: \u201e\u00c9g, segir h\u00fan, \u00e9g b\u00fd \u00e1 n\u00famer sj\u00f6.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2004 segir: \u201eSparisj\u00f3\u00f0ur V\u00e9lstj\u00f3ra er \u00ed n\u00famer 18 og hefur veri\u00f0 \u00ed m\u00f6rg \u00e1r.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1991 segir: \u201eAnnars er s\u00f6gu\u00fer\u00e1\u00f0urinn \u00feessi a\u00f0 drengurinn litli \u00far n\u00famer eitt er n\u00fa tekinn \u00ed f\u00f3stur hj\u00e1 Simpson-fj\u00f6lskyldunni.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1932 segir: \u201eHver ma\u00f0ur hefir sitt n\u00famer, fr\u00e1 n\u00famer 2 til n\u00famer 37.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1981 segir: \u201e\u00c1\u00f0ur hefur veri\u00f0 synja\u00f0 um sl\u00edkt leyfi vegna n\u00famer 8, Fjalakattarins.\u201c \u00dearna stendur <em>n\u00famer<\/em> \u00e1 eftir forsetningum sem \u00fdmist stj\u00f3rna \u00fe\u00e1gufalli e\u00f0a eignarfalli og \u00fev\u00ed hef\u00f0i m\u00e1tt b\u00faast vi\u00f0 <em>n\u00fameri<\/em> e\u00f0a <em>n\u00famers<\/em> \u2013 en \u00fea\u00f0 er \u00fatiloka\u00f0.<\/p>\n<p>\u00deetta gildir eing\u00f6ngu ef einhver tala kemur \u00e1 eftir or\u00f0inu <em>n\u00famer<\/em> \u2013 annars beygist \u00fea\u00f0 eins og vi\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 b\u00faast og d\u00e6mi voru s\u00fdnd um h\u00e9r a\u00f0 framan. En \u00fea\u00f0 er ekki bara <em>n\u00famer <\/em>sem er \u00f3beygt vi\u00f0 \u00feessar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u2013 t\u00f6lurnar sem koma \u00e1 eftir beygjast ekki heldur. \u00dea\u00f0 kemur a\u00f0 v\u00edsu ekki fram \u00ed \u00feessum d\u00e6mum \u00fear sem t\u00f6lurnar eru flestar skrifa\u00f0ar me\u00f0 t\u00f6lust\u00f6fum, en vi\u00f0 vitum vel a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki sagt t.d. *<em>fr\u00e1 n\u00famer<\/em>(<em>i<\/em>) <em>tveim<\/em>. Sama m\u00e1li gegnir um t\u00f6lur sem standa \u00e1 eftir \u00f6\u00f0rum nafnor\u00f0um eins og <em>\u00ed kafla tv\u00f6<\/em>, ekki *<em>\u00ed kafla tveim<\/em>, <em>\u00e1 s\u00ed\u00f0u \u00ferj\u00fa<\/em>, ekki *<em>\u00e1 s\u00ed\u00f0u \u00ferem<\/em>, o.s.frv. A\u00f0 v\u00edsu er <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/04\/15\/hringdu-i-fjora-thrja-tvo\/?fbclid=IwAR2cw7xiHpZQmaVp9zNBqGJnxQ4wrwXwcWc74YUAq8QCpHvZHEeuYZr3fBk\">hugsanlegt<\/a> a\u00f0 l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 \u00fearna s\u00e9 or\u00f0i\u00f0 <em>n\u00famer <\/em>a\u00f0 baki \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki sagt \u2013 <em>\u00ed kafla n\u00famer tv\u00f6<\/em>, <em>\u00e1 s\u00ed\u00f0u n\u00famer \u00ferj\u00fa <\/em>o.s.frv. \u2013 en \u00fea\u00f0 skiptir \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekki m\u00e1li h\u00e9r.<\/p>\n<p>T\u00f6lurnar beygjast a\u00f0eins ef \u00fe\u00e6r hafa t\u00f6lugildi, ekki ef \u00fe\u00e6r eru nota\u00f0ar sem einhvers konar einkennismark. Vi\u00f0 getum sagt <em>\u00e9g b\u00fd \u00ed tveimur h\u00fasum <\/em>en hins vegar <em>\u00e9g b\u00fd \u00e1 <\/em>(<em>n\u00famer<\/em>) <em>\u00ferj\u00e1t\u00edu og tv\u00f6<\/em>, ekki *<em>\u00ferj\u00e1t\u00edu og tveimur<\/em>. \u00cd \u00feessu tilviki er (<em>n\u00famer<\/em>) <em>\u00ferj\u00e1t\u00edu og tv\u00f6<\/em> eins konar heiti h\u00fassins sem \u00e9g b\u00fd \u00ed \u2013 \u00fea\u00f0 merkir ekki a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 \u00fer\u00edtugasta og anna\u00f0 h\u00fas \u00ed g\u00f6tunni. Ef or\u00f0i\u00f0 <em>n\u00famer <\/em>er nota\u00f0 \u00e1 undan t\u00f6lunni dregur \u00fea\u00f0 d\u00e1m af henni og beygist ekki eins og fram hefur komi\u00f0. En ef t\u00f6lur einar og s\u00e9r eru nota\u00f0ar sem heiti einhvers fyrirb\u00e6ris standa \u00fe\u00e6r yfirleitt \u00ed karlkyni og beygjast. \u00c1 Laugavegi 22 \u00ed Reykjav\u00edk var lengi reki\u00f0 <em>Veitingah\u00fasi\u00f0 22<\/em> sem venjulega gekk undir nafninu <em>Tuttugu og tveir<\/em>. F\u00f3lk <em>f\u00f3r \u00e1 Tuttugu og tvo<\/em> og <em>var \u00e1 Tuttugu og tveimur<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hvorugkynsor\u00f0i\u00f0 n\u00famer er t\u00f6kuor\u00f0 \u00ed \u00edslensku, komi\u00f0 inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 um 1800 \u00far nummer \u00ed d\u00f6nsku sem aftur er komi\u00f0 af numerus \u00ed lat\u00ednu eins og fram kemur \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k. Or\u00f0i\u00f0 beygist eins og \u00f6nnur sterk hvorugkynsor\u00f0 \u2013 b\u00e6tir vi\u00f0 sig -i \u00ed \u00fe\u00e1gufalli og -s \u00ed eignarfalli eint\u00f6lu, n\u00fameri og n\u00famers, og svo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5076","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5076","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5076"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5076\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5792,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5076\/revisions\/5792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}