{"id":5136,"date":"2023-05-11T18:00:39","date_gmt":"2023-05-11T18:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5136"},"modified":"2023-05-12T16:51:17","modified_gmt":"2023-05-12T16:51:17","slug":"ad-reida-eda-reita-til-reidi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/05\/11\/ad-reida-eda-reita-til-reidi\/","title":{"rendered":"A\u00f0 rei\u00f0a \u2013 e\u00f0a reita til rei\u00f0i?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r s\u00e1 \u00e9g \u00e1 vefmi\u00f0li fyrirs\u00f6gnina \u201eHaaland eldri reiddi stu\u00f0ningsmenn Real\u201c, og \u00ed fr\u00e9ttinni sj\u00e1lfri st\u00f3\u00f0 \u201eAlfie Haaland, fa\u00f0ir stj\u00f6rnuframherjans Erlings Haaland hj\u00e1 Manchester City, reiddi stu\u00f0ningsmenn Real Madrid er li\u00f0in m\u00e6ttust \u00ed fyrri leik s\u00ednum \u00ed undan\u00farslitum Meistaradeildar Evr\u00f3pu \u00ed f\u00f3tbolta \u00ed g\u00e6r\u201c. Setningarsta\u00f0a or\u00f0sins <em>reiddi <\/em>s\u00fdnir a\u00f0 \u00feetta er s\u00f6gn og formi\u00f0 bendir til \u00feess a\u00f0 nafnh\u00e1tturinn s\u00e9 <em>rei\u00f0a <\/em>\u2013 sbr. <em>beiddi<\/em>,<em> leiddi<\/em>, <em>sneiddi <\/em>af <em>bei\u00f0a<\/em>, <em>lei\u00f0a<\/em>, <em>snei\u00f0a<\/em>. Af samhenginu var lj\u00f3st a\u00f0 <em>reiddi<\/em> merkti \u00fearna 'ger\u00f0i rei\u00f0a' og n\u00fa hefur \u00feessu veri\u00f0 breytt \u00ed hi\u00f0 hef\u00f0bundna or\u00f0alag <em>reitti til rei\u00f0i<\/em>, b\u00e6\u00f0i \u00ed fyrirs\u00f6gn og fr\u00e9ttinni sj\u00e1lfri. En var nau\u00f0synlegt a\u00f0 breyta \u00feessu? Getur upphaflega or\u00f0alagi\u00f0 sta\u00f0ist e\u00f0a er \u00fea\u00f0 argasta m\u00e1lvilla?<\/p>\n<p>S\u00f6gnin <em>rei\u00f0a<\/em> er vitanlega til \u00ed m\u00e1linu og \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>eru <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F32941%3Ffbclid%3DIwAR3rWQsiSRZy29MwcSOZYdp1gP0AlE9EQDJp6RkzFk9FC2rrhOI53M45byg&amp;h=AT1Zt-S0oeqToXwRmrmNUt_RLyyCns_TCD2dh4JBAYaTKNgcPwp7cL-U_WIe7ei5N1KRQIct_DTzQA9luvFQZgzwZT_nne7G7NccbCzkWTnzXkviSuw02PIn4wRDqJUkAw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0dLNR7t55XWwz-6sDi5JEgn4OcR4s6WNXQaCM8_alubjSNXt19CLdu70CyoaFseVViyOSrckgSXV3VWlvJ_JLVh20W8BjGWRxsMwnFJyaSwoHMc915cKFtsK3iatVph3auPJd-FY1PwcZGKk88YrTRsb0UOt5QISSYfyOUhkdQxrfHNz7v0aG8oWIPUJtt130KNb0jbV2vWMcj\">fimm merkingar<\/a> hennar skilgreindar, en s\u00fa sem h\u00e9r um r\u00e6\u00f0ir er ekki \u00fear \u00e1 me\u00f0al. \u00cd safni <em>Ordbog over det norr\u00f8ne prosasprog<\/em> eru hins vegar tv\u00f6 d\u00e6mi fr\u00e1 13. \u00f6ld um s\u00f6gnina \u00ed \u00feessari merkingu: \u201e\u00de\u00f3 a\u00f0 konunginum misl\u00edka\u00f0i r\u00e6\u00f0a hans \u00fe\u00e1 vildi hann \u00fe\u00f3 eigi rei\u00f0a hann\u201c og \u201em\u00f3ti \u00fev\u00ed er eg hefi svo lengi reitt hann\u201c. En b\u00e6\u00f0i d\u00e6min eru \u00far <em>Baarlams s\u00f6gu ok J\u00f3safats<\/em> sem er talin norsk \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00fe\u00f3tt vissulega hafi ekki veri\u00f0 mikill munur \u00e1 norsku og \u00edslensku \u00e1 \u00feessum t\u00edma. \u00cd d\u00e6mi eins og \u201ev\u00e6r villdum alldri \u00feig nu reitt hafa\u201c \u00ed <em>Einni kristilegri handb\u00f3k<\/em> fr\u00e1 16. \u00f6ld g\u00e6ti veri\u00f0 um s\u00f6gnina <em>rei\u00f0a <\/em>a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, en einnig er hugsanlegt a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 af s\u00f6gninni <em>reita <\/em>(<em>til rei\u00f0i<\/em>).