{"id":5097,"date":"2023-04-20T08:00:54","date_gmt":"2023-04-20T08:00:54","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5097"},"modified":"2023-04-19T16:07:32","modified_gmt":"2023-04-19T16:07:32","slug":"ohylti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/04\/20\/ohylti\/","title":{"rendered":"\u00d3hylti"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd \u00e1hugaver\u00f0u <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=QDputhAkPkc&amp;fbclid=IwAR0QdCqU25S22VdrYWDMrgxJv63IrBB1LEYeiJoKLnBUWoC9lqBGtN6A95s\">samtali<\/a> Gunnars Sm\u00e1ra Egilssonar vi\u00f0 Ingibj\u00f6rgu S\u00f3lr\u00fanu G\u00edslad\u00f3ttur og Silju B\u00e1ru \u00d3marsd\u00f3ttur \u00e1 <em>Samst\u00f6\u00f0inni <\/em>var nefnt a\u00f0 \u00fea\u00f0 ylli vandkv\u00e6\u00f0um \u00ed umr\u00e6\u00f0u um \u00f6ryggism\u00e1l a\u00f0 \u00ed \u00edslensku v\u00e6ri eitt og sama or\u00f0i\u00f0, <em>\u00f6ryggi<\/em>, nota\u00f0 b\u00e6\u00f0i um \u00fea\u00f0 sem heitir <em>security<\/em> og <em>safety<\/em> \u00e1 ensku \u2013 <em>sikkerhed <\/em>og <em>tryghed<\/em> \u00e1 d\u00f6nsku. Or\u00f0i\u00f0 <em>security <\/em><a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fdictionary.cambridge.org%2Fdictionary%2Fenglish%2Fsecurity%3Ffbclid%3DIwAR3TgMURhsmf0zNH-teVgmXuQOQ4aLh7Jnz_2S6YBfo287lFhFRHKl8XHos&amp;h=AT38mEdb98Gbj6rrOxOlomABdwDo57pZvRt2-Kepf3xhdpeIdMNZrBc5T0Ij-7CXYS_gqLOyCHHxF-mSVSFSYqeRQXmlEpzkIMpkq4K3Dmn3pZyu4G9UF89sEWIsl8B4qg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1bg5tc4HyxfMnuMQmzVDG08hEQ2jB67tI19vHAzSGTCFkKNYA-3nbO6yc7I03md9lOVRhRx-g-6HAMMThOg-jDx3Ybc-4uWWbGPgnK16OjgnxtQws7XxF6zmSmyXEEmHW7QNdsA_LupeZbxVGCzG6mUVXLpBww\">merkir<\/a> \u201eprotection of a person, building, organization, or country against threats such as crime or attacks by foreign countries\u201c e\u00f0a 'vernd f\u00f3lks, bygginga, stofnana e\u00f0a r\u00edkis fyrir \u00f3gnunum svo sem gl\u00e6pum e\u00f0a \u00e1r\u00e1sum erlendra r\u00edkja'; en <em>safety <\/em><a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fdictionary.cambridge.org%2Fdictionary%2Fenglish%2Fsafety%3Ffbclid%3DIwAR3pJk4gGJ6-ySDI167dAYWM78RpynYzkaGDXt0Fzr9W39zWSiaEF7eY1ec&amp;h=AT1Y-AyJwVPw34rdUOW5SL__rg7rAHjYs2cQNJ5MD-rBn50W6ejiNee9QKN9HyMNswh4cQ1--7kU6ZjXAx66K7xpjFUZVmmU2ffQYdzEUmKsVpGh0dIpT6qCqUKrlzlEiA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1bg5tc4HyxfMnuMQmzVDG08hEQ2jB67tI19vHAzSGTCFkKNYA-3nbO6yc7I03md9lOVRhRx-g-6HAMMThOg-jDx3Ybc-4uWWbGPgnK16OjgnxtQws7XxF6zmSmyXEEmHW7QNdsA_LupeZbxVGCzG6mUVXLpBww\">merkir<\/a> \u201ea state in which or a place where you are safe and not in danger or at risk\u201c e\u00f0a 'a\u00f0st\u00e6\u00f0ur e\u00f0a sta\u00f0ur \u00fear sem f\u00f3lk er \u00f6ruggt og ekki \u00ed h\u00e6ttu e\u00f0a einhvers konar \u00e1h\u00e6ttu'.