{"id":5132,"date":"2023-04-30T08:00:23","date_gmt":"2023-04-30T08:00:23","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5132"},"modified":"2023-04-27T10:11:45","modified_gmt":"2023-04-27T10:11:45","slug":"hvad-segist-a-thvi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/04\/30\/hvad-segist-a-thvi\/","title":{"rendered":"Hva\u00f0 segist \u00e1 \u00fev\u00ed?"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fdlega rakst \u00e9g fyrir tilviljun \u00e1 setningar sem komu m\u00e9r undarlega fyrir sj\u00f3nir, \u00fear sem mi\u00f0myndin <em>segjast <\/em>var notu\u00f0 \u00ed sambandinu <em>segjast \u00e1<\/em> \u2013 d\u00e6mi eins og \u201eHva\u00f0 segist \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 bera \u00fea\u00f0 upp \u00e1 saklausan mann?\u201c \u00ed <em>\u00cdsafold <\/em>1892 og \u201eEr \u00fea\u00f0 \u00fe\u00e1 vi\u00f0 \u00feessi einu l\u00f6g, sem ekkert segist \u00e1 a\u00f0 hj\u00e1lpa til a\u00f0 brj\u00f3ta?\u201c \u00ed <em>L\u00f6gr\u00e9ttu <\/em>1919. Vi\u00f0 n\u00e1nari athugun s\u00fdndist m\u00e9r \u00feetta merkja 'vera refsivert' e\u00f0a 'vera refsa\u00f0 fyrir' og \u00fea\u00f0 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fblondal.arnastofnun.is%2Ffaersla%2F246706%2F%3Ffbclid%3DIwAR0nrJHAX8yORe1tDVV8IrAp_V9rfg_OA0zQ6ZsGmdTe2ft3OcNlC4G0JD8&amp;h=AT3sVH0nIs9XGxOHGH59Km2PfH-4vh-eBwRnsC6mVIdSpSXrhBBYap95smKxSYoBNYdxwg7U6MNS1CeOEUKfqOlU-RXrY8fUNUNmUFVRqrKj9W_aJHK0iP0VsqCrwLHOpg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3EZTR6romO_4zUW2eAGJJkZUO3Z0a8huuVcnVjjuTVzioqekiF27UHJ8t18NNYanQUrMGQjlUM80G361-3DfbbF62_LvfOBlDsu2KOewNwGWvGD-Z4gRr7yJn5-PShjSKVvnUZEx_iO57DxG2IWg1zQRV3JzvF\">sta\u00f0festist<\/a> \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> Sigf\u00fasar Bl\u00f6ndal fr\u00e1 1920-1924: \u201e<em>\u00fea\u00f0 segist \u00e1 e-u<\/em>, n-t er strafbart\u201c \u00fe.e. 'eitthva\u00f0 er refsivert'; \u201e<em>miki\u00f0 segist \u00e1 e-u<\/em>, n-t bliver d\u00f6mt haardt, n-t medf\u00f8rer en haard Straf\u201c, \u00fe.e. 'eitthva\u00f0 er d\u00e6mt hart, eitthva\u00f0 lei\u00f0ir til \u00feungrar refsingar'. \u00c9g hef ekki fundi\u00f0 \u00feetta samband \u00ed \u00f6\u00f0rum or\u00f0ab\u00f3kum.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi um \u00feetta samband sem \u00e9g hef fundi\u00f0 er \u00far <em>Hentug handb\u00f3k fyrir hv\u00f6rn mann <\/em>eftir Magn\u00fas Stephensen fr\u00e1 1812 \u00fear sem segir: \u201een br\u00faki h\u00fasb\u00e6ndur form\u00e6l\u00edngar og blyg\u00f0unarlaus \u00e6rukreinkjandi or\u00f0 vi\u00f0 hj\u00fa s\u00edn, segist \u00e1 \u00fev\u00ed, sem vi\u00f0 \u00f3vi\u00f0komandi, eptir \u00e1\u00f0urs\u00f6g\u00f0u\u201c. \u00dearna merkir <em>segist \u00e1 \u00fev\u00ed<\/em> greinilega 'er refsa\u00f0 fyrir \u00fea\u00f0'. \u00cd <em>Al\u00feingist\u00ed\u00f0indum <\/em>1857 segir: \u201e\u00fea\u00f0 segist meira \u00e1 \u00f6llum afbrotum gegn tilskipuninni, \u00feegar \u00feau eru framin um messut\u00edmann.\u201c \u00dearna merkir <em>segist meira \u00e1 '<\/em>er refsa\u00f0 har\u00f0ar fyrir'. \u00cd <em>Manni og konu <\/em>eftir J\u00f3n Thoroddsen fr\u00e1 \u00fev\u00ed fyrir 1870 segir: \u201e\u00dea\u00f0 segist ekki l\u00edti\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast \u00e1 saklausa menn.\u201c Fj\u00f6lda d\u00e6ma m\u00e1 svo finna um \u00feetta or\u00f0alag fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ari hluta 19. aldar og fram um 1920 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi\u00f0 er \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1860: \u201e\u00de.e. a\u00f0 mega vi\u00f0 hafa l\u00e6kn\u00edngar og l\u00e6knisme\u00f0\u00f6l, \u00e1n \u00feess \u00e1 \u00fev\u00ed segist, \u00fe\u00f3tt hann s\u00e9 ekki \u00fatl\u00e6r\u00f0r l\u00e6knir.