<\/p>\n<p>Hva\u00f0 sem \u00feessu l\u00ed\u00f0ur er <em>rei\u00f0a <\/em>ekkert \u00f3e\u00f0lileg s\u00f6gn \u00ed \u00feessari merkingu. H\u00fan er \u00fe\u00e1 leidd af l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>rei\u00f0ur <\/em>\u00e1 sama h\u00e1tt og <em>grei\u00f0a <\/em>\u00ed merkingunni 'gera grei\u00f0ara' (t.d. <em>grei\u00f0a \u00far fl\u00e6kju<\/em>) er leidd af l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>grei\u00f0ur<\/em> og <em>hei\u00f0a <\/em>\u00ed merkingunni 'birta' (t.d. <em>hei\u00f0a til<\/em>) er leidd af l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>hei\u00f0ur<\/em>. Merkingarvenslin milli l\u00fdsingaror\u00f0s og sagnar eru hli\u00f0st\u00e6\u00f0 \u00ed \u00feessum tilvikum. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00e6tist a\u00f0 til er mi\u00f0myndars\u00f6gnin <em>rei\u00f0ast <\/em>\u00ed merkingunni 'ver\u00f0a rei\u00f0ur' og \u00fe\u00f3tt \u00feess s\u00e9u vissulega d\u00e6mi a\u00f0 mi\u00f0myndars\u00f6gn s\u00e9 til en ekki samsvarandi germyndars\u00f6gn, svo sem <em>fer\u00f0ast <\/em>en ekki *<em>fer\u00f0a<\/em>, eru \u00feau d\u00e6mi mj\u00f6g f\u00e1. \u00dev\u00ed er ekkert undarlegt a\u00f0 m\u00e1lnotendum finnist a\u00f0 s\u00f6gnin <em>rei\u00f0a<\/em> s\u00e9 til \u2013 e\u00f0a \u00e6tti a\u00f0 vera til \u2013 \u00ed merkingunni 'gera rei\u00f0an'.<\/p>\n<p>Er \u00fe\u00e1 eitthva\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed a\u00f0 nota s\u00f6gnina <em>rei\u00f0a<\/em> \u00e1 \u00feann h\u00e1tt sem upphaflega var gert \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri fr\u00e9tt? Au\u00f0vita\u00f0 m\u00e1 benda \u00e1 a\u00f0 s\u00f6gnin hafi a\u00f0rar merkingar, en \u00fea\u00f0 \u00e6tti alveg a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0 b\u00e6ta einni vi\u00f0, og samhengi\u00f0 \u00e6tti oftast a\u00f0 skera \u00far um hver \u00feeirra \u00e1 vi\u00f0. \u00dea\u00f0 sem f\u00f3lk g\u00e6ti helst haft \u00e1 m\u00f3ti <em>rei\u00f0a<\/em> \u00ed \u00feessari merkingu er annars vegar a\u00f0 um n\u00fdjung s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, og n\u00fdjungum er oft m\u00e6tt me\u00f0 tortryggni; og hins vegar a\u00f0 til s\u00e9 hef\u00f0bundi\u00f0 or\u00f0alag sem hafi einmitt \u00feessa merkingu, <em>reita til rei\u00f0i<\/em>. \u00dev\u00ed s\u00e9 s\u00f6gnin <em>rei\u00f0a<\/em> \u00ed s\u00f6mu merkingu \u00f3\u00fe\u00f6rf og stefnt gegn hinu hef\u00f0bundna or\u00f0alagi. M\u00e9r finnst almennt s\u00e9\u00f0 \u00e6skilegt a\u00f0 halda sig vi\u00f0 m\u00e1lhef\u00f0, en \u00fev\u00ed fer samt fjarri a\u00f0 notkun sagnarinnar <em>rei\u00f0a <\/em>\u00ed merkingunni 'gera rei\u00f0an' s\u00e9 einhver m\u00e1lspj\u00f6ll.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r s\u00e1 \u00e9g \u00e1 vefmi\u00f0li fyrirs\u00f6gnina \u201eHaaland eldri reiddi stu\u00f0ningsmenn Real\u201c, og \u00ed fr\u00e9ttinni sj\u00e1lfri st\u00f3\u00f0 \u201eAlfie Haaland, fa\u00f0ir stj\u00f6rnuframherjans Erlings Haaland hj\u00e1 Manchester City, reiddi stu\u00f0ningsmenn Real Madrid er li\u00f0in m\u00e6ttust \u00ed fyrri leik s\u00ednum \u00ed undan\u00farslitum Meistaradeildar Evr\u00f3pu \u00ed f\u00f3tbolta \u00ed g\u00e6r\u201c. Setningarsta\u00f0a or\u00f0sins reiddi s\u00fdnir a\u00f0 \u00feetta er s\u00f6gn og formi\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5136","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5136"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5137,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5136\/revisions\/5137"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}