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er oft vitna\u00f0 \u00ed fr\u00e6gar lj\u00f3\u00f0l\u00ednur Einars Benediktssonar: \u201e\u00c9g skildi, a\u00f0 or\u00f0 er \u00e1 \u00cdslandi til um allt, sem er hugsa\u00f0 \u00e1 j\u00f6r\u00f0u.\u201c Vi\u00f0 vitum svo sem a\u00f0 \u00feetta er ofsagt en hins vegar er mikilv\u00e6gt a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 or\u00f0afor\u00f0i tungum\u00e1la, og deiling merkingar \u00e1 or\u00f0, er \u00f3l\u00edkt milli m\u00e1la. \u00cdslenskan endurspeglar ekki n\u00e1kv\u00e6mlega or\u00f0afor\u00f0a einhverra annarra tungum\u00e1la og \u00fe\u00f3tt enska og danska geri einhvern greinarmun er ekki sj\u00e1lfgefi\u00f0 a\u00f0 \u00edslenska \u00feurfi a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 l\u00edka. Ef \u00fea\u00f0 kemur upp, t.d. \u00ed \u00fe\u00fd\u00f0ingum, a\u00f0 okkur finnist vanta or\u00f0 \u00ed \u00edslensku til a\u00f0 samsvara erlendu or\u00f0i er oft h\u00e6gt a\u00f0 leysa \u00fea\u00f0 me\u00f0 or\u00f0asambandi, umor\u00f0un e\u00f0a \u00fatsk\u00fdringu. \u00c9g skrifa\u00f0i t.d. einu sinni <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Funi.hi.is%2Feirikur%2F2022%2F07%2F27%2Fleikbreytir%2F%3Ffbclid%3DIwAR0_jLBQOSXpmBEfsqmCxk4HvUg8sm1ezaTh1h2tRQ6x1HQOkQzNgq02bpo&amp;h=AT3L_EWBdbh6CExfPMA8gvAExGAmXv7ZisAnRjcnhEBPg6cbxNkfu1v-OkotWfPL9a9ZDfzONz3dyFff2k6i0Q4-LlPr5SzcjAFaN3hzKPAxuuZsvM1H1-gwrJ_J3y_3lw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1bg5tc4HyxfMnuMQmzVDG08hEQ2jB67tI19vHAzSGTCFkKNYA-3nbO6yc7I03md9lOVRhRx-g-6HAMMThOg-jDx3Ybc-4uWWbGPgnK16OjgnxtQws7XxF6zmSmyXEEmHW7QNdsA_LupeZbxVGCzG6mUVXLpBww\">pistil<\/a> \u00fear sem \u00e9g r\u00f6kstuddi a\u00f0 \u00f3\u00fearfi hef\u00f0i veri\u00f0 a\u00f0 b\u00faa til or\u00f0i\u00f0 <em>leikbreytir<\/em> til a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a <em>game changer<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 breytir \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 stundum getur veri\u00f0 mikilv\u00e6gt til a\u00f0 for\u00f0ast misskilning a\u00f0 hafa mismunandi or\u00f0 fyrir \u00f3l\u00edk fyrirb\u00e6ri. Eins og fram hefur komi\u00f0 sn\u00fdst <em>\u00f6ryggi <\/em>um \u00f6ryggi r\u00edkisins annars vegar, \u00fea\u00f0 sem hef\u00f0bundi\u00f0 er