\u201c \u00cd <em>L\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingi <\/em>1899 segir: \u201e\u00cd Englandi er \u00fea\u00f0 venja, a\u00f0 eigi segist \u00e1 umm\u00e6lum um si\u00f0leysi annara, nema \u00fev\u00ed a\u00f0 eins a\u00f0 s\u00e1, sem fyrir ver\u00f0ur, b\u00ed\u00f0i tj\u00f3n \u00ed atvinnu sinni, emb\u00e6tti e\u00f0a s\u00fdslan.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttum <\/em>1918 segir: \u201eYfirleitt er auk \u00feess me\u00f0vitund manna \u00feannig fari\u00f0, a\u00f0 vir\u00f0ing \u00feeirra fyrir l\u00f6gunum vir\u00f0ist mj\u00f6g fara a\u00f0 \u00fev\u00ed, hve miki\u00f0 segist \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 brj\u00f3ta \u00feau.\u201c I\u00f0ulega er nota\u00f0 sambandi\u00f0 <em>hva\u00f0 segist \u00e1 \u00fev\u00ed<\/em>? \u00ed merkingunni 'hvernig er refsa\u00f0 fyrir \u00fea\u00f0' e\u00f0a 'hver er refsingin vi\u00f0 \u00fev\u00ed'. \u00cd <em>\u00cdsafold <\/em>1891 segir: \u201eHva\u00f0 segist \u00e1 \u00fev\u00ed, a\u00f0 uppnefna saklausa menn me\u00f0 \u00f3s\u00e6milegum n\u00f6fnum og yrkja um \u00fe\u00e1 n\u00ed\u00f0?\u201c<\/p>\n<p>Eftir 1920 eru a\u00f0eins st\u00f6ku d\u00e6mi \u00e1 stangli um sambandi\u00f0 <em>segjast \u00e1<\/em> \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og \u00e9g hef a\u00f0eins fundi\u00f0 tv\u00f6 d\u00e6mi yngri en 50 \u00e1ra. Anna\u00f0 er \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1975: \u201eEn \u00fea\u00f0 er einkennilegt, ef ekkert segist \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 beita mig atvinnur\u00f3gi og valda m\u00e9r margf\u00f6ldum ska\u00f0a \u00ed fj\u00f6lda \u00e1ra.\u201c \u00deetta er haft eftir J\u00f3ni \u00deorleifssyni sem \u00fearna var h\u00e1tt \u00e1 sj\u00f6tugsaldri. Hitt d\u00e6mi\u00f0 er \u00ed <em>DV <\/em>1982: \u201eEn ekki segist \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 nefna tvennt, sem \u00ed hugann kemur af \u00feessu tilefni.\u201c \u00deetta er \u00ed br\u00e9fi fr\u00e1 Gu\u00f0mundi Gu\u00f0mundssyni sem \u00e9g veit ekki deili \u00e1 en tr\u00falegt a\u00f0 hafi veri\u00f0 vel fullor\u00f0inn. Ekkert d\u00e6mi fannst \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. \u00deetta s\u00e9rkennilega or\u00f0asamband, sem \u00e9g \u00e1tta mig ekki \u00e1 hvernig hefur komi\u00f0 til, vir\u00f0ist \u00fev\u00ed vera me\u00f0 \u00f6llu horfi\u00f0 \u00far m\u00e1linu en gaman a\u00f0 vita hvort \u00fei\u00f0 kannist vi\u00f0 \u00fea\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdlega rakst \u00e9g fyrir tilviljun \u00e1 setningar sem komu m\u00e9r undarlega fyrir sj\u00f3nir, \u00fear sem mi\u00f0myndin segjast var notu\u00f0 \u00ed sambandinu segjast \u00e1 \u2013 d\u00e6mi eins og \u201eHva\u00f0 segist \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 bera \u00fea\u00f0 upp \u00e1 saklausan mann?\u201c \u00ed \u00cdsafold 1892 og \u201eEr \u00fea\u00f0 \u00fe\u00e1 vi\u00f0 \u00feessi einu l\u00f6g, sem ekkert segist \u00e1 a\u00f0 hj\u00e1lpa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5132","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5132"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5133,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5132\/revisions\/5133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}