a\u00f0 flokka undir \u00f6ryggis- og varnarm\u00e1l, en \u00f6ryggi almennings hins vegar, t.d. gagnvart ofbeldi \u00e1 g\u00f6tum \u00fati e\u00f0a heimilisofbeldi, en l\u00edka fj\u00e1rhagslegt og f\u00e9lagslegt \u00f6ryggi, \u00f6ryggi gagnvart n\u00e1tt\u00faruv\u00e1 o.fl. \u00deetta tvennt er ger\u00f3l\u00edkt og \u00fearf ekki a\u00f0 fara saman \u2013 f\u00f3lk getur b\u00fai\u00f0 vi\u00f0 \u00fdmiss konar \u00f3\u00f6ryggi \u00fe\u00f3tt r\u00edki\u00f0 sem \u00fea\u00f0 b\u00fdr \u00ed s\u00e9 \u00f6ruggt gagnvart \u00e1r\u00e1sum erlendra r\u00edkja, og f\u00f3lk getur veri\u00f0 \u00f6ruggt \u00e1 heimavelli \u00ed r\u00edkjum sem b\u00faa vi\u00f0 \u00f3\u00f6ryggi vegna ytri \u00f3gnunar. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri hentugt a\u00f0 m\u00ednu mati a\u00f0 hafa mismunandi or\u00f0 um \u00feetta tvennt.<\/p>\n<p>\u201eM\u00e1lfr\u00e6\u00f0ingarnir redda \u00feessu bara\u201c sag\u00f0i <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/348609846533094\/user\/100000255235570\/?__cft__%5b0%5d=AZWre30FTyVd0uPuKdzd00l0bJIv3fphcBFEmqLPHQkXqTc6ueqp8CHuTuoCFGy2WZM6iJewTyAVbPXY3p3bimoeTDCc51QIr4sQIfRJc3odh39pQb85cMu1PPiueVEWlTDUWOorSXrChqhIxxi3dw6L&amp;__tn__=-%5dK-R\">Gunnar Sm\u00e1ri<\/a> \u00ed \u00e1\u00f0urnefndu samtali. \u00dea\u00f0 er h\u00e6gara sagt en gert, en \u00fe\u00f3 m\u00e1 reyna. \u00c9g f\u00f3r a\u00f0 leita \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum og sta\u00f0n\u00e6mdist vi\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>\u00f3hultur <\/em>sem er eitt \u00feeirra samheita sem gefin eru vi\u00f0 <em>\u00f6ruggur<\/em> \u00ed <em>\u00cdslenskri samheitaor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. M\u00e9r datt \u00ed hug hvort hugsanlegt v\u00e6ri a\u00f0 mynda nafnor\u00f0i\u00f0 <em>\u00f3h<strong>y<\/strong>lti<\/em> me\u00f0 <em>i<\/em>-hlj\u00f3\u00f0varpi af <em>\u00f3h<strong>u<\/strong>ltur<\/em>, \u00e1 sama h\u00e1tt og <em>\u00f6r<strong>y<\/strong>ggi<\/em> er mynda\u00f0 af <em>\u00f6r<strong>u<\/strong>ggur<\/em>.\u00a0\u00deegar betur var a\u00f0 g\u00e1\u00f0 reyndist \u00feetta or\u00f0 vera til \u2013 \u00ed ekki \u00f3merkari b\u00f3k en <em>Danskri or\u00f0ab\u00f3k me\u00f0 \u00edslenskum \u00fe\u00fd\u00f0ingum <\/em>eftir Konr\u00e1\u00f0 G\u00edslason fr\u00e1 1851. \u00dear er or\u00f0i\u00f0 <em>Almeensikkerhed <\/em><a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fbooks.google.is%2Fbooks%3Fid%3D1HnMAGRD7moC%26pg%3DPA17%26lpg%3DPA17%26dq%3D%25C3%25B3hylti%26source%3Dbl%26ots%3DHutqFz0EFa%26sig%3DACfU3U2OtpzQI-vbvurEOFyEgJwuWym_Tw%26hl%3Dis%26sa%3DX%26ved%3D2ahUKEwifwLaq5LX-AhWTM8AKHYzoATIQ6AF6BAgVEAM%26fbclid%3DIwAR0JyTIbQN7TtVvL07hIbPOPSFi_TOYnC4G8sJctC0uMQCP7IuhAKAcQ88E%23v%3Donepage%26q%3D%25C3%25B3hylti%26f%3Dfalse&amp;h=AT2s874nw4u5N-fjeL89i15p-Q64ka-zgSiGpJviy673PJq_frmfqUNkVtcNnZp3cq4NxCBkZUK2B0lodV8ch7jf5CM9WlUPzEskhgArCbrpUjSfAZx4TITMiKm6G2gAvA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1bg5tc4HyxfMnuMQmzVDG08hEQ2jB67tI19vHAzSGTCFkKNYA-3nbO6yc7I03md9lOVRhRx-g-6HAMMThOg-jDx3Ybc-4uWWbGPgnK16OjgnxtQws7XxF6zmSmyXEEmHW7QNdsA_LupeZbxVGCzG6mUVXLpBww\">\u00fe\u00fdtt<\/a> sem 'al\u00fej\u00f3\u00f0legt \u00f3hylti' en <em>Borgersikkerhed<\/em> <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fbooks.google.is%2Fbooks%3Fid%3D241FAAAAcAAJ%26pg%3DPA56%26lpg%3DPA56%26dq%3D%25C3%25B3hylti%26source%3Dbl%26ots%3Dp5U_J_rmrn%26sig%3DACfU3U1x7BV4Onxwq91n6RjT9xDxA2It4Q%26hl%3Dis%26sa%3DX%26ved%3D2ahUKEwifwLaq5LX-AhWTM8AKHYzoATIQ6AF6BAgKEAM%26fbclid%3DIwAR10fP7xoYyymTCw7XNAweKFWqifezykc5WLl3OikwDp4XpfvOKIfVp_fDM%23v%3Donepage%26q%3D%25C3%25B3hylti%26f%3Dfalse&amp;h=AT1QZNdWUUWXsWnukXw_eKXeaQWiTxZpS0lvAcwVpLk41HrniRuqzELHIwndaLsr387hnDQlv6NcAT3ROv2hva1MGbZDTTiJpF88bOuVMLVFIBpT8biaZGKG7ecoJWxxyw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1bg5tc4HyxfMnuMQmzVDG08hEQ2jB67tI19vHAzSGTCFkKNYA-3nbO6yc7I03md9lOVRhRx-g-6HAMMThOg-jDx3Ybc-4uWWbGPgnK16OjgnxtQws7XxF6zmSmyXEEmHW7QNdsA_LupeZbxVGCzG6mUVXLpBww\">\u00fe\u00fdtt<\/a> sem '\u00feegnleg \u00f3hylti' og b\u00e6tt vi\u00f0 til sk\u00fdringar \u201es\u00fa vernd sem \u00feegnarnir hafa af \u00fev\u00ed r\u00edki sem \u00feeir eru \u00ed\u201c.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00f3hylti<\/em>, sem kemur hvergi fyrir annars sta\u00f0ar svo a\u00f0 \u00e9g viti, er \u00fearna \u00fdmist nota\u00f0 \u00ed kvenkyni (<em>\u00feegnleg \u00f3hylti<\/em>) e\u00f0a hvorugkyni (<em>al\u00fej\u00f3\u00f0legt \u00f3hylti<\/em>) \u2013 hvort tveggja getur sta\u00f0ist formsins vegna. \u00cd \u00fev\u00ed sambandi m\u00e1 benda \u00e1 a\u00f0 <em>athygli<\/em>, sem er mynda\u00f0 af <em>athugull<\/em> \u00e1 sama h\u00e1tt, var til skamms t\u00edma ekki s\u00ed\u00f0ur nota\u00f0 \u00ed <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fritmalssafn.arnastofnun.is%2Fdaemi%2F24423%3Ffbclid%3DIwAR2SmmIMpUSKV7R6OoRVjXxQcj59YrsXEKCe0smIXtX2II8G82IoJ869s04&amp;h=AT100Qxrd3smX_1g3eLicG-j5eP6yCeekvyYYqUFL-iEmh_zGFNgDXhB68Nwp4_OsdPTuQZgF8gHrugJPASH0Zz50lTx6HEwO3NK9YmqkKjwvkPZT33rQUEIfTzcfzwC9g&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1bg5tc4HyxfMnuMQmzVDG08hEQ2jB67tI19vHAzSGTCFkKNYA-3nbO6yc7I03md9lOVRhRx-g-6HAMMThOg-jDx3Ybc-4uWWbGPgnK16OjgnxtQws7XxF6zmSmyXEEmHW7QNdsA_LupeZbxVGCzG6mUVXLpBww\">hvorugkyni<\/a> en <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fritmalssafn.arnastofnun.is%2Fdaemi%2F24422%3Ffbclid%3DIwAR2SmmIMpUSKV7R6OoRVjXxQcj59YrsXEKCe0smIXtX2II8G82IoJ869s04&amp;h=AT1Z9kU6ZpOJx_syitGwrn7kfJVlPnJ1zasNw7trRAPlxppT6LDdg1b0kHmxpyC6QzZUNZQ23L1EfXIImbm5nG0yNGsJANt6ttb_3N8t6pHkJnZ1hRdkAlvc5OABo694dQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1bg5tc4HyxfMnuMQmzVDG08hEQ2jB67tI19vHAzSGTCFkKNYA-3nbO6yc7I03md9lOVRhRx-g-6HAMMThOg-jDx3Ybc-4uWWbGPgnK16OjgnxtQws7XxF6zmSmyXEEmHW7QNdsA_LupeZbxVGCzG6mUVXLpBww\">kvenkyni<\/a> \u00fe\u00f3tt kvenkyni\u00f0 hafi or\u00f0i\u00f0 ofan \u00e1 \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li \u2013 en hvorugkyni\u00f0 sk\u00fdrir <em>s<\/em>-i\u00f0 \u00ed <em>athyglisver\u00f0ur<\/em>. Vitanlega \u00fearf a\u00f0 venjast <em>\u00f3hylti<\/em> eins og \u00f6\u00f0rum n\u00fdjum or\u00f0um en \u00feetta er gott og gagns\u00e6tt or\u00f0. \u00c9g legg til a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i haft \u00ed hvorugkyni og nota\u00f0 \u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>\u00f6ryggi <\/em>\u00ed merkingunni 'almanna\u00f6ryggi' (e. <em>safety<\/em>) \u2013 ef \u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feykir til n\u00e1nari skilgreiningar m\u00e1 \u00fe\u00e1 tala um <em>fj\u00e1rhagslegt \u00f3hylti<\/em>, <em>f\u00e9lagslegt \u00f3hylti<\/em> o.s.frv.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd \u00e1hugaver\u00f0u samtali Gunnars Sm\u00e1ra Egilssonar vi\u00f0 Ingibj\u00f6rgu S\u00f3lr\u00fanu G\u00edslad\u00f3ttur og Silju B\u00e1ru \u00d3marsd\u00f3ttur \u00e1 Samst\u00f6\u00f0inni var nefnt a\u00f0 \u00fea\u00f0 ylli vandkv\u00e6\u00f0um \u00ed umr\u00e6\u00f0u um \u00f6ryggism\u00e1l a\u00f0 \u00ed \u00edslensku v\u00e6ri eitt og sama or\u00f0i\u00f0, \u00f6ryggi, nota\u00f0 b\u00e6\u00f0i um \u00fea\u00f0 sem heitir security og safety \u00e1 ensku \u2013 sikkerhed og tryghed \u00e1 d\u00f6nsku. Or\u00f0i\u00f0 security merkir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5097","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5097"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5097\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5103,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5097\/revisions\/5103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}